9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları

BAĞLAM VE VERİ: Bir araştırma posterinde 2s ve 2p orbitallerine ait iki önemli bilgi veriliyor: s orbitali küresel özellik gösterirken p orbitalleri üç farklı uzaysal yönelimde bulunur; çok elektronlu atomlarda aynı n için s alt kabuğu p'den daha düşük bağıl enerjiye sahiptir. Poster üzerindeki öğrenci yorumu: 'p orbitallerinin üç farklı yönelimi varsa mutlaka üç farklı enerji değerleri vardır.'

a) Öğrenci yorumunun doğru olup olmadığını belirtiniz ve nedenini açıklayınız.
b) 2s ve 2p alt kabuklarının enerjilerini karşılaştırıp n sayısının tek başına neden yeterli olmadığını yorumlayınız.
c) 2p'deki orbital sayısı ve maksimum elektron sayısı hakkında sonuç çıkarınız.

BAĞLAM VE VERİ: Periyodik tablo çalışmasında üç element için son katman verileri verilmiştir: A→2s¹, B→3s¹, C→3s²3p⁵. Tam dolu iç katmanların dizilime dâhil olduğu biliniyor.

1) Atom numarası 10 Ne ile 18 Ar’nin elektron dizilimlerini inceleyerek grup ve periyotlarını karşılaştırınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) A ve B’nin neden aynı grupta olduğunu gösteriniz. b) C’nin periyot ve ana grup konumunu son katman verisiyle bulunuz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Tanecik tablosu: A atomu 11 proton–11 elektron, B taneciği 11 proton–10 elektron, C taneciği 17 proton–18 elektron içeriyor. Çekirdek değişmeden elektron alışverişi olabiliyor.

1) K (Z=19) ve Br (Z=35) iyon oluşturduğunda hangisi katyon, hangisi anyondur? Yüklerini elektron alışverişiyle gerekçelendiriniz.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) B ve C’nin yüklerini hesaplayınız. b) Aynı elemente ait A ve B’nin kimliğinin neden değişmediğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: İlk iyonlaşma enerjisi değerleri (kJ/mol): Mg=738, Al=578, Si=787. Periyotta genel artış eğilimi bulunduğu biliniyor.

1) Na, Mg ve Cl’nin metalik karakterini büyükten küçüğe sıralayarak atomların elektron verme eğilimiyle ilişkilendiriniz.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi ikili genel eğilime istisnadır? b) Son elektronların 3s ve 3p alt kabuklarına yerleşmesini kullanarak açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Aynı elektron sayısına sahip iyonlar için çekirdek protonları: O²⁻=8, F⁻=9, Na⁺=11, Mg²⁺=12; hepsi 10 elektrona sahiptir.

1) Aynı periyottaki Na, Mg ve Al atomlarını atom yarıçapı büyükten küçüğe sıralayınız. Çekirdek yükü ve perdelemeyle açıklayınız. Yanıtınızda en az iki bilimsel gerekçe kullanınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İyon yarıçapını büyükten küçüğe sıralayınız. b) Elektron sayısı eşitken proton sayısının etkisini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Bir malzeme testinde aynı kalınlıktaki bakır tel akım geçirirken eğilip bükülebiliyor. İyonik kristal ise mekanik darbede kırılıyor ve katı hâlde iletkenlik göstermiyor.

1) Bir mühendis, hem elektrik ileten hem kolay şekillenen bir malzeme arıyor. Metalik bağın iki özelliği bu seçimi nasıl destekler?

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Metaldeki hareketli yük taşıyıcılarını ve metalik bağ modelini açıklayınız. b) Mekanik davranış farkını yüklerin yerleşimi üzerinden yorumlayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: İyon kartlarında X²⁺ ve Y⁻ tanecikleri verilmiştir. X atomunun 2 elektron verdiği, her Y atomunun 1 elektron aldığı bilgisi bulunuyor.

1) Kalsiyum ve azot iyonları Ca²⁺ ile N³⁻ oluşturuyorsa bileşiğin en küçük formülünü hesaplayıp nedenini açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Elektron alışverişi ve yük dengesinden bileşik formülünü türetiniz. b) Oluşan katıdaki taneciklerin neden ayrı molekül değil iyonik örgü şeklinde bulunduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: Bir deneyde iyonik katı elektriği iletmezken eritilmiş hâli iletmektedir. Aynı maddede iyon yükleri değişmemiştir.

1) Na₂O oluşumunda sodyum ve oksijen atomlarından kaç elektron aktarılır? Bileşik formülünün nedenini açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İletkenlik farkının nedenini tanecik hareketliliğiyle açıklayınız. b) Bu deneyde elektron akışı yerine hangi yük taşıyıcılarının rol oynadığını yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.

BAĞLAM VE VERİ: İki hidrojen atomunun her birinde bir değerlik elektronu vardır. Oluşan H₂ molekülünde her hidrojen iki elektronu paylaşım yoluyla kendi çevresinde bulundurmuş gibi davranır.

1) H₂O molekülünde oksijenin iki hidrojenle iki ayrı tek bağ kurmasının değerlik elektronlarıyla ilişkisini açıklayınız.

2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Lewis gösterimindeki ortak elektron çiftini belirtiniz. b) İyonik bağla elektron davranışı bakımından karşılaştırınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.