2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 6Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 113 Puan
Kazanım: KİM.9.1.5
BAĞLAM VE VERİ: Bir kayıt kâğıdında 3p³ elektronları [↑][↑][↑], bir başkasında [↑↓][↑][ ] şeklinde gösterilmiştir. Her iki dağılım da üç elektron içerir.
1) Atom numarası 15 olan fosforun 3p alt kabuğundaki elektron yerleşimini açıklayınız; eşleşmemiş elektron sayısını bulunuz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi şemanın daha düşük enerjili temel hâl olduğunu belirleyiniz. b) Eşleşmemiş elektron sayısını bulunuz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 213 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrencinin çalışma tablosu: X: 1s²2s²2p⁴, Y: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴, Z: 1s²2s²2p⁶. Öğrenci X ve Y’yi aynı gruba yazıyor.
1) Atom numarası 16 S ile 8 O’nun periyot ve grup konumlarını bulup aynı grupta yer almalarının nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) X ile Y’nin değerlik örüntülerini karşılaştırınız. b) Z’nin niçin aynı grupta bulunmadığını açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 313 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Modelde X atomu 12 proton/12 elektron, X iyonu 12 proton/10 elektron; Y atomu 8 proton/8 elektron, Y iyonu 8 proton/10 elektron olarak gösteriliyor.
1) F (Z=9) ile Ne (Z=10) taneciklerinden F⁻ ve Ne’nin elektron sayıları eşittir. Buna rağmen neden farklı taneciklerdir?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İki iyonun yükünü bulunuz. b) İyonların elektron sayısı eşitken neden farklı elementleri temsil ettiğini belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 413 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: 17. grup elementlerinin yarıçap değerleri (pm) yaklaşık F=72, Cl=99, Br=114. Bir öğrenci "aşağı inildikçe çekirdek yükü arttığı için çap küçülür" diyor.
1) 3. periyottaki Na, Si ve Cl’nin atom yarıçapı ve elektronegatiflik sıralamalarını karşılaştırınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Verideki eğilimi belirtiniz. b) Öğrencinin çıkarımının neden yanlış olduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 512 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: İlk iyonlaşma enerjisi değerleri (kJ/mol): Mg=738, Al=578, Si=787. Periyotta genel artış eğilimi bulunduğu biliniyor.
1) İyonlaşma enerjisi periyotta genel olarak artmasına karşın Mg ile Al karşılaştırmasında Al için neden düşüş görülebilir?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi ikili genel eğilime istisnadır? b) Son elektronların 3s ve 3p alt kabuklarına yerleşmesini kullanarak açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 612 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: İki levha için test sonuçları: Al: tel hâline getirilebiliyor, katıyken elektriği iletiyor; NaCl kristali: kırılgan, katıyken iletmiyor.
1) Metal bir levha büküldüğünde iyonik kristal gibi hemen çatlamamasının bağ yapısına ilişkin nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Alüminyumun iki özelliğini metalik bağla açıklayınız. b) NaCl’nin neden farklı davrandığını kısaca karşılaştırınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 712 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: Bir madde Na ve Cl atomlarının elektron alışverişiyle oluşuyor. Ayrı atomlar nötr, oluşan tanecikler +1 ve −1 yüklüdür.
1) Alüminyum ve oksijen elementleri için oluşabilecek iyonları ve Al₂O₃ formülündeki 2:3 oranını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Elektronu veren ve alan atomları belirtiniz. b) İyonlar arası bağın niteliğini ve NaCl kristalinin toplam yükünü açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 812 Puan
Kazanım: KİM.9.2.3
BAĞLAM VE VERİ: Oksijen atomlarının her biri 6 değerlik elektronuna sahiptir. İki O atomu birleştiğinde her atomun oktete ulaşması hedeflenir.
1) O₂ molekülünün Lewis gösteriminde atomlar arasında neden çift bağ bulunduğunu değerlik elektronlarıyla açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Ortaklaşa kullanılan elektron çifti sayısını bulunuz. b) O₂ molekülünün Lewis bağ gösterimini ve bağ türünü yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 6 · 100 puan
Soru 113 Puan
Kısa Cevap: 1) 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³; 3p’nin üç orbitaline birer paralel spinli elektron yerleşir, eşleşmemiş elektron 3’tür.
2) [↑][↑][↑] temel hâl dağılımıdır (Hund); üç eşleşmemiş elektron vardır. Diğerinde gereksiz eşleşme yapılmıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 13 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 213 Puan
Kısa Cevap: 1) O: 2. periyot; S:3. periyot. İkisi de 16. gruptadır, dış elektron düzeni ns²np⁴ olup 6 değerlik elektronu taşırlar.
2) X ve Y ns²np⁴ düzenli, 6 değerlik elektronlu 16. grup elementleridir. Z kapalı kabuklu soygaz Ne olup 18. gruptadır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 13 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 313 Puan
Kısa Cevap: 1) İkisi de 10 elektronlu olsa da F⁻ 9 protona sahip −1 yüklü iyon; Ne 10 protonlu yüksüz atomdur.
2) X²⁺ ve Y²⁻ iyonlarının her birinde 10 elektron vardır, ancak proton sayıları 12 ve 8 olduğu için farklı elementlerdir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 13 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 413 Puan
Kısa Cevap: 1) Yarıçap Na > Si > Cl; elektronegatiflik Cl > Si > Na. Aynı periyotta etkin çekirdek çekimi artar.
2) F<Cl<Br; grupta aşağı indikçe ana enerji düzeyi sayısı ve perdeleme artar, yarıçap büyür. Salt proton sayısına bakılamaz.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 13 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 512 Puan
Kısa Cevap: 1) Mg’de 3s² dolu alt kabuktan, Al’de daha yüksek enerjili 3p¹ elektronundan koparma söz konusudur; Al’de ilk elektron daha kolay ayrılır.
2) Mg’den Al’ye 738→578 düşüş istisnadır. Mg’nin elektronu dolu 3s² alt kabuğundan, Al’nin son elektronu daha yüksek enerjili 3p¹ alt kabuğundan koparılır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 12 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 612 Puan
Kısa Cevap: 1) Metalik bağda elektronlar belirli iki atom arasında sabitlenmemiştir; katmanlar kayarken çekim sürer, iyonik kristalde benzer yükler yan yana gelebilir.
2) Al metalinde pozitif iyonlar arasındaki ortak delokalize elektronlar hem iletkenliği hem katmanların kaymasını sağlar. NaCl’de iyonlar katıda sabit konumludur ve kayma kırılmaya yol açabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 12 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 712 Puan
Kısa Cevap: 1) Al³⁺ ve O²⁻ oluşur. 2 Al³⁺ toplam +6, 3 O²⁻ toplam −6 taşır; nötr bileşik Al₂O₃ olur.
2) Na elektron verip Na⁺, Cl elektron alıp Cl⁻ olur. Zıt iyonlar elektrostatik çekimle iyonik bağ oluşturur; kristal toplam nötrdür.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 12 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 812 Puan
Kısa Cevap: 1) Her O 6 değerlik elektronuna sahiptir; iki elektron çiftini ortaklaşa kullanarak iki bağ yaparlar, her O oktetini tamamlar.
2) İki elektron çifti ortaklaşa kullanılır, O=O çift kovalent bağ kurulur; her oksijende ayrıca iki yalnız çift vardır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 12 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (4 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (2 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (3 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
