Anasayfa
SORU & CEVAP
Fizik
10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları

Yayınlanma: 03 Nisan 2026 Cuma 20:00

MEB 10. sınıf fizik ders kitabı sayfa 339-340-341-342-343-344-345-346-347 cevapları ile 4. ünite ölçme ve değerlendirme sorularının tamamını kısa ve detaylı anlatımlarla öğrenin. Dalga boyu, frekans, periyot, rezonans, deprem ve kırılma konularını kapsaya

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 1 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 339**
**4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları**
**1- İskelenin ayakları arasındaki mesafeler eşit ve 1,5 m olduğuna göre**
**a) Soru:** **Dalga boyunu ve dalganın genliğini aşağıda verilen şekil üzerinde çizim yaparak gösteriniz.**
**Kısa Cevap:** **Dalga boyu iki tepe arası, genlik tepe ile denge noktası arasıdır.**
**Detaylı Cevap:** Dalga boyu (λ), dalganın ardışık iki tepe noktası (örneğin A-B veya B-C arası) arasındaki uzaklıktır. Genlik ise dalganın denge konumundan maksimum yüksekliğe ulaştığı noktaya kadar olan dikey uzaklıktır. Şekilde yatay mesafe **dalga boyunu**, dikey yükseklik ise **genliği** temsil eder.
**b) Soru:** **Ayça’nın yaptığı ölçümlerden yararlanarak dalgaların dalga boyunu, frekansını, periyodunu ve yayılma süratini bulunuz.**
**Kısa Cevap:** **λ = 1,5 m, f = 0,1 Hz, T = 10 s, v = 0,15 m/s**
İskele ayakları arası mesafe 1,5 m olduğundan dalga boyu **λ = 1,5 m** alınır.
Ayça ölçümlerine göre dalga 10 saniyede bir tekrar ettiği için:

**Periyot (T) = 10 s**

**Frekans (f) = 1/T = 0,1 Hz**
Dalga hızı: **v = λ × f = 1,5 × 0,1 = 0,15 m/s**
**c) Soru:** **Dalga boyunun 2λ olduğu durumda dalganın yayılma süratini dalga boyu, frekans ve periyot kavramları ile ilişkilendirerek karşılaştırınız.**
**Kısa Cevap:** **Dalga hızı değişmez.**
**Detaylı Cevap:** Dalga aynı ortamda yayıldığı için hızı sabit kalır. Dalga boyu iki katına çıkarsa:

**Periyot (T) artar (2T olur)**

**Frekans (f) azalır (f/2 olur)**
Bu durumda **v = λ·f sabit kalır**, yani dalganın yayılma hızı değişmez.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 2 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 340**
**2. Soru -** Dalgaları özelliklerine göre sınıflandırmak, farklı türdeki dalgaların nasıl yayıldığını ve hangi ortamlarda enerji taşıdığını anlamak açısından önemlidir.
Buna göre aşağıda verilen dalgalar için tabloyu “X” ile işaretleyerek sınıflandırınız.
**Kısa Cevap:** **Ses ve deprem mekanik, ışık ve X ışınları elektromanyetiktir.**

Dalga Çeşidi Enine Dalga Boyuna Dalga Elektromanyetik Dalga Mekanik Dalga

**Ses** ✔ ✔

**Yay** ✔ ✔ ✔

**Işık** ✔ ✔

**Deprem** ✔ ✔ ✔

Su ✔ ✔ ✔

**X ışını** ✔ ✔

**3. Soru - Aşağıdaki tablo yapılan bir zemin etüdü çalışma sonuçlarını göstermektedir.**
**a) Soru:** **Ses dalgalarının yayılma süratinin bulunduğu ortama göre değişiklik göstermesinin nedeni ne olabilir? Açıklayınız.**
**Kısa Cevap:** **Ortamın yapısı ve yoğunluğu etkiler.**
**Detaylı Cevap:** Ses dalgaları, ortamda bulunan taneciklerin titreşimiyle yayılır. Tanecikler birbirine ne kadar yakın ve düzenli ise ses o kadar hızlı yayılır. Bu nedenle farklı ortamlarda sesin hızı değişir.
**b) Soru:** **Ses dalgasının yayılma süratinin en büyük ve en küçük olduğu ortamları yazınız.**
**Kısa Cevap:** **En büyük: Kaya | En küçük: Çamur**
**Detaylı Cevap:** Verilen tabloya göre ses en hızlı **kaya ortamında**, en yavaş ise **çamur ortamında** yayılmaktadır. Bunun nedeni katı ortamlarda taneciklerin daha sık olmasıdır.
**c) Soru:** **Zemin etüdü yapılırken ses dalgalarının zeminde hızlı mı yoksa yavaş mı ilerlediğini gözlemlemek bina yapımı için nasıl bilgi sağlar? Açıklayınız.**
**Kısa Cevap:** **Zeminin sağlamlığı hakkında bilgi verir.**
**Detaylı Cevap:** Ses dalgalarının hızlı yayıldığı zeminler genellikle **sert ve dayanıklıdır**. Bu tür zeminler bina yapımı için daha uygundur. Yavaş yayıldığı zeminler ise gevşek ve zayıf yapıda olduğu için **deprem açısından daha risklidir.**

Dalga Çeşidi	Enine Dalga	Boyuna Dalga	Elektromanyetik Dalga	Mekanik Dalga
Ses		✔		✔
Yay	✔	✔		✔
Işık	✔		✔
Deprem	✔	✔		✔
Su	✔	✔		✔
X ışını	✔		✔

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 3 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 341**
**ç) Soru:** **Mühendislerin telsiz aracılığıyla haberleşmesinde bina içinde ya da açık havada olmaları seslerinin iletim hızını ne şekilde etkiler? Kısaca açıklayınız.**
**Kısa Cevap:** **Ortamın cinsi ses hızını etkiler.**
**Detaylı Cevap:** Ses dalgaları, yayıldığı ortamın özelliklerine bağlı olarak farklı hızlarda ilerler. Açık havada (gaz ortamında) ses daha yavaş yayılırken, bina içinde bulunan katı yüzeyler sesin iletimini hızlandırabilir. Bu nedenle **ortamın yoğunluğu ve yapısı ses hızını belirler.**
**d) Soru:** **Aşağıdaki tabloda verilen dalga çeşitlerinin hızlı ve yavaş ilerledikleri ortamları tabloya yazınız.**
**Kısa Cevap:** **Katı → hızlı, gaz → yavaş (ses için)**

Dalga Çeşidi Dalganın Hızlı İlerlediği Ortam Dalganın Yavaş İlerlediği Ortam

**Su dalgası** Derin su Sığ su

**Ses dalgası** Katı Gaz

**Elektromanyetik dalgalar** Boşluk Yoğun ortamlar

**4. Soru**
**a) Soru:** **Her ikisinin de aynı yaylara bağlanmış düzende yaptığı salınımın periyotlarını karşılaştırınız.**
**Kısa Cevap:** **Kütle arttıkça periyot artar.**
**Detaylı Cevap:** Yaylı sistemlerde periyot, kütle ile doğru orantılıdır. Bu nedenle **Hayri’nin periyodu daha büyük**, Şükran’ın periyodu daha küçüktür.
**b) Soru:** **Hayri’nin birinci yay ile salınım yapabilmesine karşın Şükran’ın aynı yay ile sallanamamasının nedenini açıklayınız.**
**Kısa Cevap:** **Şükran yayı yeterince esnetemez.**
**Detaylı Cevap:** Birinci yay serttir. Şükran’ın kütlesi küçük olduğu için yayı yeterince esnetemez ve salınım gerçekleşmez. Hayri ise daha büyük kütlesi sayesinde yayı hareket ettirebilir.
**c) Soru:** **Hayri ve Şükran’ın yaylı tramboline bağlı olarak yaptıkları salınım hareketi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?**
**Kısa Cevap:** **E seçeneği doğrudur.**
**Detaylı Cevap:** Salınım hareketinde genlik değişse bile periyot değişmez. Bu nedenle doğru ifade:
**“Yayın daha fazla çekilip bırakılması periyodu etkilemez.”**

Dalga Çeşidi	Dalganın Hızlı İlerlediği Ortam	Dalganın Yavaş İlerlediği Ortam
Su dalgası	Derin su	Sığ su
Ses dalgası	Katı	Gaz
Elektromanyetik dalgalar	Boşluk	Yoğun ortamlar

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 4 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 342**
**Soru 5 -** **a) Su dalgasının P bölgesindeki ilerleme doğrultusunu ve dalga boyunu derinlikle ilişkilendirerek yorumlayınız.**
**Kısa Cevap:** **Ortamın derinliği değiştiğinde su dalgasının hızı değişir ve dalga kırılır. Derin olan bölgede dalga daha hızlı ilerlediği için dalga boyu da daha büyük olur.**
**Detaylı Cevap:** Su dalgaları **derin ortamda daha hızlı**, **sığ ortamda daha yavaş** yayılır. Bu yüzden dalga, R bölgesinden P bölgesine geçerken ortam derinliğine bağlı olarak **doğrultu değiştirir**, yani **kırılır**. Eğer **P bölgesi daha derinse**, burada dalganın **hızı artar** ve buna bağlı olarak **dalga boyu büyür**. Eğer daha sığ olsaydı dalga boyu küçülürdü. Kısacası, **derinlik arttıkça hız ve dalga boyu artar**.
**b) Dalganın P bölgesine gelme açısı ve kırılma açısı arasındaki ilişki nedir?**
**Kısa Cevap:** **Kırılma açısı, gelme açısından büyüktür.**
**Detaylı Cevap:** Dalga **P bölgesinden R bölgesine** geçerken şekle göre kırılmaktadır. Eğer kırılma sonrasında dalga **normelden uzaklaşıyorsa**, bu durum yeni ortamın daha derin olduğunu gösterir. Derin ortama geçen dalganın hızı arttığı için **kırılma açısı gelme açısından büyük olur**. Yani burada **kırılma açısı > gelme açısı** ilişkisi vardır.
**c) Dalganın kıyıya gelme açısı ile yansıma açısı arasındaki ilişki nedir?**
**Kısa Cevap:** **Gelme açısı ile yansıma açısı birbirine eşittir.**
**Detaylı Cevap:** Su dalgalarında yansıma olayı, ışık ve ses dalgalarında olduğu gibi belirli bir kurala göre gerçekleşir. Buna göre dalganın kıyıya gelirken yaptığı **gelme açısı**, yansıdıktan sonra yaptığı **yansıma açısına eşittir**. Bu nedenle kıyıya çarpan doğrusal su dalgalarında **gelme açısı = yansıma açısıdır**.
**ç) Doğrusal su dalgasının P ortamından R’ye geçerken kırılması ve kıyıdan yansıması ile ilgili aşağıda verilen genellemelerden hangisi yanlıştır?**
**Kısa Cevap:** **Yanlış ifade D seçeneğidir.**
**Detaylı Cevap:** Seçenekleri incelediğimizde:

A) Derin ortamdan sığ ortama geçen doğrusal su dalgalarının dalga boyu azalır. **Doğrudur.**

B) Su dalgalarının yayılma sürati derin ortamda sığ ortama göre daha büyüktür. **Doğrudur.**

C) Doğrusal su dalgalarının düz engele gelme açısı ile yansıma açısı birbirine eşittir. **Doğrudur.**

D) Sığ ortamdan derin ortama geçen doğrusal su dalgaları, yüzey normaline yaklaşarak kırılır. **Yanlıştır.** Çünkü sığ ortamdan derin ortama geçen dalga **normalden uzaklaşarak** kırılır.

E) Düz engele paralel gelen doğrusal su dalgaları yine engele paralel olacak şekilde yansır. **Doğrudur.**
Bu yüzden **yanlış olan seçenek D’dir.**

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 5 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 343**
**Soru 6**
**a) Deprem ile ilgili temel kavramları görseldeki numaralandırılmış alanlara göre belirleyerek tabloyu doldurunuz.**
**1 numara**
**Kısa Cevap:** **Deprem dalgası**
**Detaylı Cevap:** **Deprem dalgası**, depremin ortaya çıkardığı enerjinin **yer içinde ve yer yüzeyinde yayılmasını sağlayan dalgalardır**. Sarsıntının çevreye ulaşması bu dalgalar sayesinde olur.
**2 numara**
**Kısa Cevap:** **Fay hattı**
**Detaylı Cevap:** **Fay hattı**, yer kabuğundaki kayaçların kırıldığı ve yer değiştirdiği **çatlak ya da kırık hatlarıdır**. Depremler çoğunlukla bu hatlar boyunca meydana gelir.
**3 numara**
**Kısa Cevap:** **Odak noktası**
**Detaylı Cevap:** **Odak noktası**, depremin **yer altında başladığı noktadır**. Sarsıntının ilk oluştuğu yer burasıdır ve enerji buradan çevreye yayılır.
**4 numara**
**Kısa Cevap:** **Merkez üssü**
**Detaylı Cevap:**
**Merkez üssü**, depremin yer altındaki odak noktasının **yer yüzeyine en yakın olduğu noktadır**. Depremin etkisi bu bölgede genellikle daha güçlü hissedilir.
**b) Rezonans ve depremle ilişkili olan kavramlar ile ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız.**
**Kısa Cevap:** Bu bölümde **öğrencinin kendi merak ettiği sorular** yazılır.
**Detaylı Cevap:** Bu soruya farklı cevaplar verilebilir. Örnek olarak şunlar yazılabilir:
1- **Rezonans nedir ve deprem sırasında binaları neden etkiler?**
2- **Her bina depremde rezonansa girer mi?**
3- **Zemin yapısı rezonans şiddetini değiştirir mi?**
4- **Yüksek binalar mı yoksa alçak binalar mı rezonanstan daha çok etkilenir?**
5- **Deprem dalgaları ile bina titreşimi nasıl aynı frekansta buluşur?**
**c) Rezonansın deprem sırasında binalar üzerindeki etkilerini açıklayınız. Rezonans etkisini azaltmak için binalarda kullanılan yapı teknikleri nelerdir?**
**Kısa Cevap:** Deprem sırasında binanın doğal titreşim frekansı ile deprem dalgalarının frekansı yakın olursa rezonans oluşur ve sarsıntı büyür. Bu etkiyi azaltmak için sismik izolatör gibi yapı teknikleri kullanılır.
**Detaylı Cevap:** Rezonans, bir yapının **doğal titreşim frekansı** ile dışarıdan gelen zorlayıcı etkinin frekansının aynı ya da çok yakın olması durumunda ortaya çıkar. Deprem anında yer hareketinin frekansı bina ile uyuşursa, binanın titreşimi **giderek artar** ve yapı daha fazla zarar görebilir. Bu durum çatlaklara, kolon-kiriş hasarına ve hatta yıkıma kadar gidebilir.
Rezonans etkisini azaltmak için binalarda bazı teknikler uygulanır. Bunların başında **sismik izolatörler** gelir. Ayrıca **titreşim sönümleyiciler**, **sağlam temel sistemi**, **uygun zemin etüdü**, **esnek ve dayanıklı yapı tasarımı** gibi yöntemler de kullanılır. Böylece deprem enerjisinin binaya doğrudan ve yıkıcı biçimde aktarılması azaltılır.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 6 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 344**
ç) Aşağıdaki ifadelerin başındaki yay ayraca ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifade için "Açıklama" bölümüne doğrusunu yazınız.
**I. Depremin büyüklüğü, etrafında oluşturduğu hasara göre belirlenir.**
**Kısa Cevap:** Y
**Detaylı Cevap:** Depremin büyüklüğü **hasara göre değil**, açığa çıkan enerjiye göre belirlenir. Hasara göre belirlenen kavram **deprem şiddetidir**.
**II. Odak noktası, depremin merkezinin olduğu yerdir.**
**Kısa Cevap:** D
**Detaylı Cevap:** **Odak noktası**, depremin yer altında başladığı ve enerjinin ortaya çıktığı merkezdir.
**III. Richter ölçeği, depremin büyüklüğünü ölçer.**
**Kısa Cevap:** D
**Detaylı Cevap:** Richter ölçeği, depremin **büyüklüğünü (magnitüdünü)** ölçer ve açığa çıkan enerjiyi ifade eder.
**IV. Odak noktasının yeryüzüne en yakın noktası merkez üssüdür.**
**Kısa Cevap:** D
**Detaylı Cevap:** Yer altındaki odak noktasının yüzeye izdüşümü **merkez üssü** olarak adlandırılır.
**V. Merkez üssünden uzaklaştıkça depremin şiddeti artar.**
**Kısa Cevap:** Y
**Detaylı Cevap:** Deprem dalgaları uzaklaştıkça enerji kaybeder. Bu nedenle **şiddet azalır**, artmaz.
**VI. Binaların doğal frekansı ile depremin frekansı eşitlenirse yıkım artar.**
**Kısa Cevap:** D
**Detaylı Cevap:** Bu durumda **rezonans oluşur** ve titreşim büyüyerek yapıya ciddi zarar verir.
**VII. Binaların rezonansa girmesi yıkım riskini artırır.**
**Kısa Cevap:** D
**Detaylı Cevap:** Rezonans durumunda titreşim genliği artar ve yapı **daha fazla zorlanır**.
**VIII. Deprem dalgalarının hızı, zeminin sertliği arttıkça azalır.**
**Kısa Cevap:** Y
**Detaylı Cevap:** Zemin sertleştikçe dalgalar daha hızlı yayılır. Yani **hız artar**, azalmaz.
**d) Aşağıda verilen günlük hayat örnek olaylarından rezonans ile ilişkili olanlara "VAR", olmayanlara "YOK" yazınız.**
**1. Bir çocuğun salıncakta sallanması**
**Kısa Cevap:** **VAR**
**Detaylı Cevap:** Salıncağa doğru zamanlarda kuvvet uygulanırsa titreşim büyür ve **rezonans oluşur**.
**2. Yüksek sesle cam bardağın kırılması**
**Kısa Cevap:** **VAR**
**Detaylı Cevap:** Ses dalgası camın doğal frekansına eşit olduğunda **rezonans sonucu cam kırılır**.
**3. Kuşların kanat çırpması**
**Kısa Cevap:** **VAR**
**Detaylı Cevap:** Kanat hareketleri belirli frekanslarda titreşim oluşturur ve bu durum **rezonansla ilişkilendirilebilir**.
**4. Arabanın belirli hızda titremesi**
**Kısa Cevap:** **VAR**
**Detaylı Cevap:** Araç belirli hızlarda titreşim artışı yaşar, bu **rezonans etkisidir**.
**5. Konserlerde mikrofon kullanılması**
**Kısa Cevap:** **YOK**
**Detaylı Cevap:** Mikrofon kullanımı rezonans değil, **sesin yükseltilmesi** ile ilgilidir.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 7 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 345**
**Soru 6 e) Aşağıdaki boşlukları uygun kelimelerle doldurunuz.**
**I. Depremlerle ilgili çalışmalar yapan bilim dalına … denir.**
**Kısa Cevap:** **Sismoloji**
**Detaylı Cevap:**Deprem olaylarını, yer kabuğu hareketlerini ve sarsıntıları inceleyen bilim dalı **sismoloji** olarak adlandırılır.
**II. Yer sarsıntılarını kaydeden cihaza … denir.**
**Kısa Cevap:** **Sismograf**
**Detaylı Cevap:** Deprem sırasında oluşan titreşimleri ölçen ve kaydeden cihaz **sismograf**tır.
**III. Depremle ilgili çalışan bilim insanlarına … denir.**
**Kısa Cevap:** **Sismolog**
**Detaylı Cevap:** Depremleri inceleyen, analiz eden bilim insanlarına **sismolog** adı verilir.
**IV. Sismograf tarafından elde edilen kayda … denir.**
**Kısa Cevap:** **Sismogram**
**Detaylı Cevap:** Sismografın kaydettiği dalga grafiğine **sismogram** denir.
**V. Binaların temellerine yerleştirilen sisteme … denir.**
**Kısa Cevap:** **Sismik izolatör**
**Detaylı Cevap:** Deprem sırasında titreşimi azaltmak amacıyla kullanılan yapı elemanlarına **sismik izolatör** denir.
**Soru 7 - Bir laboratuvar çalışmasında derinliği eşit dört farklı dalga leğeninde farklı kaynaklar tarafından oluşturulan dalga hareketleri gözlemlenmiştir.**
**a) Her bir dalga leğeninde oluşan dalgaların dalga boyunu (λ) hesaplayınız.**

**Şekil 1: 12 cm**

**Şekil 2: 48 cm**

**Şekil 3: 24 cm**

**Şekil 4: 6 cm**
**Detaylı Cevap:** Toplam uzunluk **48 cm** olduğundan:

4 dalga → **48 ÷ 4 = 12 cm**

1 dalga → **48 ÷ 1 = 48 cm**

2 dalga → **48 ÷ 2 = 24 cm**

8 dalga → **48 ÷ 8 = 6 cm**
**b) Her bir dalga leğeninde oluşan dalganın periyodunu (T) dalga hızı ve dalga boyu ilişkisini kullanarak sıralayınız.**
**Kısa Cevap:** **T2 > T3 > T1 > T4**
**Detaylı Cevap:** Aynı ortamda hız sabittir.
**v = λ / T** olduğundan periyot dalga boyu ile doğru orantılıdır.
En büyük dalga boyu Şekil 2’de olduğu için en büyük periyot da ondadır.
**c) Dalgaların frekansını (f) dalgaların periyot ile olan bağıntısını kullanarak sıralayınız.**
**Kısa Cevap:** **f4 > f1 > f3 > f2**
**Detaylı Cevap:** **f = 1 / T** olduğu için periyot ile ters orantılıdır.
En küçük periyot Şekil 4’te olduğu için frekans en büyüktür.
**ç) Aynı derinlikteki dalga leğenlerinde oluşan dalgaların yayılma süratini (c) dalga boyu ve frekans ilişkisini kullanarak kıyaslayınız.**
**Kısa Cevap:** **v1 = v2 = v3 = v4**
**Detaylı Cevap:** Tüm leğenlerin derinliği aynı olduğundan dalga hızı da aynıdır.
Dalga boyu ve frekans değişse bile aynı ortamda hız değişmez.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 8 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 346**
**Soru 7 d) Dalgaların dalga boyunu, periyodunu ve frekansını niteliklerine bağlı olarak tanımlayınız.**
**Dalga Boyu (λ)**
**Kısa Cevap:** **Ardışık iki tepe ya da çukur arasındaki uzaklıktır.**
**Detaylı Cevap:** **Dalga boyu**, dalganın uzaydaki tekrar mesafesidir. Ortam derinliği arttığında dalga daha hızlı ilerlediği için **dalga boyu büyür**.
**Periyot (T)**
**Kısa Cevap:** **Bir dalganın oluşması için geçen süredir.**
**Detaylı Cevap:** **Periyot**, dalganın bir tam titreşimi için geçen zamandır. Dalga kaynağına bağlıdır ve ortam değişse bile **sabit kalır**.
**Frekans (f)**
**Kısa Cevap:** **Birim zamanda oluşan dalga sayısıdır.**
**Detaylı Cevap:** **Frekans**, bir saniyede oluşan dalga sayısını ifade eder. Periyot ile ters orantılıdır (**f = 1/T**).
**Soru 8 - Yandaki şekilde çocuklar için tasarlanmış bir oyun havuzunda doğrusal bir dalga kaynağı tarafından oluşturulan dalgaların üstten görünüşü verilmektedir.**
a) Oluşan dalgaların (λ1, λ2, λ3) dalga boylarını ve yayılma süratini (v1, v2, v3) büyükten küçüğe doğru sıralayınız. Dalgaların periyodunu (T) ortamın derinliğine göre yorumlayınız.
**Kısa Cevap:**
**λ₃ > λ₁ > λ₂**
**v₃ > v₁ > v₂**
**Detaylı Cevap:** Dalga farklı derinliklere geçtiğinde hız değişir. **Derin ortamda hız artar ve dalga boyu büyür**. Bu yüzden en büyük değerler 3. bölgede, en küçük değerler 2. bölgededir.
Periyot değişmez: **T₁ = T₂ = T₃**
**b) Havuzda oluşturulan dalganın bir ortamdan diğerine geçerken doğrultusunu değiştirmemesinin nedeni nedir?**
**Kısa Cevap:** **Ortam değişince hız değişir, dalga kırılır.**
**Detaylı Cevap:** Dalga bir ortamdan diğerine geçerken hız değişirse dalga doğrultusu da değişir. Bu olaya **kırılma** denir. Eğer dalga yüzeye paralel girerse yön değiştirme olmaz.
**c) Havuzun ve oluşan dalgaların yandan görüntüsünü çiziniz.**
**Kısa Cevap:** **Dalga tepe ve çukurlardan oluşur.**
**Detaylı Cevap:** Yandan görünümde dalgalar **sinüs eğrisi gibi** görünür. Derin bölgede dalga boyu geniş, sığ bölgede daha sık olur.
ç) Su dalgalarında kırılma olayı ile ilgili
ifadelerinden hangileri doğrudur?
**Kısa Cevap:** **D) I ve III**

I) Derinlik artarsa dalga boyu artar → **Doğru**

**II)** Sığ ortamda hız fazla → **Yanlış**

**III)** Frekans kaynağa bağlıdır → **Doğru**
Sonuç: **I ve III doğru**

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları 9 — **10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 347**
Soru 9 - Amortisörler araçlardaki titreşimleri ve darbeleri emerek konforlu ve güvenli bir sürüş sağlar. Amortisörler içerisinde hidrolik sıvı (yağ) veya gaz bulunan bir silindirden oluşur
**a) Binaların deprem sarsıntılarına karşı direncini artırmak için nasıl bir model tasarlanabilir?**
**Kısa Cevap:** **Temelinde sismik izolatör bulunan ve titreşimi sönümleyen esnek bir yapı modeli tasarlanabilir.**
**Detaylı Cevap:** Depreme dayanıklı bir modelde, binanın temel kısmına **sismik izolatörler** yerleştirilir. Bu sistem, deprem dalgalarının oluşturduğu enerjiyi doğrudan binaya iletmek yerine azaltır ve sönümler. Modelde ayrıca **yaylı sistemler, amortisör benzeri düzenekler ve esnek bağlantılar** bulunabilir. Böylece yapı, deprem sırasında sert bir şekilde kırılmak yerine kontrollü şekilde hareket eder. Bu da yıkım riskini önemli ölçüde azaltır. Amaç, deprem enerjisinin **yapıya zarar vermeden dağıtılmasıdır**.
**b) Tasarlanan model nasıl geliştirilebilir?**
**Kısa Cevap:** **Model, daha güçlü malzemeler, gelişmiş sönümleyiciler ve zemin analizleri ile geliştirilebilir.**
**Detaylı Cevap:** Tasarlanan model günümüz teknolojisiyle **uygulanabilir bir sistemdir**. Ancak daha etkili olması için bazı geliştirmeler yapılabilir. Öncelikle yapı malzemeleri daha dayanıklı ve esnek seçilmelidir. **Titreşim sönümleyici sistemler** artırılarak deprem enerjisi daha iyi absorbe edilebilir. Ayrıca bina yapılmadan önce **zemin etüdü** yapılmalı ve zemine uygun tasarım uygulanmalıdır. Gelişmiş mühendislik teknikleri ve bilgisayar simülasyonları kullanılarak model test edilebilir. Böylece yapı hem daha güvenli hem de daha uzun ömürlü hâle getirilir.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 339-347 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 339

4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

a) Soru: Dalga boyunu ve dalganın genliğini aşağıda verilen şekil üzerinde çizim yaparak gösteriniz.

b) Soru: Ayça’nın yaptığı ölçümlerden yararlanarak dalgaların dalga boyunu, frekansını, periyodunu ve yayılma süratini bulunuz.

c) Soru: Dalga boyunun 2λ olduğu durumda dalganın yayılma süratini dalga boyu, frekans ve periyot kavramları ile ilişkilendirerek karşılaştırınız.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 340

2. Soru - Dalgaları özelliklerine göre sınıflandırmak, farklı türdeki dalgaların nasıl yayıldığını ve hangi ortamlarda enerji taşıdığını anlamak açısından önemlidir.Buna göre aşağıda verilen dalgalar için tabloyu “X” ile işaretleyerek sınıflandırınız.

3. Soru - Aşağıdaki tablo yapılan bir zemin etüdü çalışma sonuçlarını göstermektedir.

a) Soru: Ses dalgalarının yayılma süratinin bulunduğu ortama göre değişiklik göstermesinin nedeni ne olabilir? Açıklayınız.

b) Soru: Ses dalgasının yayılma süratinin en büyük ve en küçük olduğu ortamları yazınız.

c) Soru: Zemin etüdü yapılırken ses dalgalarının zeminde hızlı mı yoksa yavaş mı ilerlediğini gözlemlemek bina yapımı için nasıl bilgi sağlar? Açıklayınız.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 341

ç) Soru: Mühendislerin telsiz aracılığıyla haberleşmesinde bina içinde ya da açık havada olmaları seslerinin iletim hızını ne şekilde etkiler? Kısaca açıklayınız.

d) Soru: Aşağıdaki tabloda verilen dalga çeşitlerinin hızlı ve yavaş ilerledikleri ortamları tabloya yazınız.

4. Soru

a) Soru: Her ikisinin de aynı yaylara bağlanmış düzende yaptığı salınımın periyotlarını karşılaştırınız.

Kısa Cevap: Kütle arttıkça periyot artar.

b) Soru: Hayri’nin birinci yay ile salınım yapabilmesine karşın Şükran’ın aynı yay ile sallanamamasının nedenini açıklayınız.

c) Soru: Hayri ve Şükran’ın yaylı tramboline bağlı olarak yaptıkları salınım hareketi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 342

Soru 5 - a) Su dalgasının P bölgesindeki ilerleme doğrultusunu ve dalga boyunu derinlikle ilişkilendirerek yorumlayınız.

b) Dalganın P bölgesine gelme açısı ve kırılma açısı arasındaki ilişki nedir?

c) Dalganın kıyıya gelme açısı ile yansıma açısı arasındaki ilişki nedir?

ç) Doğrusal su dalgasının P ortamından R’ye geçerken kırılması ve kıyıdan yansıması ile ilgili aşağıda verilen genellemelerden hangisi yanlıştır?

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 343

Soru 6

a) Deprem ile ilgili temel kavramları görseldeki numaralandırılmış alanlara göre belirleyerek tabloyu doldurunuz.

1 numara

2 numara

3 numara

4 numara

b) Rezonans ve depremle ilişkili olan kavramlar ile ilgili merak ettiğiniz soruları yazınız.

c) Rezonansın deprem sırasında binalar üzerindeki etkilerini açıklayınız. Rezonans etkisini azaltmak için binalarda kullanılan yapı teknikleri nelerdir?

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 344

ç) Aşağıdaki ifadelerin başındaki yay ayraca ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifade için "Açıklama" bölümüne doğrusunu yazınız.

I. Depremin büyüklüğü, etrafında oluşturduğu hasara göre belirlenir.

II. Odak noktası, depremin merkezinin olduğu yerdir.

III. Richter ölçeği, depremin büyüklüğünü ölçer.

IV. Odak noktasının yeryüzüne en yakın noktası merkez üssüdür.

V. Merkez üssünden uzaklaştıkça depremin şiddeti artar.

VI. Binaların doğal frekansı ile depremin frekansı eşitlenirse yıkım artar.

VII. Binaların rezonansa girmesi yıkım riskini artırır.

VIII. Deprem dalgalarının hızı, zeminin sertliği arttıkça azalır.

d) Aşağıda verilen günlük hayat örnek olaylarından rezonans ile ilişkili olanlara "VAR", olmayanlara "YOK" yazınız.

1. Bir çocuğun salıncakta sallanması

2. Yüksek sesle cam bardağın kırılması

3. Kuşların kanat çırpması

4. Arabanın belirli hızda titremesi

5. Konserlerde mikrofon kullanılması

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 345

Soru 6 e) Aşağıdaki boşlukları uygun kelimelerle doldurunuz.

I. Depremlerle ilgili çalışmalar yapan bilim dalına … denir.

II. Yer sarsıntılarını kaydeden cihaza … denir.

III. Depremle ilgili çalışan bilim insanlarına … denir.

IV. Sismograf tarafından elde edilen kayda … denir.

V. Binaların temellerine yerleştirilen sisteme … denir.

Soru 7 - Bir laboratuvar çalışmasında derinliği eşit dört farklı dalga leğeninde farklı kaynaklar tarafından oluşturulan dalga hareketleri gözlemlenmiştir.

a) Her bir dalga leğeninde oluşan dalgaların dalga boyunu (λ) hesaplayınız.

b) Her bir dalga leğeninde oluşan dalganın periyodunu (T) dalga hızı ve dalga boyu ilişkisini kullanarak sıralayınız.

c) Dalgaların frekansını (f) dalgaların periyot ile olan bağıntısını kullanarak sıralayınız.

ç) Aynı derinlikteki dalga leğenlerinde oluşan dalgaların yayılma süratini (c) dalga boyu ve frekans ilişkisini kullanarak kıyaslayınız.

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 346

Soru 7 d) Dalgaların dalga boyunu, periyodunu ve frekansını niteliklerine bağlı olarak tanımlayınız.

Frekans (f)

Soru 8 - Yandaki şekilde çocuklar için tasarlanmış bir oyun havuzunda doğrusal bir dalga kaynağı tarafından oluşturulan dalgaların üstten görünüşü verilmektedir.

a) Oluşan dalgaların (λ1, λ2, λ3) dalga boylarını ve yayılma süratini (v1, v2, v3) büyükten küçüğe doğru sıralayınız. Dalgaların periyodunu (T) ortamın derinliğine göre yorumlayınız.

b) Havuzda oluşturulan dalganın bir ortamdan diğerine geçerken doğrultusunu değiştirmemesinin nedeni nedir?

c) Havuzun ve oluşan dalgaların yandan görüntüsünü çiziniz.

ç) Su dalgalarında kırılma olayı ile ilgili ifadelerinden hangileri doğrudur?

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 347

Soru 9 - Amortisörler araçlardaki titreşimleri ve darbeleri emerek konforlu ve güvenli bir sürüş sağlar. Amortisörler içerisinde hidrolik sıvı (yağ) veya gaz bulunan bir silindirden oluşur

a) Binaların deprem sarsıntılarına karşı direncini artırmak için nasıl bir model tasarlanabilir?

b) Tasarlanan model nasıl geliştirilebilir?

2. Soru - Dalgaları özelliklerine göre sınıflandırmak, farklı türdeki dalgaların nasıl yayıldığını ve hangi ortamlarda enerji taşıdığını anlamak açısından önemlidir.
Buna göre aşağıda verilen dalgalar için tabloyu “X” ile işaretleyerek sınıflandırınız.

ç) Su dalgalarında kırılma olayı ile ilgili
ifadelerinden hangileri doğrudur?