Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 105 Cevapları MEB Yayınları

Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 105 Cevapları MEB Yayınları

Sıra Sizde

Soru 1: Bulunduğunuz konum için görülebilecek gök cisimlerinin dik açıklığı kaç derece olmalıdır?

Kısa Cevap: Türkiye için görülebilecek gök cisimlerinin dik açıklığı yaklaşık -50° ile +90° arasında olmalıdır.

Detaylı Cevap: Türkiye yaklaşık 36°-42° kuzey enlemleri arasında yer alır. Bir gök cisminin bir konumdan görülebilmesi için dik açıklığının, gözlem yerinin enlemine uygun aralıkta olması gerekir. Genel olarak kuzey yarım kürede bir gözlemci için görülebilecek dik açıklık aralığı yaklaşık olarak:

δ > φ - 90°

Türkiye için ortalama enlem 40° alınırsa:

δ > 40° - 90° = -50°

Bu nedenle Türkiye’den gözlenebilecek gök cisimlerinin dik açıklığı yaklaşık -50° ile +90° arasında olmalıdır. Bu aralıktaki gök cisimleri yılın uygun zamanlarında ufkun üstüne çıkarak görülebilir.

Soru 2: Doğup batan, hiç doğmayan ve hiç batmayan gök cisimlerine birer örnek olacak şekilde dik açıklıklarını bularak hazırladığınız gök küresi üzerinde gösteriniz.

Kısa Cevap: Türkiye için doğup batan gök cisimleri yaklaşık -50° ile +50°, hiç batmayanlar +50° ile +90°, hiç doğmayanlar -90° ile -50° dik açıklık aralığındadır.

Detaylı Cevap: Gözlem yerinin enlemi yaklaşık 40° K kabul edilirse gök cisimlerinin durumları dik açıklıklarına göre belirlenebilir.

Doğup batan gök cisimleri:
Dik açıklığı yaklaşık -50° ile +50° arasında olan gök cisimleri doğar ve batar. Örneğin dik açıklığı 0° olan bir yıldız doğup batan bir gök cismidir.

Hiç batmayan gök cisimleri:
Dik açıklığı +50° ile +90° arasında olan gök cisimleri kuzey ufku üzerinde kalır ve batmaz. Örneğin dik açıklığı +70° olan bir yıldız hiç batmayan yıldızlara örnek olabilir.

Hiç doğmayan gök cisimleri:
Dik açıklığı -90° ile -50° arasında olan gök cisimleri ufkun üzerine çıkmaz. Örneğin dik açıklığı -70° olan bir yıldız Türkiye’den hiç doğmayan bir gök cismidir.

Yorumlayınız

Soru 3: Güneş 21 Mart’ta Koç noktasında, 21 Haziran’da Yengeç noktasındadır. Buna göre enlemi 0°, 40° ve 90° olan gözlem yerlerinde Güneş’in günlük görünür hareketi nasıl olur?

Kısa Cevap: Güneş’in günlük görünür hareketi gözlem yerinin enlemine ve Güneş’in dik açıklığına bağlıdır. Ekvator, orta enlemler ve kutupta Güneş’in gökyüzündeki yolu farklı görünür.

Detaylı Cevap: 21 Mart’ta Güneş’in dik açıklığı yaklaşık 0° olur. Bu tarihte gece ve gündüz süreleri yaklaşık eşittir.

0° enlemde: Güneş doğudan doğar, gökyüzünde çok yükseğe çıkar ve batıdan batar.
40° enlemde: Güneş doğudan doğar, güney yönünde yükselir ve batıdan batar.
90° enlemde: Güneş ufuk çizgisi boyunca hareket eder; bu tarih kutup bölgesinde uzun gündüz döneminin başlangıcıdır.

21 Haziran’da Güneş’in dik açıklığı yaklaşık +23,5° olur.

0° enlemde: Güneş kuzeye yakın taraftan doğar ve batıya doğru hareket eder. Öğle vakti başucu noktasına tam gelmez, kuzey tarafında daha yüksek görünür.
40° enlemde: Güneş kuzeydoğudan doğar, güneyde yüksek konuma ulaşır ve kuzeybatıdan batar. Gündüz süresi uzundur.
90° enlemde: Güneş gün boyunca batmaz; ufkun üzerinde dairesel bir yol izler. Bu durum kutup gündüzü olarak adlandırılır.