2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 4Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Elektron yerleşimine dair bir uygulamada iki sıralama veriliyor. Düzen I: 1s → 2s → 2p → 3s → 3p. Düzen II: 1s → 2p → 2s → 3s → 3p. Ayrıca çok elektronlu atomlarda aynı n=2 için 2s'nin bağıl enerjisinin 2p'den daha düşük olduğu bilgisi ekranda yer alıyor.
a) Hangi sıralama temel hâle uygundur? Veriyi kullanarak gerekçelendiriniz.
b) Düzen II'nin olası yanlış kullanımında hangi alt kabuk erken doldurulmuş olur?
c) İkinci ve üçüncü enerji düzeylerinin tüm alt kabuklarının eş enerjili olduğu savını neden kabul edemeyiz?
Soru 215 Puan
Kazanım: KİM.9.1.5
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrenci 2p² için orbital kutularını [↑↓][ ][ ] biçiminde doldurmuş; başka öğrenci [↑][↑][ ] çizmiş. Her ikisi de toplam iki elektron gösteriyor.
1) Atom numarası 12 olan magnezyumun dizilimini yazarak tam dolu alt kabuklarını ve değerlik elektronlarını belirtiniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi yerleşimin temel hâli temsil ettiğini gerekçelendiriniz. b) Yanlış yerleşimi düzelten ilkenin adını yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 314 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: İki atom için dizilim sonları sırasıyla 3s²3p¹ ve 3s²3p⁵ olarak veriliyor. Bir öğrenci ikisini de aynı gruba yerleştiriyor.
1) Atom numarası 3 Li, 11 Na ve 19 K elementlerinin periyot ve gruplarını belirleyip benzer kimyasal davranışlarını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Her birinin periyot ve grup numarasını yazınız. b) Öğrencinin hatasını son katman elektron sayılarıyla gösteriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 414 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Laboratuvar notunda 19 protonlu atomun son elektronunun 4s’de bulunduğu; iyon oluştuğunda 18 elektron kaldığı belirtiliyor.
1) Oksijen atomu (Z=8) O²⁻ iyonuna dönüşürken aldığı elektron sayısını, son elektron sayısını ve yükünün kaynağını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi katmanın elektron verdiğini açıklayınız. b) Oluşan iyonun soy gaz elektron düzenini ve yükünü yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 514 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: İlk iyonlaşma enerjisi değerleri (kJ/mol): Mg=738, Al=578, Si=787. Periyotta genel artış eğilimi bulunduğu biliniyor.
1) Li ve F elementlerini elektronegatiflik açısından karşılaştırınız ve bir bileşikte elektron yoğunluğunun neden F tarafına kaydığını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi ikili genel eğilime istisnadır? b) Son elektronların 3s ve 3p alt kabuklarına yerleşmesini kullanarak açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 614 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: Dört metal tanesinin gösteriminde pozitif çekirdekler örgü noktalarında, değerlik elektronları tüm örgüye yayılmıştır. Bir öğrenci elektronların sabit birer atomda tutulduğunu söylüyor.
1) Demir çubuğun ısıyı hızlı iletmesi metalik bağla nasıl ilişkilidir?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Öğrencinin açıklamasını modele göre değerlendiriniz. b) Serbest elektronların elektrik ve ısı iletimindeki rolünü belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 714 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: Bir deneyde iyonik katı elektriği iletmezken eritilmiş hâli iletmektedir. Aynı maddede iyon yükleri değişmemiştir.
1) Magnezyum ve oksijen atomları MgO oluştururken hangi iyonlara dönüşür? Elektron alışverişini ve formülü gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İletkenlik farkının nedenini tanecik hareketliliğiyle açıklayınız. b) Bu deneyde elektron akışı yerine hangi yük taşıyıcılarının rol oynadığını yazınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 4 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Düzen I temel hâle uygundur; Aufbau ilkesine göre düşük enerjili 2s, 2p'den önce dolar. Düzen II'de 2p alt kabuğu 2s'den erken doldurulmuş olur. Çok elektronlu atomlarda aynı baş kuantum sayısındaki s ve p alt kabuklarının enerjileri perdeleme ve çekirdeğe nüfuz etme etkileri yüzünden farklıdır; yalnız n eşitliği enerji eşitliğini garanti etmez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört ölçütün tamamı doğru ve gerekçeli açıklanır. KISMİ PUAN: Her ölçütün karşılığı ayrı değerlendirilir. SIFIR PUAN: Konuyla ilgisiz, yanlış veya boş yanıt. Eşdeğer bilimsel açıklamalar kabul edilir.
Puanlama: Düzeni doğru seçme: 5 puan; Enerji verisiyle gerekçelendirme: 3 puan; Hatalı erken doldurulan alt kabuğu saptama: 4 puan; Aynı n ile eş enerji varsayımını değerlendirme: 3 puan. İlgisiz/boş: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: 1) 1s² 2s² 2p⁶ 3s²; tüm yazılan alt kabuklar tam doludur, değerlik elektron sayısı 2’dir.
2) Temel hâl [↑][↑][ ] biçimindedir; eş enerjili orbitallere elektronlar önce tek tek aynı yönlü spinle yerleşir. Bu Hund kuralıdır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 15 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: 1) Li: 2., Na:3., K:4. periyotta; üçü de 1. gruptadır. Dış kabukta bir elektron taşıdıklarından benzer özellik gösterirler.
2) İlk atom 3. periyot 13. grup (3 değerlik e⁻), ikinci 3. periyot 17. grup (7 değerlik e⁻). Aynı periyotta olmak aynı grup demek değildir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: 1) İki elektron alır, toplam 10 elektronu olur. Proton sayısı 8, elektron sayısı 10 olduğundan yük −2 olur.
2) 4s’deki tek elektron verilir; K⁺ oluşur, 18 elektronlu Ar düzenine ulaşır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: 1) F daha elektronegatiftir; bağdaki ortak elektron yoğunluğunu daha güçlü kendine çeker.
2) Mg’den Al’ye 738→578 düşüş istisnadır. Mg’nin elektronu dolu 3s² alt kabuğundan, Al’nin son elektronu daha yüksek enerjili 3p¹ alt kabuğundan koparılır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: 1) Serbestçe hareket edebilen elektronlar ve örgü titreşimleri ısı enerjisini yayar; metalik bağ modeli yüksek ısıl iletkenlikle uyumludur.
2) Elektronlar belirli atomlara bağlı sabit değildir; delokalizedir. Elektrik alan altında yük taşırlar, enerji aktarımına katkı sağlayarak yüksek iletkenliği açıklarlar.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: 1) Mg iki elektron verip Mg²⁺, O iki elektron alıp O²⁻ olur. Yükler 1:1 oranında dengelenir ve MgO oluşur.
2) Katıda iyonlar örgüde sabittir; eriyikte hareketli katyon ve anyonlar elektrik yükünü taşır. İletkenlik hareketli iyonlardan kaynaklanır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 14 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (5 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (2 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
