9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları

BAĞLAM VE VERİ: Arkeoloji laboratuvarında karbon atomlarına ait iki kayıt bulunuyor: A numunesi 6 proton ve 6 nötron; B numunesi 6 proton ve 8 nötron içeriyor. İki numune de kimyasal tepkimelerde karbon gibi davranıyor fakat kütleleri farklı ölçülüyor. Eski bir ders notunda 'Bir elementin tüm atomları kütle bakımından özdeştir' yazıyor.

a) A ve B'nin kütle numaralarını hesaplayıp aynı element olmalarının nedenini belirtiniz.
b) Notta geçen yargının hangi atom modeli varsayımından geldiğini ve niçin geçersiz kaldığını açıklayınız.
c) Bu verilere göre iki atomun nötr hâlde elektron sayıları hakkında ne söylenebilir?

BAĞLAM VE VERİ: Bir orbital diyagramında 1s kutusuna [↑↑] yerleştirilmiş. Aynı orbitalde bulunan iki elektronun tüm kuantum sayılarının aynı olamayacağı hatırlatılıyor.

1) Bir öğrenci 1s orbitaline aynı spinli iki elektron yerleştiriyor. Hatanın adını ve doğru yerleşimi açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Şemadaki hatayı gösteriniz. b) Doğru kutu gösterimini çizerek ilgili ilkeyi açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Periyodik tablo çalışmasında üç element için son katman verileri verilmiştir: A→2s¹, B→3s¹, C→3s²3p⁵. Tam dolu iç katmanların dizilime dâhil olduğu biliniyor.

1) Atom numarası 11 olan Na ve 17 olan Cl elementlerinin temel hâl dizilimlerinden hareketle periyot ve grup konumlarını bulunuz; yöntemi açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) A ve B’nin neden aynı grupta olduğunu gösteriniz. b) C’nin periyot ve ana grup konumunu son katman verisiyle bulunuz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Tanecik tablosu: A atomu 11 proton–11 elektron, B taneciği 11 proton–10 elektron, C taneciği 17 proton–18 elektron içeriyor. Çekirdek değişmeden elektron alışverişi olabiliyor.

1) Sodyum atomunun (Z=11) Na⁺ iyonuna dönüşürken elektron sayısı, proton sayısı ve yarıçapı nasıl değişir? Gerekçelendiriniz.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) B ve C’nin yüklerini hesaplayınız. b) Aynı elemente ait A ve B’nin kimliğinin neden değişmediğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Üçüncü periyot atomlarının yarıçap değerleri (pm): Na=186, Mg=160, Al=143, Si=118. Aynı periyotta yeni katman eklenmiyor.

1) Aynı periyottaki Na, Mg ve Al atomlarını atom yarıçapı büyükten küçüğe sıralayınız. Çekirdek yükü ve perdelemeyle açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu verileri büyükten küçüğe sıralayınız. b) Eğilimi etkili çekirdek yüküyle açıklayınız; "periyot boyunca katman artar" görüşünü değerlendiriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: 17. grup elementlerinin yarıçap değerleri (pm) yaklaşık F=72, Cl=99, Br=114. Bir öğrenci "aşağı inildikçe çekirdek yükü arttığı için çap küçülür" diyor.

1) Aynı gruptaki Li, Na ve K elementlerini atom yarıçapı küçükten büyüğe sıralayınız; eklenen enerji düzeylerinin etkisini açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Verideki eğilimi belirtiniz. b) Öğrencinin çıkarımının neden yanlış olduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Bir malzeme testinde aynı kalınlıktaki bakır tel akım geçirirken eğilip bükülebiliyor. İyonik kristal ise mekanik darbede kırılıyor ve katı hâlde iletkenlik göstermiyor.

1) Bir bakır telin çekilerek uzatılabilmesi ile metalik bağ modeli arasında nasıl bir ilişki vardır? Elektron denizi kavramıyla açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Metaldeki hareketli yük taşıyıcılarını ve metalik bağ modelini açıklayınız. b) Mekanik davranış farkını yüklerin yerleşimi üzerinden yorumlayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.