9. Sınıf Kimya Sayfa 39-41 Cevapları MEB 2026-2027

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 39-41 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, Etkinlik 1.6 “Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!” kapsamında kimyasal maddelerin yanlış kullanımından kaynaklanabilecek sağlık ve çevre sorunlarını, güvenlik önlemlerini, bazı kimyasal tepkimeleri ve güvenlik etiketi hazırlamayı ele almaktadır.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları

Etkinlik 1.6: Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!

Soru: 1. Aşağıda bazı örnek olaylar verilmiştir. Bu olayların sonucunda meydana gelebilecek durumları tablodaki kimyasal maddelerin özelliklerine göre tamamlayınız. 1. Örnek Olay - Kısa Cevap: Tuz ruhu ile çamaşır suyu karıştırıldığında klor gazı oluşur. Bu gaz solunduğunda nefes darlığı, öksürük, bulantı ve benzeri sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Detaylı Cevap: Tuz ruhu ve çamaşır suyu gibi temizlik ürünleri gelişigüzel karıştırılmamalıdır. Karışım sonucu ortaya çıkan klor gazı solunum yollarına zarar verebilir.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 40 Cevapları

Etkinlik 1.6: Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!

2. Örnek Olay: Bir yetişkin, banyonun yer seramiğindeki kireç lekelerini temizlemek için güçlü bir kireç çözücüyü sulandırmadan zeminin tamamına döker. Kısa Cevap: Banyo zeminindeki derzlerde aşınma meydana gelebilir. Detaylı Cevap: Kireç çözücüler asidik özellik gösterebilir. Derzin yapısındaki maddeler asitle tepkimeye girebildiğinden ürünün gereğinden fazla ve yanlış kullanılması derzlerin zarar görmesine yol açabilir.

3. Örnek Olay: Kimyasal madde üretimi yapan bir fabrika üretim sonucu oluşan atık cıvaları denize bırakır. Kısa Cevap: Cıva su canlılarında birikebilir ve besin zinciri yoluyla insanlara ulaşabilir. Detaylı Cevap: Cıva toksik bir metaldir. Su canlılarında biriken cıva, bu canlıları tüketen insanlara geçerek kalp, karaciğer, akciğer, böbrekler, sinir ve bağışıklık sistemi üzerinde zararlı etkiler oluşturabilir ve Minamata hastalığına neden olabilir.

4. Örnek Olay: Kimya deneyi sırasında öğretmen yağ içerisinde saklanan sodyum (Na) metalinden deneyde belirtilen miktardan fazla alır ve su dolu beherglasın içine koyar. Kısa Cevap: Sodyum suyla çok şiddetli tepkime verir ve patlama riski oluşturabilir. Detaylı Cevap: Sodyum yüksek derecede reaktif bir metaldir. Su ile tepkimesinde hidrojen gazı oluşur. Deneyde belirtilenden fazla sodyum kullanılması tepkimenin şiddetini ve yangın veya patlama riskini artırabilir.

5. Örnek Olay: Yağ çözücü bulunan kaba batırılmış tavaların öğrencinin elinden kayarak tekrar kaba düşmesi sonucu öğrencinin yüzüne sıvı sıçramaktadır. Kısa Cevap: Gözlerde yanma ve sulanma, ciltte ise tahriş meydana gelebilir. Detaylı Cevap: Güçlü yağ çözücüler bazik ve tahriş edici olabilir. Eldiven kullanılması elleri korusa da yüz ve gözlerin korunması için koruyucu gözlük gibi uygun ekipmanların kullanılması gerekir.

Soru: 2. Örnek olaylarda ortaya çıkabilecek sağlık ve çevre sorunları nelerdir? Kısa Cevap: Zehirlenme, solunum sorunları, cilt ve göz problemleri ile su, toprak ve hava kirliliği görülebilir. Detaylı Cevap: Kimyasalların yanlış kullanımı insanlarda solunum güçlüğü, zehirlenme, göz ve cilt tahrişi gibi sorunlara yol açabilir. Çevreye bırakılan kimyasal atıklar ise su ve toprağı kirleterek canlılara ve ekosisteme zarar verebilir.

Soru: 3. Örnek olaylardaki ortak problemi özetleyerek yazınız. Kısa Cevap: Ortak problem, kimyasal maddelerin kullanımı ve güvenliği konusunda bilinçsiz davranılmasıdır. Detaylı Cevap: Örnek olayların tamamında kimyasalın özelliğinin, kullanım miktarının, güvenlik kurallarının veya çevreye etkisinin yeterince dikkate alınmadığı görülmektedir.

Soru: 4. 1 ve 4. örnek olaylarda gerçekleşen tepkimeleri araştırarak yazınız. Bu olaylarda kazaya neden olan maddeleri belirtiniz. Kısa Cevap:
1. Örnek Olay: NaClO(suda) + 2HCl(suda) → NaCl(suda) + H₂O(s) + Cl₂(g)
Kazaya neden olan maddeler: Çamaşır suyu ve tuz ruhu.
4. Örnek Olay: Na(k) + H₂O(s) → NaOH(suda) + 1/2 H₂(g)
Kazaya neden olan maddeler: Sodyum ve su. Detaylı Cevap: Birinci olayda tepkime sonucunda klor gazı, dördüncü olayda ise hidrojen gazı oluşmaktadır. Her iki durumda da kimyasalların özellikleri dikkate alınmadan kullanılması tehlikeyi artırmaktadır.

Soru: 5. Örnek olaylardaki kazalar hangi laboratuvar güvenlik kurallarının ihmali sonucu oluşmuştur? Bu kazaların yaşanmaması için alınabilecek önlemler nelerdir? Örnek Cevap-1: Kimyasalların özellikleri öğrenilmeden kullanılmaması, birbiriyle tepkime verebilecek maddelerin gelişigüzel karıştırılmaması, deneylerde belirtilen miktarlara uyulması, koruyucu ekipman kullanılması ve kimyasal atıkların doğaya bırakılmaması gerekir. Detaylı Cevap: Güvenlik önlemleri yalnızca deney yapan kişiyi korumaz. Doğru depolama, atık yönetimi ve koruyucu ekipman kullanımı; diğer insanların, çalışma ortamının ve çevrenin korunmasına da katkı sağlar.

Soru: 6. Örnek olaylarda kullanılan kimyasal maddelerin sebep olabileceği kazaları düşünerek kimyasal maddeler için genel bir etiket tasarlayınız. Örnek Cevap-1:

Kimyasalın adı: Maddenin veya ürünün adı.
Tehlike piktogramı: Maddenin özelliğine uygun uyarı işareti.
Tehlike uyarısı: Yanıcı, zehirli, aşındırıcı, çevreye zararlı vb.
Koruyucu önlemler: Eldiven, gözlük, önlük gibi gerekli ekipmanlar.
Karıştırma uyarısı: Birlikte kullanılmaması gereken maddeler.
Depolama bilgisi: Maddenin saklanması gereken ortam ve ayrı tutulması gereken kimyasallar.
İlk yardım bilgisi: Göz, cilt veya solunum yoluyla temas durumunda yapılacaklar.
Atık bilgisi: Maddenin uygun kimyasal atık yöntemleriyle uzaklaştırılması.

Çizim/Tasarım Uyarısı: Bu soruda öğrenciden etiket tasarlaması istenmektedir. Yukarıdaki bilgilerin bir etiket kutusu içerisinde düzenlenmesi ve uygun tehlike piktogramlarının eklenmesi gerekir.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 41 Cevapları

Etkinlik 1.6: Kimyasal Maddelerin Kullanımına Dikkat!

Soru: 7. Sınıf arkadaşlarınız ile etiketlerinizi paylaşarak en uygun etiketi belirleyiniz. Kendi tasarladığınız etiket ile belirlenen etiketi karşılaştırarak etiketinizi problemin çözümüne uygunluk açısından değerlendiriniz. Örnek Cevap-1: Sınıfta seçilen etikette tehlike piktogramları daha görünür ve güvenlik uyarıları daha açık hazırlanmıştı. Benim etiketimde temel bilgiler vardı ancak depolama ve ilk yardım bölümlerini daha belirgin hâle getirebilirim.

Soru: 8. Günlük hayatınızda kimyasal malzemeleri hatalı kullandığınız bir durum yaşadınız mı? Bu durumun neden kaynaklandığını düşünüyorsunuz ve oluşan problemi nasıl çözdünüz? Örnek Cevap-1: Bir defasında temizlik yaparken gereğinden fazla temizlik ürünü kullandım. Bunun etiket üzerindeki kullanım miktarını okumamamdan kaynaklandığını fark ettim. Daha sonra yüzeyi suyla temizledim ve ürünleri kullanmadan önce talimatlarını okumaya dikkat etmeye başladım. Örnek Cevap-2: Daha önce bir temizlik ürününü kullanırken eldiven takmamıştım. Cildimde rahatsızlık hissedince ellerimi suyla yıkadım. Bu olaydan sonra koruyucu ekipman kullanmanın önemini daha iyi anladım.

Kimya Laboratuvarında Kullanılan Temel Malzemeler

Malzeme	Kullanım Amacı
Beherglas	Sıvıların karıştırılması, saklanması ve ısıtılması.
Erlenmayer	Titrasyon, çözelti hazırlama, saklama ve çözme işlemleri.
Cam balon	Çözelti hazırlama, saklama, ısıtma ve kaynatma.
Balon joje	Belirli derişimde çözelti hazırlama ve saklama.
Ayırma hunisi	Heterojen sıvı-sıvı karışımlarını ayırma.
Dereceli silindir (mezür)	Sıvı hacmini ölçme.
Soğutucu	Buharlaşan çözücüyü gaz hâlinden sıvı hâline döndürme.
Huni	Süzme ve sıvıları dar ağızlı kaplara aktarma.
U boru	Tepkime ortamları arasında bağlantı kurma.
Büret	Titrasyonda derişimi bilinmeyen maddenin derişimini belirleme.
Pipet	Sıvı hacmini hassas biçimde ölçme ve aktarma.
Termometre	Sıcaklığı ölçme.

Açıklamalar ve Örnek Cevaplar

Tuz ruhu ile çamaşır suyu neden birlikte kullanılmamalıdır?

Bu maddeler birlikte kullanıldığında klor gazı oluşabilir. Bu nedenle temizlik ürünleri birbirleriyle gelişigüzel karıştırılmamalıdır.

Kimyasal güvenlik etiketi neden önemlidir?

Etiket; maddenin oluşturabileceği tehlikeleri, kullanılması gereken koruyucu ekipmanı, depolama koşullarını ve acil durumda yapılması gerekenleri kullanıcıya önceden bildirir.