2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 4Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 120 Puan
Kazanım: KİM.9.1.1
BAĞLAM VE VERİ: Bir evde aynı tip su ısıtıcısı iki ayrı kullanımda inceleniyor: sert suyla 30 gün sonra beyaz tortu, yumuşatılmış suyla daha az tortu raporlanıyor.
1) Kireçli su kullanılan bir kettle’da zamanla beyaz tortu oluşuyor. Bu durumun kimyasal nedenini ve uygun bir temizleme yaklaşımını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Tortu oluşumuna ilişkin olası kimyasal açıklamanızı yazınız. b) Bu iddiayı sınamak için hangi değişkenleri sabit tutarsınız? Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 220 Puan
Kazanım: KİM.9.1.2
BAĞLAM VE VERİ: Deney notunda 20 mL derişik asit seyreltilecek; işlem sırasında kap sıcaklığı artıyor. Öğrencilerden biri "su asidin üstüne hızla eklenmeli" diyor.
1) Laboratuvarda derişik asit seyreltilirken neden asit suya yavaşça eklenir? Ters sıranın riskini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Sıcaklık artışının işlem güvenliğine etkisini çıkarınız. b) Güvenli seyreltme sırasını ve uygulama koşullarını açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 320 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: İki araştırma grubu aynı elementin iki atomunun proton sayısını aynı, kütle numaralarını farklı buluyor. İlk grup "aynı elementin tüm atomlarının kütlesi eşittir" iddiasını savunuyor.
1) Bir gözlemde hidrojen gazı yalnızca belirli dalga boylarında ışık yayıyor. Bu bulgu elektron enerjisi için hangi sonucu destekler?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bulguların hangi eski varsayımı sorguladığını belirleyiniz. b) Proton sayıları eşitken kütle numaralarının neden değişebileceğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 420 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: Spektrum laboratuvarında hidrojen atomuna enerji verildiğinde sürekli bir renk kuşağı değil, ayrı çizgiler gözleniyor. Bir öğrenci "elektron her enerjiyi alabilir" diyor.
1) Atom modellerinin sırasıyla Dalton, Thomson ve Rutherford olarak gelişmesini sağlayan üç farklı bilgi türünü örnekleyiniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Gözlemin bu iddiayı destekleyip desteklemediğini açıklayınız. b) Bohr modelinin katkısını ve modern modele göre sınırlılığını belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 520 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrenci orbital sıralamasını "1s→2s→2p→3s→3p→3d→4s" yazıyor. Enerji şemasında ise 4s, 3d’nin altında yer alıyor.
1) Aynı n=3 enerji düzeyindeki 3s ve 3p alt kabuklarının orbital sayılarını, toplam elektron kapasitelerini ve enerjilerini karşılaştırınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Öğrencinin sırasındaki yeri belirleyip düzeltiniz. b) Baş kuantum sayısı büyük olan orbitalin her zaman yüksek enerjili olduğu yargısını bu veriyle test ediniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 4 · 100 puan
Soru 120 Puan
Kısa Cevap: 1) Suda bulunan kalsiyum iyonlarından kalsiyum karbonat tortusu oluşabilir; uygun seyreltilmiş asidik kireç çözücü tortuyu çözebilir.
2) Sert sudaki kalsiyum ve magnezyum bileşikleri ısıtmayla çökelti oluşturabilir. Süre, ısıtıcı tipi, su hacmi, ısıtma sayısı sabit tutulup suyun sertliği değiştirilmelidir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 20 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (7 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (4 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (5 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 220 Puan
Kısa Cevap: 1) Seyreltme ısı açığa çıkarabilir; suyu aside dökmek ani kaynama ve sıçramaya neden olabilir. Koruyucu ekipmanla asit suya yavaşça eklenir.
2) Seyreltme ekzotermiktir, sıçrama/yanık riski artar. Asit, suya yavaşça ve kontrollü eklenir; koruyucu gözlük, eldiven ve uygun havalandırma kullanılır. Bu işlem gözetim altında yapılır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 20 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (7 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (4 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (5 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 320 Puan
Kısa Cevap: 1) Elektronlar keyfî sürekli enerjilere değil ayrık enerji düzeylerine sahiptir; daha düşük düzeye geçişte fark kadar foton yayılır.
2) Dalton’un aynı element atomlarının kütlece özdeş olduğu varsayımı sorgulanır. Nötron sayıları farklı izotoplar aynı proton sayısına, farklı kütle numarasına sahip olabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 20 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (7 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (4 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (5 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 420 Puan
Kısa Cevap: 1) Kimyasal birleşme yasaları atom fikrini, elektronun katot ışınları deneyleri iç yapıyı, alfa saçılması deneyleri yoğun çekirdeği destekledi.
2) Kesikli çizgiler enerji farklarının belirli değerlerde olduğunu, enerjinin kuantumlandığını destekler. Bohr hidrojen tayfını açıklamış, çok elektronlu atomların davranışını tam açıklayamamıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 20 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (7 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (4 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (5 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 520 Puan
Kısa Cevap: 1) 3s: 1 orbital, 2 elektron; 3p: 3 orbital, 6 elektron. Çok elektronlu atomlarda 3s daha düşük enerjilidir.
2) Doğru genel doluş: 1s→2s→2p→3s→3p→4s→3d. 4s n=4 olmasına rağmen 3d n=3’ten daha düşük enerjiyle dolabilir; yargı genellenemez.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 20 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (7 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (4 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (5 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
