9. Sınıf Kimya Sayfa 81-82 Cevapları MEB 2026-2027

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 81-82 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Etkinlik 1.16 ve Etkinlik 1.17 kapsamında iyonlaşma enerjisinin periyodik tabloda nasıl değiştiğini, atom yarıçapı ve çekirdek çekimiyle ilişkisini, bazı gruplarda görülen düzensizlikleri ve verilen verilerden grafik oluşturmayı ele almaktadır.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 81 Cevapları

Etkinlik 1.16: İyonlaşma Enerjisi I

Soru: 1. Periyodik tablonun aynı grubunda iyonlaşma enerjisi değerinin değişimine neden olan etmenler nelerdir? İyonlaşma enerjisi değerinin değişim nedenini atomun yarıçapı, proton ve elektron sayıları ile ilişkilendirerek açıklayınız. Kısa Cevap: Grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe iyonlaşma enerjisi genellikle azalır. Detaylı Cevap: Grupta aşağıya doğru inildikçe katman sayısı ve atom yarıçapı artar. Valans elektronu çekirdekten uzaklaştığı için çekirdeğin bu elektrona uyguladığı çekim azalır. Böylece elektronu atomdan koparmak kolaylaşır ve gereken iyonlaşma enerjisi düşer.

Soru: 2. Periyodik tablonun aynı periyodunda 1. iyonlaşma enerjisi değerinin değişimine neden olan etmenler nelerdir? İyonlaşma enerjisi değerinin değişim nedenini açıklayınız. Kısa Cevap: Periyotta soldan sağa doğru 1. iyonlaşma enerjisi genel olarak artar. Detaylı Cevap: Aynı periyotta katman sayısı değişmezken proton sayısı ve çekirdeğin elektronlara uyguladığı çekim artar. Elektronu çekirdekten uzaklaştırmak zorlaştığı için iyonlaşma enerjisi genel olarak yükselir.

Soru: 3. İyonlaşma enerjisi değerinin aynı periyottaki değişimi 2. gruptaki atomlar nedeniyle düzensizleşmektedir. Bu durumun nedenini açıklayınız. Açıklamalarınızı atomların elektron dizilimleri ile ilişkilendirerek yapınız. Kısa Cevap: 2A grubu atomlarının elektron dizilimi 3A grubuna göre daha kararlı olduğu için iyonlaşma enerjileri daha büyüktür. Detaylı Cevap: 2A grubu elementlerinin son orbital düzeni ns² biçiminde tam doludur ve daha kararlıdır. 3A grubunda ise elektron dizilimi ns²np¹ şeklindedir. p orbitalindeki ilk elektronu koparmak daha kolay olduğundan 3A grubunun iyonlaşma enerjisi, kendinden önce gelen 2A grubundan daha düşük olabilir. Örneğin Be > B ve Mg > Al ilişkisi görülür.

Soru: 4. Periyodik tabloda 2. grup gibi iyonlaşma enerjisi değerinde düzensizliğe neden olan başka hangi grup bulunmaktadır? Bu gruptaki atomların iyonlaşma enerji değerlerinin daha yüksek olma nedenini açıklayınız. Kısa Cevap: 5A grubu. 5A grubu elementlerinin iyonlaşma enerjileri 6A grubundakilerden daha yüksek olabilir. Detaylı Cevap: 5A grubunun dış elektron dizilimi ns²np³ şeklindedir. Üç p orbitali birer elektronla yarı dolu olduğundan bu yapı daha kararlıdır. 6A grubunda ise bir p orbitalinde eşleşme başlar. Bu nedenle 5A grubundan elektron koparmak daha zordur. Örneğin N > O ve P > S iyonlaşma enerjisi ilişkisi görülür.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 82 Cevapları

Etkinlik 1.17: İyonlaşma Enerjisi II

Soru: Aşağıdaki verilerden faydalanarak atom numaralarına karşılık gelen iyonlaşma enerjileri değerlerinin değişimini gösteren bir grafik çiziniz. Grafikte Kullanılacak Değerler:

Atom	Atom Numarası	1. İyonlaşma Enerjisi (kJ/mol)
H	1	1312
He	2	2371
Li	3	520
Be	4	900
B	5	800
C	6	1086
N	7	1402
O	8	1314
F	9	1681
Ne	10	2080

Soru: Çizdiğiniz grafikte hangi atomların iyonlaşma enerjisinden sonra azalma gözlenmektedir? Bu azalmanın nedenini açıklayınız. Kısa Cevap: He, Be ve N atomlarından sonra iyonlaşma enerjisinde azalma görülür. Detaylı Cevap:
He → Li: Li'de yeni bir enerji düzeyi başladığı için valans elektronu çekirdekten daha uzaktadır ve koparılması çok daha kolaydır.
Be → B: Be'nin 2s orbitali tam dolu ve daha kararlıdır. B'nin koparılan elektronu daha yüksek enerjili 2p orbitalindedir.
N → O: N'nin 2p orbitalleri yarı dolu ve daha kararlıdır. O'da bir p orbitalinde elektron eşleşmesi başladığından elektron-elektron itmesi artar ve elektronun koparılması kolaylaşır.

Periyotta genel iyonlaşma enerjisi eğilimi: 1A < 3A < 2A < 4A < 6A < 5A < 7A < 8A

Açıklamalar ve Örnek Cevaplar

İyonlaşma enerjisi grupta nasıl değişir?

Grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe atom yarıçapı ve katman sayısı arttığı için valans elektronu çekirdekten uzaklaşır. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi genellikle azalır.

İyonlaşma enerjisi periyotta nasıl değişir?

Periyotta soldan sağa doğru çekirdek çekimi arttığı için elektronu koparmak zorlaşır ve iyonlaşma enerjisi genel olarak artar.

Be'nin iyonlaşma enerjisi neden B'den büyüktür?

Be'nin son orbital düzeni 2s² şeklinde tam dolu ve daha kararlıdır. B'de koparılan elektron 2p orbitalinde bulunduğundan daha kolay uzaklaştırılır.

N'nin iyonlaşma enerjisi neden O'dan büyüktür?

N atomunun 2p³ düzeni yarı dolu ve daha kararlıdır. O atomunda bir p orbitalinde elektron eşleşmesi başladığı için elektron-elektron itmesi artar ve elektron koparmak daha kolay hâle gelir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.