2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 5Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: Periyodik tablo çalışmasında üç element için son katman verileri verilmiştir: A→2s¹, B→3s¹, C→3s²3p⁵. Tam dolu iç katmanların dizilime dâhil olduğu biliniyor.
1) Atom numarası 13 Al ile 14 Si’nin aynı periyotta olup olmadığını ve hangi gruplara ait olduklarını elektron dizilimiyle gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) A ve B’nin neden aynı grupta olduğunu gösteriniz. b) C’nin periyot ve ana grup konumunu son katman verisiyle bulunuz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 215 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Tanecik tablosu: A atomu 11 proton–11 elektron, B taneciği 11 proton–10 elektron, C taneciği 17 proton–18 elektron içeriyor. Çekirdek değişmeden elektron alışverişi olabiliyor.
1) Alüminyum (Z=13) Al³⁺ iyonu oluşturduğunda proton ve elektron sayılarını karşılaştırınız; oluşumun neden elektron kaybıyla gerçekleştiğini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) B ve C’nin yüklerini hesaplayınız. b) Aynı elemente ait A ve B’nin kimliğinin neden değişmediğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 314 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: Aynı elektron sayısına sahip iyonlar için çekirdek protonları: O²⁻=8, F⁻=9, Na⁺=11, Mg²⁺=12; hepsi 10 elektrona sahiptir.
1) Na⁺ ve Mg²⁺ iyonları elektron sayısı bakımından eşittir. Hangisinin iyon yarıçapı daha küçüktür? Proton sayılarıyla gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İyon yarıçapını büyükten küçüğe sıralayınız. b) Elektron sayısı eşitken proton sayısının etkisini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 414 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: Üçüncü periyot atomlarının yarıçap değerleri (pm): Na=186, Mg=160, Al=143, Si=118. Aynı periyotta yeni katman eklenmiyor.
1) O²⁻ ve F⁻ iyonları elektron sayısı bakımından eşittir. İyon yarıçaplarını kıyaslayıp nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu verileri büyükten küçüğe sıralayınız. b) Eğilimi etkili çekirdek yüküyle açıklayınız; "periyot boyunca katman artar" görüşünü değerlendiriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 514 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: Bir malzeme testinde aynı kalınlıktaki bakır tel akım geçirirken eğilip bükülebiliyor. İyonik kristal ise mekanik darbede kırılıyor ve katı hâlde iletkenlik göstermiyor.
1) Metalik bağ modeli neden farklı metallerin parlak görünmesini açıklamada kullanılabilir?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Metaldeki hareketli yük taşıyıcılarını ve metalik bağ modelini açıklayınız. b) Mekanik davranış farkını yüklerin yerleşimi üzerinden yorumlayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 614 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: Üç bileşik için iyon kartları şöyledir: A⁺/B²⁻, C³⁺/D²⁻, E²⁺/F⁻. Öğrenci formülleri AB, CD, EF yazmıştır.
1) Kalsiyum ile klorun iyonik bileşik oluşturmasında iyon yüklerini ve CaCl₂ formülündeki 2 sayısının nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Üç formülü yük denkliğiyle düzeltiniz. b) Formüldeki alt indislerin iyonların yükünden nasıl belirlendiğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 714 Puan
Kazanım: KİM.9.2.3
BAĞLAM VE VERİ: İki hidrojen atomunun her birinde bir değerlik elektronu vardır. Oluşan H₂ molekülünde her hidrojen iki elektronu paylaşım yoluyla kendi çevresinde bulundurmuş gibi davranır.
1) İki hidrojen atomunun H₂ molekülü oluştururken elektronları nasıl kullandığını ve bunun iyonik bağdan farkını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Lewis gösterimindeki ortak elektron çiftini belirtiniz. b) İyonik bağla elektron davranışı bakımından karşılaştırınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 5 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: 1) Al: [Ne]3s²3p¹, 13. grup; Si: [Ne]3s²3p², 14. grup. İkisi de 3. periyottadır.
2) A ve B ns¹ değerlik düzenine sahip olduklarından 1. gruptadır; A 2., B 3. periyottadır. C n=3, 3s²3p⁵ olduğundan 3. periyot 17. gruptadır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 15 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: 1) 13 proton, 10 elektron taşır; üç değerlik elektronu vererek kararlı soy gaz dizilimine yaklaşır.
2) B +1 (Na⁺), C −1 (Cl⁻) yüklüdür. Element kimliğini proton sayısı belirler; A ve B’nin proton sayısı 11 olarak kalır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 15 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: 1) Mg²⁺ daha küçüktür; ikisinde de 10 elektron vardır ama Mg²⁺ 12 protonla daha güçlü çeker, Na⁺ 11 protonludur.
2) O²⁻>F⁻>Na⁺>Mg²⁺. Aynı sayıda elektron daha çok protonla daha güçlü çekilir, iyon yarıçapı küçülür.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: 1) O²⁻ daha büyüktür; ikisi de 10 elektronlu, O²⁻ 8 proton, F⁻ 9 proton taşır.
2) Na>Mg>Al>Si. Proton sayısı artarken katman sayısı aynı kaldığı için etkin çekirdek çekimi genelde yükselir ve yarıçap küçülür; katman arttığı iddiası yanlıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: 1) Hareketli elektronlar gelen ışığın elektromanyetik alanıyla etkileşerek ışığın yansımasına katkı verir.
2) Metalde delokalize elektronlar elektrik taşır; pozitif metal iyonları elektron denizi içinde kayabilir ve bağ korunur. İyonik kristalde kayma aynı yüklü iyonları yan yana getirerek itmeyi artırır, kırılma olabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: 1) Ca²⁺ oluşurken 2 elektron verir; iki Cl atomu birer elektron alıp Cl⁻ olur. Toplam yükü sıfırlamak için CaCl₂ gerekir.
2) A₂B, C₂D₃, EF₂. Bileşikte toplam pozitif ve negatif yük eşit olmalı; en küçük tam sayı oranları alt indisleri verir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: 1) Her H bir elektronunu ortaklaşa kullanır; paylaşılan elektron çifti tek kovalent bağ oluşturur. Elektron tam aktarılmaz.
2) H:H veya H–H; iki atom bir elektron çifti ortaklaşa kullanır. İyonik bağda elektron aktarımıyla iyonlar oluşurken kovalent bağda paylaşım vardır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
