Soğan Zarı Hücresi Deneyi: Malzemeler, Yapılışı ve Sonuçları

Soğan Zarı Hücresi Mikroskopta Nasıl İncelenir?

Soru: Soğan zarı hücresini mikroskopta incelemek için neler yapılır?

Kısa Cevap: Soğanın etli yaprağının iç yüzeyinden alınan ince ve saydam zar, su damlatılmış lam üzerine yerleştirilip lamelle kapatılır. Hazırlanan örnek, mikroskopta en küçük büyütmeyle başlanarak incelenir.

Soğan zarı, hücrelerin yan yana dizilişini gözlemlemek için uygun bir örnektir. İnce hazırlanması sayesinde ışık örnekten geçebilir ve hücre sınırları seçilebilir.

Soğan Zarı Deneyi İçin Gerekli Malzemeler

Işık mikroskobu
Soğan
Lam ve lamel
Cımbız
Damlalık ve su
Kâğıt havlu

Uygulama notu: Soğanın kesilmesi ve cam malzemelerin kullanılması öğretmen gözetiminde yapılmalıdır. Hücre boyası kullanılacaksa öğretmenin belirlediği yöntem izlenmelidir.

Preparat Nasıl Hazırlanır?

İnce zarı alınız: Soğanın etli yapraklarından birinin iç yüzeyindeki saydam tabakadan cımbızla küçük bir parça ayırınız. Kuru dış kabuğu kullanmayınız.
Lamı hazırlayınız: Temiz lamın ortasına bir damla su koyunuz.
Zarı yerleştiriniz: Örneği su damlasının üzerine, katlanmadan yayınız.
Lameli kapatınız: Lamelin bir kenarını suya değdirip yavaşça indiriniz. Böylece hava kabarcığı oluşmasını azaltabilirsiniz.
Fazla suyu alınız: Gerekirse lamelin kenarındaki fazla suyu kâğıt havluyla emdiriniz.

Mikroskopta İnceleme Aşamaları

Preparatı mikroskobun tablasına yerleştirip sabitleyiniz.
En küçük büyütmeli objektifi seçiniz.
Aydınlatmayı ve netliği öğretmeninizin yönlendirmesiyle ayarlayınız.
İnce ve düzgün bir bölge bulduktan sonra gerekirse büyütmeyi artırınız.
Yüksek büyütmede netlik için ince ayar düğmesini kullanınız; objektifi lama değdirmeyiniz.
Gördüğünüz hücrelerin biçimini ve seçebildiğiniz ayrıntıları kaydediniz.

Soğan Zarı Hücresinde Hangi Yapılar Görülür?

Yapı veya özellik	Gözlemde beklenen durum
Hücrelerin biçimi	Genellikle uzunca ve köşeli görünür.
Hücre duvarı	Hücreleri çevreleyen belirgin sınırlar olarak seçilebilir.
Sitoplazma	Uygun hazırlama ve netlikte ince bir iç bölge olarak fark edilebilir.
Çekirdek	Boyama ve görüntü kalitesine bağlı olarak seçilebilir.
Hücre zarı	Duvara yakın olduğu için ayrı bir sınır olarak kolay seçilemeyebilir.

Her yapının mutlaka görüleceği söylenemez. Örneğin kalınlığı, kullanılan büyütme, aydınlatma ve boyama görüntüyü etkiler.

Soğan Zarı Hücresinde Neden Kloroplast Görülmez?

Soğan başındaki etli yaprakların zar hücreleri fotosentez yapan yeşil hücreler değildir. Bu nedenle bu örnekte kloroplast görülmesi beklenmez. Kloroplast bulunmaması, soğan zarının bitki hücresi olmadığı anlamına gelmez.

Örnek Gözlem Raporu

Örnek cevap: “Soğan zarını mikroskopta incelediğimde yan yana dizilmiş, köşeli ve uzunca hücreler gördüm. Hücrelerin dış sınırları belirgindi. Görüntü tuğla duvara benziyordu. Çekirdeği net seçemedim.”

Bu metni kendi gözleminize göre değiştiriniz. Görmediğiniz bir yapıyı görmüş gibi yazmayınız.

Soğan Zarı Hücresi Çizimi Nasıl Yapılır?

Birkaç sıra boyunca yan yana bulunan uzunca, köşeli hücreler çiziniz. Sınırları belirginleştiriniz ve yalnızca gözlemde seçebildiğiniz ayrıntıları ekleyiniz. Ders kitabına bakarak eklenen ayrıntıları ise şematik gösterim olarak belirtiniz.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Diğer hücre etkinliklerine 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasından ulaşabilirsiniz.