Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 1Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 120 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Araştırmacı farklı tuz miktarlarının tohum çimlenmesine etkisini inceliyor. Her kaba 20 eş tohum konuluyor; sırasıyla %0, %1 ve %3 tuzlu su uygulanıyor. Beş gün sonunda çimlenen tohum sayıları 18, 14 ve 5 olarak kaydediliyor.
a) Hipotezi sınanabilir biçimde yazınız.
b) Üç kabın çimlenme yüzdelerini bulunuz.
c) Tuz etkisini değerlendirmek için neden tohum türünün aynı kalması gerektiğini açıklayınız.
Soru 220 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir öğrenci, besinlerin bozulma hızını ölçmek için aynı yiyeceği 4°C ve 24°C’de kapalı kaplarda saklıyor. Bir haftanın sonunda görünür küf alanı soğukta %5, sıcak ortamda %45 oluyor.
a) Araştırma sorusunu ve tahminini yazınız.
b) Bağımsız değişken ile ölçülen yanıtı ayırt ediniz.
c) Gözleme dayanarak hangi sonuca ulaşılabileceğini, hangi sonucun çıkarılamayacağını belirtiniz.
Soru 320 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Aynı tür fidanların büyümesini araştıran ekip, ışık süresi dışında aynı toprak, su ve sıcaklık koşullarını koruyor. A grubuna günde 4, B grubuna 8 saat ışık veriliyor. Dört hafta sonunda boy artışı A’da ortalama 5 cm, B’de 9 cm ölçülüyor.
a) Bağımsız ve bağımlı değişkenleri yazınız.
b) Kontrol altında tutulan iki değişkeni belirtiniz.
c) Sonuçları yorumlayıp bu verinin kanıtlamadığı bir genellemeyi yazınız.
Soru 420 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir hastanede ameliyat sonrası enfeksiyonlar inceleniyor. 1840’larda hekimler ellerini temizlemeden hastalar arasında geçiş yaparken enfeksiyon oranları yüksekti. El hijyeni uygulandıktan sonra ölüm oranları belirgin azaldı. 1860’larda mikroorganizmaların hastalıklarla ilişkisi deneylerle gösterildi.
a) Bu iki gözlemin ortak bilimsel çıkarımını yazınız.
b) Uygulamanın toplum sağlığına etkisini iki nedensel adımla açıklayınız.
c) Yalnızca aynı dönemde gerçekleşmiş olmasının neden kesin neden-sonuç kanıtı olmadığını belirtiniz.
Soru 520 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir araştırma merkezi 1980’lerde DNA’nın belirli bir bölgesinin az miktardaki örnekten çok sayıda kopyasını üretme yöntemini geliştiriyor. Aynı yöntem günümüzde bir bitki hastalığının tanısında ve adli örneklerin incelenmesinde kullanılıyor.
a) Bu gelişmenin dayandığı biyolojik bilgiyi açıklayınız.
b) Sağlık ve tarım alanlarından birer yarar yazınız.
c) Bir testin hatalı pozitif sonuç verebilmesi nedeniyle neden doğrulama yapılması gerektiğini gerekçelendiriniz.
CEVAP ANAHTARI
Cevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 1 · 100 puan
Soru 120 Puan
Kısa Cevap: Hipotez: Tuz derişimi arttıkça çimlenme oranı azalır. Yüzdeler %90, %70, %25. Tür farklılığı genetik özellik nedeniyle sonucu etkileyen karıştırıcı olur.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Test edilebilir hipotez: 5 puan; Üç oranın hesaplanması: 5 puan; Verinin karşılaştırılması: 5 puan; Kontrol gerekçesi: 5 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 220 Puan
Kısa Cevap: Soru: Saklama sıcaklığı küf alanını etkiler mi? Tahmin: sıcak ortamda daha yüksek. Bağımsız sıcaklık, bağımlı küf alanı; bu koşullarda sıcak ortamda daha fazla küflenme görülmüş, tüm mikroorganizmalar için aynı etki söylenemez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Araştırma sorusu ve hipotez: 5 puan; Değişkenler: 5 puan; Veriye dayalı sonuç: 5 puan; Genelleme sınırı: 5 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 320 Puan
Kısa Cevap: Bağımsız: ışık süresi; bağımlı: boy artışı. Toprak, su, sıcaklık sabit. B daha çok büyüdü; tüm ışık süreleri için büyümenin sürekli artacağı kanıtlanamaz.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Kısa Cevap: Hijyenle mikroorganizma geçişi azalır; buna bağlı enfeksiyon riski düşer. Kontrol grubu, karşılaştırılabilir hasta koşulları ve tekrar sonuçları gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İki verinin ortak açıklaması: 5 puan; Bulaşma-enfeksiyon bağının kurulması: 5 puan; Toplum sağlığına etkisinin açıklanması: 5 puan; Nedenselliği sınayacak veri/karşılaştırma: 5 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 520 Puan
Kısa Cevap: DNA’nın kalıp ipliklerine uygun tamamlayıcı diziler sentezlenir. Az örnekten çoğaltma erken tanı ve hastalık takibine yardım eder. Kontaminasyon hatalı pozitif sonuca yol açabilir; tekrar ve uygun kontroller gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: DNA çoğaltma ilkesinin açıklanması: 5 puan; Sağlıktaki yararın ifade edilmesi: 5 puan; Tarımdaki yararın ifade edilmesi: 5 puan; Kontrol/doğrulama gerekçesi: 5 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Yazılıya hazırlanırken
Önce soruları bağımsız çözün, sonra açıklamalı cevaplarla karşılaştırın. Okulunuzun sınav kapsamı için öğretmeninizin verdiği konu listesini esas alın.