2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF KİMYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 2Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: KİM.9.1.1
BAĞLAM VE VERİ: Bir belediye raporunda arıtılmamış suyun renk ve koku sorunu yaşadığı, aktif karbon filtresinden sonra koku şikâyetinin azaldığı, fakat mikrobiyolojik analiz yapılmadığı belirtiliyor.
1) Bir belediye içme suyundaki çözünmüş kirleticiyi azaltmak için aktif karbon kullanıyor. Bu örneğin kimya biliminin hangi günlük yaşam problemine çözüm sunduğunu ve adsorpsiyonun neden yararlı olduğunu açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Gözlenen iyileşmeden kesin olarak hangi sonuca ulaşılabilir? b) Suyun içilebilir olduğuna karar vermek için hangi ek kanıt gerekir? Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 217 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: İki araştırma grubu aynı elementin iki atomunun proton sayısını aynı, kütle numaralarını farklı buluyor. İlk grup "aynı elementin tüm atomlarının kütlesi eşittir" iddiasını savunuyor.
1) Bohr modelinin hidrojen çizgi spektrumunu açıklamasına karşın çok elektronlu atomlarda sınırlı kalması bilimsel bilgi hakkında ne gösterir?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Bulguların hangi eski varsayımı sorguladığını belirleyiniz. b) Proton sayıları eşitken kütle numaralarının neden değişebileceğini açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 317 Puan
Kazanım: KİM.9.1.3
BAĞLAM VE VERİ: Spektrum laboratuvarında hidrojen atomuna enerji verildiğinde sürekli bir renk kuşağı değil, ayrı çizgiler gözleniyor. Bir öğrenci "elektron her enerjiyi alabilir" diyor.
1) Thomson ve Rutherford modellerini pozitif yükün atom içindeki konumu açısından karşılaştırınız. Hangi deneysel sonuç değişimi zorunlu kılmıştır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Gözlemin bu iddiayı destekleyip desteklemediğini açıklayınız. b) Bohr modelinin katkısını ve modern modele göre sınırlılığını belirtiniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Bir öğrenci orbital sıralamasını "1s→2s→2p→3s→3p→3d→4s" yazıyor. Enerji şemasında ise 4s, 3d’nin altında yer alıyor.
1) Bir atomun elektronları 2p dolmadan 3s alt kabuğuna yerleştiriliyor. Bu düzenlemenin temel hâl için neden uygun olmadığını açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Öğrencinin sırasındaki yeri belirleyip düzeltiniz. b) Baş kuantum sayısı büyük olan orbitalin her zaman yüksek enerjili olduğu yargısını bu veriyle test ediniz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 516 Puan
Kazanım: KİM.9.1.4
BAĞLAM VE VERİ: Bir fizikokimya deneyinde 2p alt kabuğunun üç yönelimli orbitalinin spektrum çizgileri çakışırken 2s sinyali farklı enerji düzeyinde görülüyor.
1) 3s ile 3p orbitallerinin baş kuantum sayısı aynıdır. Buna rağmen çok elektronlu atomda enerjileri niçin farklıdır?
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Yönelim ile bağıl enerji arasındaki ilişkiye dair önerme oluşturunuz. b) Aynı n değerinin aynı enerjiye sahip olmayı neden zorunlu kılmadığını açıklayınız. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
Soru 616 Puan
Kazanım: KİM.9.1.5
BAĞLAM VE VERİ: Bir kayıt kâğıdında 3p³ elektronları [↑][↑][↑], bir başkasında [↑↓][↑][ ] şeklinde gösterilmiştir. Her iki dağılım da üç elektron içerir.
1) Atom numarası 8 olan oksijenin orbital şemasını Hund kuralına uygun düşünerek 2p orbitallerine elektronların neden önce tek tek yerleştiğini açıklayınız.
2) Verileri kullanarak aşağıdaki incelemeyi yapınız: a) Hangi şemanın daha düşük enerjili temel hâl olduğunu belirleyiniz. b) Eşleşmemiş elektron sayısını bulunuz. Yargılarınızı verilen kanıtlarla ilişkilendirerek yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 2 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: 1) Su arıtımı problemidir; aktif karbonun geniş yüzeyi bazı kirletici tanecikleri yüzeyinde tutarak sudaki miktarlarını azaltabilir.
2) Gözlem bazı koku veya organik maddelerin tutulabildiğini destekler; güvenli içme suyu sonucunu tek başına göstermez. Mikrobiyolojik ve kimyasal kalite ölçümleri ile ilgili standartlara uygunluk gerekir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: 1) Modeller belirli koşullarda açıklama gücüne sahiptir; yeni deneysel veri ve kuantum mekaniğiyle geliştirilir. Bohr belirli enerji düzeylerini açıklar ancak tüm atomları tam açıklamaz.
2) Dalton’un aynı element atomlarının kütlece özdeş olduğu varsayımı sorgulanır. Nötron sayıları farklı izotoplar aynı proton sayısına, farklı kütle numarasına sahip olabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: 1) Thomson’da pozitif yük atom hacmine yayılmıştır; Rutherford’da pozitif yük çekirdekte toplanır. Alfa saçılma deneyindeki büyük açılı sapmalar değişimi gerektirdi.
2) Kesikli çizgiler enerji farklarının belirli değerlerde olduğunu, enerjinin kuantumlandığını destekler. Bohr hidrojen tayfını açıklamış, çok elektronlu atomların davranışını tam açıklayamamıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: 1) 2p enerjisi 3s’den düşüktür; Aufbau ilkesine göre daha düşük enerjili orbitaller önce doldurulur.
2) Doğru genel doluş: 1s→2s→2p→3s→3p→4s→3d. 4s n=4 olmasına rağmen 3d n=3’ten daha düşük enerjiyle dolabilir; yargı genellenemez.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 17 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (4 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: 1) Orbital şekilleri ve çekirdeğe nüfuz/perdeleme etkileri farklıdır; 3s genellikle 3p’den düşük enerjilidir.
2) Aynı p alt kabuğundaki yönelimler eş enerjilidir. Çok elektronlu atomlarda s ile p türlerinin çekirdeğe nüfuz etmesi/perdeleme farklı olduğundan aynı n’de enerji farklı olabilir.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: 1) 1s² 2s² 2p⁴; eş enerjili 2p orbitalleri önce paralel spinle tek tek dolar, dördüncü elektron eşleşir.
2) [↑][↑][↑] temel hâl dağılımıdır (Hund); üç eşleşmemiş elektron vardır. Diğerinde gereksiz eşleşme yapılmıştır.
Açıklama / Çözüm: Değerlendirme: Birinci görevde bilimsel doğruluk ve gerekçe; ikinci görevde verilen veriyi okuma, çıkarım ve kanıt kullanımı ayrı ayrı puanlanır. Bilimsel olarak eşdeğer gerekçeli yanıtlar kabul edilir.
Puanlama: TAM PUAN: 16 puan. 1. görev: kavram, sonuç ve işlemleri bilimsel olarak doğru ortaya koyma (6 p) / 1. görev: gerekçeli açıklama veya uygun örnek (3 p) / 2. görev: verilen bağlamdaki veri/örüntüleri doğru yorumlama (4 p) / 2. görev: çıkarımın kanıtı ve bilimsel gerekçe (3 p). KISMİ PUAN: Her doğru ölçüt kendi puanını kazandırır. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap.
