2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF BİYOLOJİ 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 4Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir öğrencinin ailesinde kalıtsal bir hastalık için önce yalnızca belirtiler gözlenirken günümüzde tanıda DNA dizileme ve aile öyküsü birlikte kullanılıyor. Ancak aynı gen değişikliğini taşıyan iki bireyde hastalığın şiddeti farklı olabiliyor.
a) Genetik bilgiye ulaşmadaki gelişmenin tanıya katkısını açıklayınız.
b) İki bireyde farklı belirti görülmesinin olası iki nedenini yazınız.
c) Genetik testin neden tek başına her zaman kesin gelecek tahmini vermediğini gerekçelendiriniz.
Soru 217 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir araştırmacı, farklı sıcaklıklarda maya etkinliğini ölçerken gaz hacmini kaydediyor. 20°C’de 8 mL, 30°C’de 15 mL, 40°C’de 11 mL gaz çıkışı gözleniyor. Aynı süre ve besin miktarı kullanılıyor.
a) Verilerin gösterdiği eğilimi açıklayınız.
b) “Sıcaklık artarsa her zaman gaz çıkışı artar” önermesini değerlendirin.
c) 30°C’nin tüm koşullarda en uygun sıcaklık olup olmadığını gerekçelendirin.
Soru 317 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir laboratuvarın aşı çalışmasında birinci grupta aşılanan 200 kişinin 12’si, kontrol grubundaki 200 kişinin 48’i belirli bir enfeksiyonu geçiriyor. İzleme koşulları benzer, ancak çalışma yalnızca bir mevsim sürmüş.
a) İki gruptaki enfeksiyon oranlarını hesaplayınız.
b) Aşılamanın yararını verilerle yorumlayınız.
c) Bu sonuçtan aşının bütün koşullarda yüzde yüz koruduğu sonucunun neden çıkarılamayacağını açıklayınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir ekip aynı tür bakteri kolonilerinin büyümesini ölçüyor. Deney ve kontrol kaplarında başlangıç koloni sayıları sırasıyla 10 ve 100; iki gün sonra 30 ve 150 olarak belirleniyor.
a) Her grubun mutlak artışını hesaplayınız.
b) Başlangıç farkı nedeniyle yalnız son sayıların karşılaştırılmasının neden yanıltıcı olduğunu açıklayınız.
c) Artış katsayısına göre hangi grubun daha fazla büyüdüğünü değerlendiriniz.
Soru 516 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir öğrenci mikroskobun gelişiminin canlıları anlamamıza etkisini araştırıyor. İlk basit mikroskoplarla hücre benzeri yapılar görüldü; daha yüksek çözünürlüklü yöntemlerle hücre içindeki organeller ve zar sistemleri ayırt edildi.
a) Mikroskobun gelişimiyle elde edilebilen bilgiyi iki aşama üzerinden karşılaştırınız.
b) Bu gelişmenin hücre teorisinin güçlenmesine katkısını açıklayınız.
c) Daha büyük büyütmenin neden tek başına daha çok ayrıntı anlamına gelmediğini belirtiniz.
Soru 616 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir araştırma grubunun A deneyinde ölçümler 12, 13, 12 birim; B deneyinde 11, 19, 12 birim çıkıyor. B grubunun en yüksek sonucu dikkat çekse de diğer iki değer düşüktür.
a) İki grubun aritmetik ortalamasını bulunuz.
b) A grubunun sonuçlarının daha tutarlı olmasını verilerle gösteriniz.
c) Tek bir yüksek değerin genel sonucu temsil edip etmediğini yorumlayınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 4 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: DNA dizileme hastalıkla ilişkili varyantları saptayabilir. Çevre, diğer genler ve değişken gen ifadesi belirti şiddetini etkileyebilir. Genetik yatkınlık her zaman kesin hastalık sonucunu göstermez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Genetik gelişme ve tanı ilişkisi: 5 puan; Bir olası değişken: 4 puan; İkinci olası değişken: 4 puan; Kesinlik sınırının açıklanması: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: Çıkış 20’den 30’a artar, 40’ta azalır. Her zaman artış geçersiz. Yalnız üç sıcaklık ve bu düzenek ölçülmüştür, gerçek optimum için daha sık aralık gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Veri okuma: 5 puan; Önerme testi: 4 puan; Optimum sınırlılığı: 4 puan; Yeni deney önerisi: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: Aşılılarda 12/200=%6, kontrolde 48/200=%24; mutlak fark 18 yüzde puan. Aşılanan grupta enfeksiyon daha azdır. Tek mevsim, örneklem ve kalan vakalar yüzde yüz korumayı desteklemez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İlk oranın hesaplanması: 5 puan; İkinci oranın hesaplanması: 4 puan; Gruplar arası karşılaştırma: 4 puan; Genelleme sınırlılığının açıklanması: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: Deney +20, kontrol +50 koloni. Deney 3 katına, kontrol 1,5 katına çıkmış; mutlak ve göreli artış farklıdır. Başlangıç düzeyi hesaba katılmalıdır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Mutlak artışlar: 5 puan; Başlangıç farkı: 4 puan; Kat değişimi: 4 puan; Gerekçeli kıyaslama: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: İlk gözlemler hücre varlığını, gelişmiş yöntemler hücre içi yapıları ortaya koymuştur. Farklı canlılarda hücresel örgütlenme doğrulanmıştır. Ayrıntı ayırma gücü (çözünürlük) büyütmeden farklıdır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İlk dönemin gözlem sınırı: 4 puan; Yeni gözlem olanakları: 4 puan; Hücre teorisine etkisi: 4 puan; Çözünürlük-büyütme farkı: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: A=37/3≈12,33, B=42/3=14. A değerleri 12–13, B 11–19 arasında; B daha değişken. Tek bir uç değer grubu temsil etmez, tekrar gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: A ortalaması: 4 puan; B ortalaması: 4 puan; Dağılım karşılaştırması: 4 puan; Uç değer yorumu: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
