2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF BİYOLOJİ 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 2Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir araştırma raporunda deney yapılan 24 bitkinin yalnızca en hızlı büyüyen 6 tanesinin sonuçları yayımlanıyor. Diğer ölçümler kaydedilmiş olmasına rağmen raporda gösterilmiyor.
a) Uygulamadaki bilim etiği sorununu belirleyiniz.
b) Bu seçimin sonuçların güvenilirliğini nasıl etkilediğini açıklayınız.
c) Daha uygun raporlama ve tekrar planı öneriniz.
Soru 217 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir çiftçi tarlada zararlılara karşı aynı ilacı her yıl kullanıyor; başlangıçta etkili olan ilaç zamanla aynı dozda daha az etkili oluyor. Laboratuvar, zararlı popülasyonunda ilaca dayanıklı bireylerin oranının arttığını belirliyor.
a) Veriyi doğal seçilim ve kalıtsal çeşitlilik kavramlarıyla açıklayınız.
b) Bu bulgunun ilaç geliştirme ve tarımsal uygulamalar üzerindeki etkisini yazınız.
c) Veriden çıkarılamayacak bir iddiayı örnekleyiniz.
Soru 317 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir öğrenci sınıfta üç örneği inceliyor: kuru fasulye tohumu, büyümekte olan mantar ve çalışır durumdaki oyuncak robot. Tohum uygun koşullarda çimleniyor; mantar besin alıp çoğalıyor; robot ise batarya takılınca hareket ediyor.
a) Hareket etmenin tek başına canlılık ölçütü olmadığını örnekle açıklayınız.
b) Tohumun uygun koşullarda yaşam etkinliklerini göstermesini yorumlayınız.
c) Mantarın iki canlılık özelliğini belirleyiniz.
Soru 417 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Mikroskop altında iki farklı gölet örneği inceleniyor. A örneğinden 5 görüş alanında 3, 4, 3, 5, 5 canlı; B örneğinden 8, 9, 7, 8, 8 canlı sayılıyor. Kullanılan büyütmeler aynıdır.
a) İki örneğin ortalama canlı sayısını hesaplayınız.
b) Hangi örnekte gözlem yoğunluğunun daha yüksek olduğunu söyleyiniz.
c) Bu ölçümlerin göletteki toplam canlı sayısını kesin olarak neden vermediğini açıklayınız.
Soru 516 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
İki kültürde maya mantarı eşit miktarda şekerli çözeltiye konuluyor. Birinci kapta yeterli oksijen var, ikincisi oksijensiz. İki kapta da gaz çıkışı gözlenirken oluşan ürün miktarları farklı oluyor.
a) Gaz oluşumunun canlılık özelliklerinden hangisine kanıt olabileceğini açıklayınız.
b) Yalnız gaz çıkışına bakılarak hangi metabolik yolun gerçekleştiğinin kesin söylenememesini gerekçelendirin.
c) Metabolik yolun anlaşılması için ölçülebilecek bir veri öneriniz.
Soru 616 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir öğrenci bitkinin yaprak sayısıyla aldığı gübre miktarı arasında ilişki olduğunu ileri sürüyor. Her bitkiye farklı miktarda gübre verirken bazılarını gölgede, bazılarını güneşte tutuyor ve sonuçları tek grafikte karşılaştırıyor.
a) Deneydeki iki bağımsız değişkeni belirleyiniz.
b) Neden yalnızca gübrenin etkisine ulaşamayacağını açıklayınız.
c) Daha güvenilir deney düzenini yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 2 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: Seçilmiş veri raporlama/yanlılık etik değildir. Ortalama etki abartılır; tüm 24 bireyin sonuçları, aykırı değerler ve yöntem şeffaf paylaşılmalı, örnek tekrar edilmelidir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Etik sorunun tanımlanması: 5 puan; Sonuca etkisi: 4 puan; Şeffaf raporlama çözümü: 4 puan; Tekrar/denetim önerisi: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: Kalıtsal direnç gösteren bireyler ilaç altında daha çok hayatta kalıp çoğalır; sıklıkları artar. Mücadelede birden çok yöntem ve direnç izlemi gerekir. İlacın bütün bireylerde doğrudan yeni bir mutasyon oluşturduğu sonucu yalnızca bu veriden çıkarılamaz.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Kalıtsal varyasyonun belirtilmesi: 5 puan; Seçilim mekanizmasının açıklanması: 4 puan; Uygulama önerisi: 4 puan; Verinin sınırının belirtilmesi: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: Robot hareket eder fakat hücresel yapısı/metabolizması yoktur. Tohum canlı embriyo taşır, uygun koşulda metabolizma ve büyüme başlar. Mantar beslenir ve çoğalır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Hareketin sınırı: 5 puan; Tohum değerlendirmesi: 4 puan; Mantar özellikleri: 4 puan; Hücresel/metabolik ölçüt: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: A ortalama 4, B ortalama 8; B alanında sayım daha yüksek. Görüş alanları örneklemi tüm göleti temsil etmeyebilir ve hacim bilinmiyor.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: A ortalaması: 5 puan; B ortalaması: 4 puan; Karşılaştırma: 4 puan; Örnekleme sınırı: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: Gaz oluşumu metabolizma göstergesidir. Solunum/fermantasyon gibi yollar benzer gaz üretebilir. Oksijen tüketimi, etanol oluşumu veya ATP verimi incelenebilir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Metabolizma bağlantısı: 4 puan; Alternatif yollar: 4 puan; Kesinlik sınırı: 4 puan; Yeni ölçüm önerisi: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: Hem gübre hem ışık değişmiştir. Gözlenen fark hangi etkenden kaynaklanır ayrılamaz. Aynı tür, ışık, su ve toprak altında yalnız gübre miktarı değiştirilir, tekrarlar yapılır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İki değişkenin saptanması: 4 puan; Karıştırıcı etkinin açıklanması: 4 puan; Kontrol önerisi: 4 puan; Tekrar ölçüm önerisi: 4 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
