11. Sınıf Fizik Sayfa 204-206 Cevapları MEB 2026-2027

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 204-206 Cevapları MEB Yayınları, 18, 19 ve 20. alıştırmaların açıklamalı cevaplarını içermektedir. Manyetik alanın akım ve uzaklıkla değişimi, paralel iletkenlerin oluşturduğu bileşke alan ve pusula iğnelerinin yönelimleri incelenmiştir.

İçindekiler

Sayfa 204 Cevapları – 18. Alıştırma
Sayfa 205 Cevapları – 19. Alıştırma
Sayfa 206 Cevapları – 20. Alıştırma

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 204 Cevapları MEB Yayınları

18. Alıştırma: Manyetik Alan Grafikleri ve MEG

Sayfanın başında önceki sayfadaki çözümlü örneğin cevapları bulunmaktadır. Yeni çalışma 18. alıştırmayla başlamaktadır. Soruda sinirsel etkinlik sırasında oluşan akım, düz iletken telden geçen akım modeliyle ele alınmıştır.

Soru a: Manyetik alan–dik uzaklık ve manyetik alan–akım grafiklerini çiziniz.

Kısa Cevap: B–d grafiği azalan hiperbol, B–i grafiği orijinden geçen pozitif eğimli doğrudur.

Çözüm: Uzun düz telin oluşturduğu alan, akım büyüklüğüyle doğru; tele olan dik uzaklıkla ters orantılıdır. Her grafik çizilirken diğer değişkenler sabit tutulur.

B = (2 · K · i) / d

B–d grafiği: Akım ve ortam sabitken B ∝ 1/d olur. Uzaklık d iken alan B ise 2d uzaklıkta B/2, 3d uzaklıkta B/3 olur. Eğri, uzaklık arttıkça yatay eksene yaklaşır.

B–i grafiği: Uzaklık ve ortam sabitken B ∝ i olur. Akım i iken alan B ise 2i akımında 2B olur. Akım sıfırken telin oluşturduğu alan da sıfırdır.

Çizim notu: B–d grafiğinde d = 0 noktası kullanılmaz. B–i doğrusu ise orijinden geçer.

Soru b: MEG cihazının hangi hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılabileceğiyle ilgili tahminlerinizi yazınız.

Kısa Cevap: Epilepsi değerlendirmesinde ve bazı beyin ameliyatlarının planlanmasında kullanılabilir.

Örnek Cevap: MEG, epileptik nöbetlerin kaynaklandığı bölgelerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Beyin tümörü ameliyatları öncesinde konuşma ve hareket gibi önemli işlevlerle ilişkili bölgelerin haritalanmasına da katkı sağlar. Doğrudan tedavi uygulamaz; ölçüm sonuçları tedavi planlamasını destekler.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 205 Cevapları MEB Yayınları

19. Alıştırma: Paralel Rayların Manyetik Alanı

K ve L raylarından geçen akımlar zıt yönlüdür. X noktası raylara eşit uzaklıktadır. Alan yönleri belirlenirken rayların bulunduğu yatay düzlem esas alınır.

Soru a:

K rayının X noktasında oluşturduğu manyetik alanın yönünü belirleyiniz.

Kısa Cevap: Yatay düzleme dik, yere doğrudur.

Açıklama: Sağ elin başparmağı K rayındaki akım yönünde tutulduğunda, X noktasındaki alanın yatay düzlemin altına yöneldiği bulunur. Üstten görünümde bu yön ⊗ ile gösterilir.

Soru b:

L rayının X noktasında oluşturduğu manyetik alanı B cinsinden belirtiniz.

Kısa Cevap: B büyüklüğündedir ve K rayının alanıyla aynı yöndedir.

Çözüm: Raylardan eşit büyüklükte akım geçer ve X iki raya eşit uzaklıktadır. Bu nedenle alan büyüklükleri eşittir. Sağ el kuralına göre L rayının alanı da X noktasında yere doğrudur.

B_L = B_K = B

Soru c: B manyetik alanının büyüklüğünü artırmak için neler yapılabilir?

Kısa Cevap: Akım artırılabilir, X’in raya olan dik uzaklığı azaltılabilir veya modelde manyetik alan katsayısı daha büyük bir ortam seçilebilir.

Çözüm: Alan, akım ve ortam katsayısıyla doğru; uzaklıkla ters orantılıdır. X orta nokta olarak korunacaksa rayların birbirine yaklaştırılması X’in iki raya uzaklığını da azaltır.

B = (2 · K · i) / d

Burada K ortam katsayısını, i akım büyüklüğünü, d raya olan dik uzaklığı gösterir.

Soru ç: X noktasındaki bileşke manyetik alan kaç B olur?

Kısa Cevap: 2B olur ve yere doğru yönelir.

Çözüm: İki rayın X’te oluşturduğu alanlar aynı yönlü olduğundan büyüklükleri toplanır.

B_bileşke = B + B = 2B

Soru d: Üretecin kutupları yer değiştirdiğinde K rayının alanının büyüklüğü ve yönü nasıl değişir?

Kısa Cevap: Büyüklüğü B kalır; yönü yatay düzlemden yukarıya döner.

Açıklama: Aynı üretecin kutupları değiştirildiğinde akımın yönü tersine döner. Akım büyüklüğü ve diğer koşullar korunduğu için alanın büyüklüğü değişmez. Yeni alan, önceki alanın ters yönündedir.

B′_K = B

Soru e: Üretecin kutupları değiştirildiğinde X noktasındaki bileşke alanın büyüklüğü ve yönü nasıl değişir?

Kısa Cevap: Büyüklüğü 2B kalır; yönü yukarıya döner.

Açıklama: Her iki rayın akımı tersine döndüğünden alanların ikisi de yukarı yönelir. Yeni alanlar yine birbirini güçlendirir. Bileşkenin büyüklüğü korunur, yönü tersine döner.

B′_bileşke = B + B = 2B

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 206 Cevapları MEB Yayınları

20. Alıştırma: Üstten Görünüm ve Pusula Yönleri

Gösterimler: Üstten bakıldığında ⊗ akımın masa içine, yani aşağıya; ⊙ ise masa dışına, yani yukarıya aktığını gösterir. Aşağıdaki sağ, sol, yukarı ve aşağı ifadeleri üstten çizimin yönlerini belirtmektedir.

Soru a: Tellerin, akımların ve mıknatısların üstten görünümünü çiziniz.

Kısa Cevap: Sistem I: Sol tel ⊗, sağ tel ⊙. Sistem II: Sol tel ⊗; sağdaki mıknatıs N–S. Sistem III: Sol tel ⊗; sağdaki mıknatıs S–N.

Açıklama: Geleneksel akım, üretecin dış devresinde pozitif kutuptan negatif kutba gider. Buna göre soldaki tellerde akım aşağıya, Sistem I’in sağ telinde yukarıya yönelir. Mıknatısların kutup sıraları soldan sağa belirtilmiştir.

Soru b: K, L ve M noktalarındaki bileşke manyetik alanın yönünü gösteriniz.

Kısa Cevap: K: aşağı (↓), L: sol-aşağı (↙), M: sağ-aşağı (↘).

Açıklama: Sistem I’de iki telin K’de oluşturduğu alanlar çizimin altına doğru yönelir. Sistem II’de telin aşağı yönlü alanı ile mıknatısın sola yönlü alanı birleşir. Sistem III’te telin aşağı yönlü alanına, mıknatısın S kutbuna doğru olan sağ yönlü alan eklenir.

Soru c: K, L ve M noktalarına konulan pusulaların kutuplarını çiziniz.

Kısa Cevap: N uçları K’de aşağıya, L’de sol-aşağıya, M’de sağ-aşağıya yönelir. S uçları karşı yöndedir.

Açıklama: Pusulanın N ucu bileşke manyetik alan yönünü gösterir. L ve M’de alan bileşenlerinin büyüklükleri verilmediğinden kesin açı hesaplanamaz. Çapraz yönler mutlaka 45° anlamına gelmez.

K noktasındaki pusula: N aşağıda, S yukarıda.

L noktasındaki pusula: N sol-aşağıda, S sağ-yukarıda.

M noktasındaki pusula: N sağ-aşağıda, S sol-yukarıda.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Diğer sayfaların açıklamalı cevaplarına 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Açıklamalar ve Örnek Cevaplar

Manyetik alan–uzaklık grafiği neden hiperboldür?

Uzun düz telin alanı dik uzaklıkla ters orantılıdır. Uzaklık iki katına çıktığında alan yarıya iner. Bu ilişki, azalan hiperbol biçiminde gösterilir.

19. alıştırmada alanlar neden birbirini güçlendirir?

Raylardaki akımlar ters yönlü olsa da rayların arasındaki X noktasında oluşturdukları alanlar aynı yönlüdür. Bu nedenle büyüklükleri toplanır.

Üretecin kutupları değiştirildiğinde alanın büyüklüğü değişir mi?

Akım büyüklüğü ve diğer koşullar korunuyorsa alan büyüklüğü değişmez. Akım tersine döndüğü için manyetik alanın yönü değişir.

Pusulanın hangi kutbu bileşke alan yönüne bakar?

Pusulanın N kutbu bileşke manyetik alan yönüne, S kutbu ise karşı yöne bakar.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 204-206 Cevapları MEB Yayınları - 18, 19 ve 20. Alıştırmalar