2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 1Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: KİM.9.1.2
BAĞLAM VE VERİ: İki temizlik ürününün etiketi: A, asidik kireç giderici (eldiven kullanınız, başka ürünle karıştırmayınız); B, klor içeren ağartıcı (asitlerle karıştırmayınız, havalandırınız). Görevli ikisini tek kovaya dökmeyi öneriyor.
1) Evde çamaşır suyu ile asit içeren tuvalet temizleyicisini karıştırmayı öneren bir kişiye bilimsel gerekçeyle nasıl karşılık verirsiniz?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu öneriyi ürün bilgilerinden kanıt göstererek değerlendiriniz. b) Aynı yüzeyi güvenli temizlemek için birbirine karıştırmadan nasıl bir işlem planlarsınız? Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 217 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: Deney kaydı A: negatif yüklü parçacıklar keşfedildi. Kayıt B: altın levhaya gönderilen parçacıkların çoğu sapmadan geçti, çok azı büyük açıyla saptı. Kayıt C: hidrojen yalnız belirli dalga boylarında ışık yayıyor.
1) Dalton atomu bölünemez küre olarak tanımlamıştı. Elektronun keşfi bu varsayımı neden değiştirmiştir? Önceki modelden yeni modele geçişi kanıta dayandırınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu üç bulguyu açıklamaya çalışan atom modelleriyle ilişkilendiriniz. b) Model değişirken hangi bilimsel açıklama korunmuş, hangisi değişmiştir? Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 317 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: Bir bilim müzesinde üç etiket bulunuyor: X "atom dolu ve bölünemez küre", Y "elektronlar pozitif yük içinde", Z "pozitif yük küçük bir çekirdekte". Yanındaki altın levha deneyinin sonuçları da gösteriliyor.
1) Rutherford deneyinde alfa taneciklerinin çoğu altın levhadan geçti, az bir kısmı büyük açıyla saptı. Bu iki gözlemden atomun yapısına ilişkin iki sonuç çıkarınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) X, Y, Z modellerini kronolojik eşleştiriniz. b) Altın levha sonucunun özellikle hangi modeli yetersiz kıldığını gerekçelendiriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Bir simülasyon ekranında çok elektronlu atomlar için artan bağıl enerji sırası şöyle gösteriliyor: 2s (1), 2p (2), 3s (3), 3p (4), 4s (5), 3d (6). Aynı p alt kabuğunun üç orbitali aynı değer taşıyor.
1) Aynı ana enerji düzeyindeki 3s, 3p ve 3d alt kabuklarını çok elektronlu atomlarda bağıl enerjilerine göre sıralayınız. Sıralamanın nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Farklı temel enerji düzeylerinde 4s ile 3d için yalnız n sayısına bakmanın neden yanıltıcı olduğunu açıklayınız. b) Aynı alt kabuktaki üç p orbitalinin enerjisiyle ilgili veri temelli kural yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 516 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Tabloda orbital türleri ve kapasiteleri verilmiştir: s→1 orbital/2 e⁻, p→3 orbital/6 e⁻, d→5 orbital/10 e⁻. 3s, 3p ve 3d çok elektronlu atomlarda farklı bağıl enerjilere sahiptir.
1) 1s, 2s, 2p ve 3s alt kabuklarını düşük enerjiden yükseğe sıralayarak 2s ile 2p arasındaki farkı gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Aynı n=3 düzeyinde kapasiteleri ve enerjileri karşılaştırınız. b) Orbital sayısı tek başına elektronların hangi sırayla dolacağını belirler mi? Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 616 Puan
Kazanım: KİM.9.1.5
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrenci 2p² için orbital kutularını [↑↓][ ][ ] biçiminde doldurmuş; başka öğrenci [↑][↑][ ] çizmiş. Her ikisi de toplam iki elektron gösteriyor.
1) Atom numarası 11 olan sodyumun temel hâl elektron dizilimini yazınız ve en dış enerji düzeyindeki elektron sayısını gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi yerleşimin temel hâli temsil ettiğini gerekçelendiriniz. b) Yanlış yerleşimi düzelten ilkenin adını yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 1 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: 1) Karıştırılmamalıdır; zehirli klor gazı gibi tehlikeli ürünler oluşabilir. Ürünler etiketlerine göre ayrı kullanılmalı, ortam havalandırılmalıdır.
2) A ile B karıştırılmamalıdır; klor içeren ürünün asitle tepkimesinden zehirli klor gazı çıkabilir. Etikete göre uygun tek ürün seçilmeli, alan havalandırılmalı, gerekli koruyucular takılmalı ve ürünler ayrı tutulmalıdır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: 1) Elektron atomun içinde daha küçük, negatif yüklü tanecik olduğunu gösterdi. Böylece atomun bölünemez ve iç yapısız olduğu varsayımı geçersiz kaldı.
2) A Thomson ile atomun iç yapısını/elektronu; B Rutherford ile küçük pozitif çekirdek ve büyük boşluk; C Bohr ile belirli enerji düzeylerini destekler. Elektronun varlığı korunurken dağılımı ve enerji davranışı açıklamaları gelişmiştir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: 1) Atom hacminin büyük bölümü boşluktur; pozitif yük ve kütlenin önemli bölümü çok küçük, yoğun çekirdekte toplanır.
2) X Dalton, Y Thomson, Z Rutherford. Büyük açıyla az sayıda sapma pozitif yükün küçük çekirdekte yoğunlaşmasını gerektirir; pozitif yükü bütün hacme yayan Thomson modeliyle uyuşmaz.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: 1) 3s < 3p < 3d; çok elektronlu atomlarda orbital nüfuz etmesi ve perdeleme enerjiyi etkiler.
2) 4s (n=4) 3d (n=3) alt kabuğundan daha düşük bağıl enerjiye sahip olabilir; orbital türü/nüfuz etme de etkilidir. Aynı p alt kabuğundaki p_x,p_y,p_z eş enerjilidir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: 1) 1s < 2s < 2p < 3s; çok elektronlu atomlarda 2s orbitali çekirdeğe daha çok nüfuz ederek daha düşük enerjiye sahip olur.
2) 3s 2, 3p 6, 3d 10 elektron alır; aynı n için genel enerji 3s<3p<3d. Dolma sırası yalnız kapasiteye göre değil enerjiye göre belirlenir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: 1) 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹; en büyük n=3 düzeyinde bir elektron bulunur.
2) Temel hâl [↑][↑][ ] biçimindedir; eş enerjili orbitallere elektronlar önce tek tek aynı yönlü spinle yerleşir. Bu Hund kuralıdır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
