2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 8Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 112 Puan
Kazanım: KİM.9.1.5
BAĞLAM VE VERİ: Bir orbital diyagramında 1s kutusuna [↑↑] yerleştirilmiş. Aynı orbitalde bulunan iki elektronun tüm kuantum sayılarının aynı olamayacağı hatırlatılıyor.
1) Atom numarası 18 olan argon ile atom numarası 19 olan potasyumun dizilimlerini karşılaştırıp yeni elektronun neden 4s’ye geçtiğini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Şemadaki hatayı gösteriniz. b) Doğru kutu gösterimini çizerek ilgili ilkeyi açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 211 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: İki atom için dizilim sonları sırasıyla 3s²3p¹ ve 3s²3p⁵ olarak veriliyor. Bir öğrenci ikisini de aynı gruba yerleştiriyor.
1) Atom numarası 7 N ile 15 P’nin aynı grupta olduğunu nasıl kanıtlarsınız? Elektron dizilimi üzerinden periyot farkını da açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Her birinin periyot ve grup numarasını yazınız. b) Öğrencinin hatasını son katman elektron sayılarıyla gösteriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 311 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Laboratuvar notunda 19 protonlu atomun son elektronunun 4s’de bulunduğu; iyon oluştuğunda 18 elektron kaldığı belirtiliyor.
1) S (Z=16) atomu S²⁻ oluşturduğunda son elektron sayısını ve iyon yükünün neden −2 olduğunu açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi katmanın elektron verdiğini açıklayınız. b) Oluşan iyonun soy gaz elektron düzenini ve yükünü yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 411 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: Üçüncü periyot atomlarının yarıçap değerleri (pm): Na=186, Mg=160, Al=143, Si=118. Aynı periyotta yeni katman eklenmiyor.
1) K atomu ile K⁺ iyonunun yarıçaplarını karşılaştırınız; elektron katmanı değişimini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu verileri büyükten küçüğe sıralayınız. b) Eğilimi etkili çekirdek yüküyle açıklayınız; "periyot boyunca katman artar" görüşünü değerlendiriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 511 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: 17. grup elementlerinin yarıçap değerleri (pm) yaklaşık F=72, Cl=99, Br=114. Bir öğrenci "aşağı inildikçe çekirdek yükü arttığı için çap küçülür" diyor.
1) Cl atomu ile Cl⁻ iyonunun yarıçapını karşılaştırırken elektron-elektron itmesi nasıl kullanılır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Verideki eğilimi belirtiniz. b) Öğrencinin çıkarımının neden yanlış olduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 611 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: Dört metal tanesinin gösteriminde pozitif çekirdekler örgü noktalarında, değerlik elektronları tüm örgüye yayılmıştır. Bir öğrenci elektronların sabit birer atomda tutulduğunu söylüyor.
1) Metallerin tel hâline çekilmesi ve elektrik iletmesi aynı bağ modeliyle nasıl birlikte açıklanır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Öğrencinin açıklamasını modele göre değerlendiriniz. b) Serbest elektronların elektrik ve ısı iletimindeki rolünü belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 711 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: Üç bileşik için iyon kartları şöyledir: A⁺/B²⁻, C³⁺/D²⁻, E²⁺/F⁻. Öğrenci formülleri AB, CD, EF yazmıştır.
1) MgCl₂ katısının elektriği iletmemesine rağmen eriyiğinin iletmesinin nedenini bağ ve hareketli taneciklerle açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Üç formülü yük denkliğiyle düzeltiniz. b) Formüldeki alt indislerin iyonların yükünden nasıl belirlendiğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 811 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: Bir madde Na ve Cl atomlarının elektron alışverişiyle oluşuyor. Ayrı atomlar nötr, oluşan tanecikler +1 ve −1 yüklüdür.
1) İyonik bileşiklerin yüksek erime noktası eğilimini NaCl kristali üzerinden iyonlar arası çekimle açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Elektronu veren ve alan atomları belirtiniz. b) İyonlar arası bağın niteliğini ve NaCl kristalinin toplam yükünü açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 911 Puan
Kazanım: KİM.9.2.3
BAĞLAM VE VERİ: HCl molekülünde Cl atomunun bağ elektronlarını H atomundan daha güçlü çektiği biliniyor. Molekül yine de atomlar arasında elektron paylaşımı içeriyor.
1) HCl molekülünde bağın kovalent olmasına rağmen neden kutuplu olduğunu açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bağın neden kovalent olduğunu açıklayınız. b) Bağ kutupluluğunun yönünü kısmi yüklerle gösteriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 8 · 100 puan
Soru 112 Puan
Kısa Cevap: 1) Ar: [Ne]3s²3p⁶; K: [Ar]4s¹. Genel dolma sırasında 4s, 3d’den önce doldurulur.
2) Aynı orbitalde iki elektron zıt spinli olmalıdır: [↑↓]. Pauli dışlama ilkesi iki elektronun dört kuantum sayısının aynı olmasını yasaklar.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 12 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 211 Puan
Kısa Cevap: 1) N: 1s²2s²2p³, 2. periyot; P:[Ne]3s²3p³, 3. periyot. İkisi de 15. grup, beş değerlik elektronlu.
2) İlk atom 3. periyot 13. grup (3 değerlik e⁻), ikinci 3. periyot 17. grup (7 değerlik e⁻). Aynı periyotta olmak aynı grup demek değildir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 311 Puan
Kısa Cevap: 1) İki elektron alarak 18 elektrona ulaşır. 16 proton, 18 elektron olduğundan −2 yüklüdür.
2) 4s’deki tek elektron verilir; K⁺ oluşur, 18 elektronlu Ar düzenine ulaşır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 411 Puan
Kısa Cevap: 1) K atomu daha büyüktür; K⁺ oluşurken 4s elektronu kaybolur, dıştaki 4. katman boşalır.
2) Na>Mg>Al>Si. Proton sayısı artarken katman sayısı aynı kaldığı için etkin çekirdek çekimi genelde yükselir ve yarıçap küçülür; katman arttığı iddiası yanlıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 511 Puan
Kısa Cevap: 1) Cl⁻ daha büyüktür; aynı çekirdek yüküne bir elektron daha eklenmesi itmeleri artırır.
2) F<Cl<Br; grupta aşağı indikçe ana enerji düzeyi sayısı ve perdeleme artar, yarıçap büyür. Salt proton sayısına bakılamaz.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 611 Puan
Kısa Cevap: 1) Yönsüz metalik bağ katman kaymasına izin verir; delokalize elektronlar elektrik taşır.
2) Elektronlar belirli atomlara bağlı sabit değildir; delokalizedir. Elektrik alan altında yük taşırlar, enerji aktarımına katkı sağlayarak yüksek iletkenliği açıklarlar.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 711 Puan
Kısa Cevap: 1) Katıda iyonlar örgüde sabittir; eriyikte Mg²⁺ ve Cl⁻ iyonları hareket ederek yük taşır.
2) A₂B, C₂D₃, EF₂. Bileşikte toplam pozitif ve negatif yük eşit olmalı; en küçük tam sayı oranları alt indisleri verir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 811 Puan
Kısa Cevap: 1) Kristalde zıt yüklü iyonlar arasında güçlü elektrostatik çekimler bulunur; örgüyü ayırmak için önemli enerji gerekir.
2) Na elektron verip Na⁺, Cl elektron alıp Cl⁻ olur. Zıt iyonlar elektrostatik çekimle iyonik bağ oluşturur; kristal toplam nötrdür.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 911 Puan
Kısa Cevap: 1) H ile Cl ortak elektron çifti kullanır ancak Cl daha elektronegatiftir; elektron yoğunluğu Cl’ye kayar, kutuplu kovalent bağ oluşur.
2) H–Cl elektron çifti paylaşır, kovalent bağdır; Cl daha elektronegatif olduğu için H δ⁺, Cl δ⁻ olur.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 11 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
