9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 55-57 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Etkinlik 1.8 “Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri” ile Kontrol Noktası 1.4 kapsamında orbitallerin enerji sıralaması, enerji seviyesi-orbital ilişkisi ve bir enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayısıyla ilgili soruların cevaplarını içermektedir.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 55 Cevapları
Etkinlik 1.8: Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri
Bu sayfada 1s, 2s, 3s, 4s; 2p, 3p; 3d ve 4d orbitallerine ait görseller yer almaktadır. Görseller, aynı tür orbitallerin farklı enerji seviyelerindeki durumlarını ve aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerini karşılaştırmak için kullanılmaktadır.
Öğrenci Notu: Sorular Sayfa 56’da başlamaktadır. Görselleri incelerken özellikle enerji seviyesi arttıkça orbitalin çekirdekten uzaklaşmasına ve aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin birbirinden farklı olmasına dikkat ediniz.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 56 Cevapları
Etkinlik 1.8: Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri
Soru: 1. Enerji seviyesi artışına bağlı olarak atom orbitallerinin bağıl enerjileri nasıl değişmektedir? Bu soruya verdiğiniz yanıtı gerekçelendirerek önerme şeklinde yazınız. Kısa Cevap: Enerji seviyesi arttıkça atom orbitallerinin bağıl enerjisi artar. Detaylı Cevap: Enerji seviyesi yükseldikçe aynı tür orbital çekirdekten daha uzakta bulunur ve enerjisi artar. Ayrıca farklı enerji seviyelerindeki orbital görsellerinin büyüklük ve şekillerinde de farklılık görülebilir. Örneğin s orbitalleri için bağıl enerji sıralaması 1s < 2s < 3s < 4s şeklindedir.
Soru: 2. Aynı enerji seviyesindeki farklı tür orbitallerin enerjileri aynı mıdır? Bu orbitallerin birbirlerine göre bağıl enerji seviyeleri hakkında önermelerinizi yazınız. Kısa Cevap: Hayır, aynı değildir. Aynı enerji seviyesinde enerji sıralaması s < p < d < f şeklindedir. Detaylı Cevap: Aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin enerjileri şekillerine ve çekirdeğe olan uzaklıklarına bağlı olarak değişir. Örneğin 2p orbitalinin bağıl enerjisi 2s orbitalinden daha yüksektir. Genel enerji sıralaması f > d > p > s şeklinde de ifade edilebilir.
3. Önermelerinizden yola çıkarak 3. enerji seviyesinde bulunacak orbitallerin bağıl enerjilerini düşükten yükseğe sıralayınız. Kısa Cevap: 3s < 3p < 3d
Detaylı Cevap: Üçüncü enerji seviyesinde 3s, 3p ve 3d orbitalleri bulunur. Çok elektronlu atomlarda aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin enerjileri eşit değildir. 3s orbitalindeki elektronlar çekirdeğe yakın bölgelere daha fazla nüfuz edebildiğinden çekirdeğin çekiminden daha fazla etkilenir ve daha düşük enerjiye sahip olur. Bu nedenle 3s en düşük, 3p daha yüksek, 3d ise bu üçü arasında en yüksek enerjilidir.
Soru: 4. Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine dair belirlediğiniz önermelerinizi arkadaşlarınızın önermeleriyle karşılaştırınız. Güçlü ve zayıf yönlerinizi değerlendiriniz. Örnek Cevap-1: Benim önermem, enerji seviyesi arttıkça aynı tür orbitalin enerjisinin arttığı ve aynı enerji seviyesinde s < p < d < f sıralamasının bulunduğu yönündedir. Güçlü tarafı, verilen orbital görselleri ve enerji bilgileriyle uyumlu olmasıdır. Eksik tarafımı ise enerji diyagramındaki farklı enerji seviyelerindeki orbitalleri daha dikkatli inceleyerek geliştirebilirim.
Soru: 5. Atom orbitallerinin bağıl enerji diyagramını inceleyerek önermelerinizi diyagramdaki verilerle karşılaştırınız. Geçerli olan ve olmayan önermelerinizi listeleyiniz. Örnek Cevap-1:
Geçerli Önermeler:
• Aynı tür atom orbitallerinin hacmi büyüdükçe enerjisi artar.
• Aynı tür orbitalde enerji seviyesi arttıkça orbitalin enerjisi artar.
• Aynı enerji seviyesindeki farklı orbitallerin enerjileri çekirdeğe olan uzaklıklarına bağlı olarak değişebilir.
Geçersiz Önermeler:
• Aynı enerji seviyesindeki bütün orbital türlerinin enerjileri eşittir.
• 3s, 3p ve 3d orbitallerinin enerjileri aynıdır.
• Bir orbitalin enerjisinin belirlenmesinde orbital türünün hiçbir etkisi yoktur.
9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 57 Cevapları
Etkinlik 1.8: Atom Orbitallerinin Bağıl Enerjileri
Soru: 6. Geçersiz önermelerinizi ayıklayarak atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin çıkarımlarınızı yazınız. Kısa Cevap: Aynı tür orbitalde enerji seviyesi arttıkça enerji artar. Aynı enerji seviyesindeki farklı orbitallerin enerjileri ise birbirinden farklıdır. Detaylı Cevap: s orbitallerinde enerji seviyesi yükseldikçe orbitalin enerjisi artar. Aynı enerji seviyesinde bulunan orbitallerde ise çekirdeğe olan uzaklık ve orbital türü önemlidir. Örneğin 3. enerji seviyesinde 3d orbitalinin enerjisi 3p’den, 3p’nin enerjisi de 3s’den yüksektir.
Soru: 7. Atom orbitallerinin bağıl enerji diyagramını kullanarak bir atomun orbital enerjilerini düşükten yükseğe sıralayınız. Kısa Cevap: 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s
Kontrol Noktası 1.4
Soru: 1. İlk 4 enerji seviyesindeki orbitalleri yazarak her enerji seviyesindeki toplam orbital sayısını belirleyiniz. Kısa Cevap: | Enerji Seviyesi | Bulunan Orbitaller | Toplam Orbital Sayısı |
| 1. | 1s | 1 |
| 2. | 2s, 2p | 4 |
| 3. | 3s, 3p, 3d | 9 |
| 4. | 4s, 4p, 4d, 4f | 16 |
Detaylı Cevap: Bir s alt kabuğunda 1, p’de 3, d’de 5, f’de ise 7 orbital bulunur. Buna göre ilk dört enerji seviyesindeki toplam orbital sayıları sırasıyla 1, 4, 9 ve 16 olur. Soru: 2. Bir orbital en fazla iki elektron alabilir. Buna göre ilk 4 enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayılarını belirleyiniz. Kısa Cevap:
1. enerji seviyesi: 2 elektron
2. enerji seviyesi: 8 elektron
3. enerji seviyesi: 18 elektron
4. enerji seviyesi: 32 elektron
Soru: 3. Enerji seviyelerindeki orbital sayısıyla bulunabilecek en fazla elektron sayısı arasındaki örüntüyü yazınız. Kısa Cevap: Bir enerji seviyesinde bulunabilecek en fazla elektron sayısı, o seviyedeki toplam orbital sayısının iki katıdır. Detaylı Cevap: n. enerji seviyesinde toplam n² orbital bulunur. Her orbital en fazla iki elektron alabildiği için bir enerji seviyesindeki maksimum elektron sayısı 2n² olur.
Soru: 4. Atom orbitallerinin enerjileri ile ilgili içeriğe ulaşmak için yandaki karekodu akıllı cihazınıza okutunuz. Cevap: Bu bölüm etkileşimli çalışmadır. Karekodu okutarak atom orbitallerinin enerjileriyle ilgili içeriği inceleyiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Aynı enerji seviyesindeki orbitallerin enerjileri eşit midir?
Hayır. Aynı enerji seviyesindeki farklı orbital türlerinin bağıl enerjileri aynı değildir. Genel sıralama s < p < d < f şeklindedir.
Bir enerji seviyesinde kaç orbital bulunur?
n. enerji seviyesinde toplam n² orbital bulunur. Bu nedenle ilk dört enerji seviyesinde sırasıyla 1, 4, 9 ve 16 orbital vardır.
Bir enerji seviyesinde en fazla kaç elektron bulunabilir?
Her orbital en fazla iki elektron alabildiği için n. enerji seviyesinde en fazla 2n² elektron bulunabilir.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.