2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 2Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğretmen atom orbitallerine ilişkin şu çizelgeyi veriyor: 2s alt kabuğu 1 orbital içerir, en fazla 2 elektron alır; 2p alt kabuğu 3 orbital içerir, en fazla 6 elektron alır. Çok elektronlu atomda 2s enerjisi 2p'den düşüktür. Sınıftaki iki öğrenci aynı n değerinin mutlaka eş enerji anlamına geldiğini savunuyor.
a) Öğrencilerin yorumunu verilen enerji bilgisine dayanarak değerlendiriniz.
b) 2s ve 2p alt kabuklarının toplam orbital sayısını ve toplam kapasitelerini hesaplayınız.
c) Orbital sayısının değil enerji sırasının elektronların önce hangi alt kabuğa yerleşeceğini belirlediğini açıklayınız.
Soru 217 Puan
Kazanım: KİM.9.1.6
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrencinin çalışma tablosu: X: 1s²2s²2p⁴, Y: 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴, Z: 1s²2s²2p⁶. Öğrenci X ve Y’yi aynı gruba yazıyor.
1) Atom numarası 12 Mg ile 20 Ca’nın periyodik tablodaki ortak grup ve farklı periyotlarını elektron dizilimlerinden çıkarınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) X ile Y’nin değerlik örüntülerini karşılaştırınız. b) Z’nin niçin aynı grupta bulunmadığını açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 317 Puan
Kazanım: KİM.9.1.7
BAĞLAM VE VERİ: Modelde X atomu 12 proton/12 elektron, X iyonu 12 proton/10 elektron; Y atomu 8 proton/8 elektron, Y iyonu 8 proton/10 elektron olarak gösteriliyor.
1) Klor atomu (Z=17) Cl⁻ iyonuna dönüştüğünde elektron sayısı ve yarıçapı nasıl değişir? Neden?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İki iyonun yükünü bulunuz. b) İyonların elektron sayısı eşitken neden farklı elementleri temsil ettiğini belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: İlk iyonlaşma enerjisi değerleri (kJ/mol): Mg=738, Al=578, Si=787. Periyotta genel artış eğilimi bulunduğu biliniyor.
1) F, Cl ve Br atomlarını birinci iyonlaşma enerjisi büyükten küçüğe sıralayıp nedenini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi ikili genel eğilime istisnadır? b) Son elektronların 3s ve 3p alt kabuklarına yerleşmesini kullanarak açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 516 Puan
Kazanım: KİM.9.1.8
BAĞLAM VE VERİ: Aynı elektron sayısına sahip iyonlar için çekirdek protonları: O²⁻=8, F⁻=9, Na⁺=11, Mg²⁺=12; hepsi 10 elektrona sahiptir.
1) Na ve Cl elementlerinin birinci iyonlaşma enerjilerini karşılaştırınız; aynı periyotta olmalarına rağmen farkı gerekçelendiriniz.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) İyon yarıçapını büyükten küçüğe sıralayınız. b) Elektron sayısı eşitken proton sayısının etkisini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 616 Puan
Kazanım: KİM.9.2.1
BAĞLAM VE VERİ: İki levha için test sonuçları: Al: tel hâline getirilebiliyor, katıyken elektriği iletiyor; NaCl kristali: kırılgan, katıyken iletmiyor.
1) Alüminyum folyonun ince levha hâline getirilebilmesi metalik bağ ile nasıl açıklanır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Alüminyumun iki özelliğini metalik bağla açıklayınız. b) NaCl’nin neden farklı davrandığını kısaca karşılaştırınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 2 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: Aynı n=2 olmasına rağmen 2s ve 2p çok elektronlu atomda eş enerjiye sahip değildir; 2s daha düşük enerjilidir. Toplam 1+3=4 orbital ve 2+6=8 elektron kapasitesi bulunur. Temel hâlde elektronlar düşük enerjili 2s'yi önce doldurur, ardından 2p'ye geçer; orbital sayısının fazla oluşu önce dolmayı gerektirmez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört ölçütün tamamı doğru ve gerekçeli açıklanır. KISMİ PUAN: Her ölçütün karşılığı ayrı değerlendirilir. SIFIR PUAN: Konuyla ilgisiz, yanlış veya boş yanıt. Eşdeğer bilimsel açıklamalar kabul edilir.
Puanlama: Eş enerji iddiasını veriyle çürütme: 6 puan; Orbital sayısını doğru toplama: 3 puan; Elektron kapasitesini doğru hesaplama: 4 puan; Doluş sırasını enerji gerekçesiyle açıklama: 4 puan. İlgisiz/boş: 0 puan.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: 1) Mg: 3. periyot 2. grup; Ca: 4. periyot 2. grup. Her ikisinin dış düzeyi ns² biçimindedir.
2) X ve Y ns²np⁴ düzenli, 6 değerlik elektronlu 16. grup elementleridir. Z kapalı kabuklu soygaz Ne olup 18. gruptadır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: 1) Bir elektron alır, elektron sayısı 18 olur; çekirdek yükü değişmez, elektron itmesi arttığından yarıçap genellikle büyür.
2) X²⁺ ve Y²⁻ iyonlarının her birinde 10 elektron vardır, ancak proton sayıları 12 ve 8 olduğu için farklı elementlerdir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: 1) F > Cl > Br; grupta aşağıya indikçe elektron çekirdekten uzaklaşır ve koparmak kolaylaşır.
2) Mg’den Al’ye 738→578 düşüş istisnadır. Mg’nin elektronu dolu 3s² alt kabuğundan, Al’nin son elektronu daha yüksek enerjili 3p¹ alt kabuğundan koparılır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: 1) Cl’nin ilk iyonlaşma enerjisi Na’dan yüksektir; etkin çekirdek çekimi ve daha küçük yarıçap elektron koparmayı zorlaştırır.
2) O²⁻>F⁻>Na⁺>Mg²⁺. Aynı sayıda elektron daha çok protonla daha güçlü çekilir, iyon yarıçapı küçülür.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: 1) Pozitif metal taneciklerinin arasındaki delokalize elektronlar çekimi sürdürür; tabakalar yer değiştirebildiğinden dövülebilir.
2) Al metalinde pozitif iyonlar arasındaki ortak delokalize elektronlar hem iletkenliği hem katmanların kaymasını sağlar. NaCl’de iyonlar katıda sabit konumludur ve kayma kırılmaya yol açabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
