9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları

İki okulda öğrencilerin uyku süreleri ile derse katılımları karşılaştırılıyor. Daha çok uyuyan öğrencilerin ortalama katılım puanı yüksek bulunuyor. Ancak çalışmada beslenme, çalışma düzeni ve sağlık durumları ölçülmemiş.

a) Bu araştırmanın gözlemsel mi deneysel mi olduğunu açıklayınız.
b) Veriden çıkarılabilecek ilişkiyi yazınız.
c) Uyku süresinin tek başına neden-sonuç oluşturduğu iddiasını neden desteklemediğini iki gerekçeyle açıklayınız.

Bir akvaryum balığının su sıcaklığı 20°C’den 27°C’ye çıktığında solungaç hareketi sayısı dakikada 50’den 76’ya yükseliyor. Daha sonra su eski sıcaklığa dönünce hareket sayısı da yaklaşık eski düzeyine geliyor.

a) Bu olayı hangi canlılık özelliğiyle ilişkilendirirsiniz?
b) Solungaç hareketinin değişmesini olası oksijen gereksinimiyle açıklayınız.
c) Bu veriye bakarak balığın 27°C’de daha sağlıklı olduğunu neden kesin söyleyemeyiz?

Bir kasabada içme suyu kaynaklı hastalıklar sık görülürken suyun filtrelenmesi ve güvenli biçimde dezenfekte edilmesi yaygınlaştırılıyor. Sonraki yıllarda su kaynaklı hastalık sayısında belirgin düşüş kaydediliyor. Aynı dönemde sağlık hizmetlerine erişim de artıyor.

a) Bu örnekte biyolojiyle ilişkili iki bilimsel gelişme veya uygulamayı belirleyiniz.
b) İçme suyu güvenliğiyle hastalık sıklığı arasındaki olası ilişkiyi açıklayınız.
c) Diğer değişkenleri dikkate alarak etkileri nasıl ayırabileceğinizi öneriniz.

Bir laboratuvarda iki kişi aynı örneklerin hücre sayısını farklı yöntemlerle ölçüyor. A yöntemi her örnek için 100 hücreyi sayarken B yöntemi rastgele seçilen 10 görüntü alanını kullanıyor. İki yöntemin sonuçları bazen uyuşmuyor.

a) Ölçümlerin tekrarlanabilirliğini artırmak için iki yöntem öneriniz.
b) Örnekleme biçiminin sonuçları nasıl etkileyebileceğini açıklayınız.
c) Yöntemler arasında karşılaştırma yapılabilmesi için hangi bilgilerin raporlanması gerektiğini yazınız.

Bir kaktüs ile bir geniş yapraklı orman bitkisinin aynı gün ölçümlerinde kaktüsün daha az su kaybettiği gözleniyor. Her iki canlı da fotosentez yapabiliyor, ancak su kayıpları farklı.

a) Bu gözlemi çevreye uyum ve yapı-işlev ilişkisiyle açıklayınız.
b) Her iki bitkinin iki ortak canlılık özelliğini yazınız.
c) Tek ölçümden bütün kaktüslerin aynı su kaybına sahip olduğu sonucunun neden çıkmayacağını açıklayınız.