2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 3Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: Bir katalogda A’nın en yüksek dolu temel enerji düzeyi 2, B’nin 3 olduğu; ikisinin de değerlik katmanında ns² elektron bulunduğu yazıyor.
1) Atom numarası 9 F ile 17 Cl’nin hangi grupta olduğunu elektron dizilimlerini kullanarak gösteriniz; periyotlarını belirtiniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) A ve B’nin olası grup/periyotlarını belirleyiniz. b) Benzer kimyasal özellik beklenmesinin sebebini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 217 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Bir iyon oluşumu deneyinde P atomu bir elektron veriyor, Q atomu iki elektron alıyor. Başlangıçta her ikisi de nötrdür.
1) Magnezyum atomunun (Z=12) Mg²⁺ oluştururken kaç elektron verdiğini ve iyonun elektron dizilimini yazınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İyon yüklerini bulunuz. b) P ve Q iyonlarının elektriksel çekimiyle oluşabilecek en basit nötr bileşiğin P:Q sayıca oranını belirleyiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 317 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: Üçüncü periyot atomlarının yarıçap değerleri (pm): Na=186, Mg=160, Al=143, Si=118. Aynı periyotta yeni katman eklenmiyor.
1) Mg ve Ca atomlarını hem atom yarıçapı hem birinci iyonlaşma enerjisi açısından karşılaştırınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bu verileri büyükten küçüğe sıralayınız. b) Eğilimi etkili çekirdek yüküyle açıklayınız; "periyot boyunca katman artar" görüşünü değerlendiriniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: 17. grup elementlerinin yarıçap değerleri (pm) yaklaşık F=72, Cl=99, Br=114. Bir öğrenci "aşağı inildikçe çekirdek yükü arttığı için çap küçülür" diyor.
1) O ve S elementlerinden hangisinin elektronegatifliği daha büyüktür? Kimyasal bağdaki elektron çiftini çekme ile ilişkilendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Verideki eğilimi belirtiniz. b) Öğrencinin çıkarımının neden yanlış olduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 516 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: Bir mühendis ısı ve elektrik ileten, ayrıca presle şekillenebilen bir malzeme seçiyor. A numunesinin katı hâlde yüksek iletken, kolay şekillenen metal; B numunesinin sert ve kırılgan kristal olduğu kaydediliyor.
1) Metallerin katı hâlde elektrik iletmesi metalik bağdaki hangi taneciklerin hareketiyle açıklanır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi numune ve neden seçilmelidir? b) Metalik bağın yönsüz yapısının şekil vermeye katkısını açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 616 Puan
Kazanım: KİM.9.2.2
BAĞLAM VE VERİ: İyon kartlarında X²⁺ ve Y⁻ tanecikleri verilmiştir. X atomunun 2 elektron verdiği, her Y atomunun 1 elektron aldığı bilgisi bulunuyor.
1) Sodyum (Z=11) ile klor (Z=17) arasında bağ oluşurken elektronun hangi yönde aktarıldığını ve iyonların yüklerini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Elektron alışverişi ve yük dengesinden bileşik formülünü türetiniz. b) Oluşan katıdaki taneciklerin neden ayrı molekül değil iyonik örgü şeklinde bulunduğunu açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 3 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: 1) F: 2. periyot 17. grup; Cl: 3. periyot 17. grup. Her ikisinde dış düzey ns²np⁵ tir.
2) Her ikisi 2. gruptadır; A 2., B 3. periyottadır. Dış kabuk ns² olduğundan benzer değerlik elektron düzenine sahiptir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: 1) İki elektron verir; Mg²⁺ 10 elektronludur, 1s²2s²2p⁶ düzenine ulaşır.
2) P⁺, Q²⁻ oluşur. Yük dengesi için iki P⁺ ve bir Q²⁻ gerekir; oran 2:1, formül P₂Q.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: 1) Ca’nın yarıçapı büyüktür; Mg’nin ilk iyonlaşma enerjisi yüksektir. Ca’da dış elektron çekirdekten daha uzakta ve daha iyi perdelenmiştir.
2) Na>Mg>Al>Si. Proton sayısı artarken katman sayısı aynı kaldığı için etkin çekirdek çekimi genelde yükselir ve yarıçap küçülür; katman arttığı iddiası yanlıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: 1) O daha elektronegatiftir; aynı grupta yukarı çıkıldıkça bağ elektronlarını çekme eğilimi artar.
2) F<Cl<Br; grupta aşağı indikçe ana enerji düzeyi sayısı ve perdeleme artar, yarıçap büyür. Salt proton sayısına bakılamaz.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: 1) Delokalize valans elektronları elektrik alan altında hareket ederek yük taşır.
2) A metal seçilir. Delokalize elektronlar enerji ve yük taşımaya katkı verir, pozitif iyon katmanları kayarken elektron deniziyle bağ devam eder.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: 1) Na bir elektron vererek Na⁺, Cl bir elektron alarak Cl⁻ olur. Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimi iyonik bağı oluşturur.
2) Bir X²⁺ için iki Y⁻ gerekir: XY₂. Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekimi çok sayıda iyonu üç boyutlu kristal örgüde bir arada tutar.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
