9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 177-178-179 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 177

Etkinlik-2.20: Sıvıların Kaynama Sıcaklığını Etkileyen Faktörler

Soru: Aşağıdaki görsellerde yer alan deneyi öğretmeniniz ile birlikte yaparak soruları cevaplayınız.

Cevap: Bu etkinliğin cevapları bir sonraki sayfada yer almaktadır.
(Bkz. sayfa 178)

• Buharlaşma, her sıcaklıkta ve yalnızca sıvının yüzeyinde gerçekleşir.
• Kaynama, sıvının her noktasında gerçekleşir ve kaynama noktası, sıvının kaynadığı andaki sıcaklıktır.
• Kaynama sırasında sıvı içinde gaz kabarcıkları oluşur ve yüzeye çıkar.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 178

Etkinlik-2.20: Sıvıların Kaynama Sıcaklığını Etkileyen Faktörler – Değerlendirme

Soru 1: Şırınganın ucu kapalıyken pistonunun çekilmesi durumunda neler olabileceğini tahmin ediniz. Tahminlerinizi nedenleriyle açıklayınız.

Cevap: Şırınganın ucu kapalıyken piston çekildiğinde iç hacim artar ve basınç azalır. Basınç azaldığı için suyun kaynama noktası düşer ve su, oda sıcaklığında bile kabarcıklar oluşturarak kaynamaya başlayabilir.

Soru 2: Deneyde gerçekleşen olayları gözlemleyiniz ve gözlemlerinizi yazınız.

Cevap: Piston çekildiğinde şırınganın içindeki suda kabarcıklar oluştuğu ve suyun kaynar gibi davrandığı gözlemlendi.

Soru 3: Şırınganın pistonu çekilerek hacim değiştirildiğinde basınçta nasıl bir değişim olduğunu düşünüyorsunuz? Bu durumun nedenini açıklayınız.

Cevap: Hacim arttıkça basınç azalır. Çünkü aynı miktardaki su buharı daha geniş bir hacme yayılarak yüzeylere daha az kuvvet uygular. Basınç düştüğünde suyun kaynaması kolaylaşır.

Soru 4: Gözlemlediğiniz olayı topladığınız verilere dayanarak nedenleriyle açıklayınız ve deneyin amacı bölümünü doldurunuz.

Cevap: Piston çekildiğinde şırınganın iç hacmi artmış, iç basınç azalmıştır. Dış basınç azaldığında suyun buhar basıncı iç basınca eşitlenmiş ve su kaynamaya başlamıştır.
Deneyin Amacı: Dış basıncın (açık hava basıncının) sıvıların kaynama sıcaklığı üzerindeki etkisini gözlemlemek.

Soru 5: Tahminleriniz ile gözlemleriniz arasında karşılaştırmalar yapınız. Tahminleriniz gerçekleşti mi?

Cevap: Tahminlerim gözlemlerimle örtüştü. Basınç azaldığında suyun kaynadığı görüldü. Küçük farklar deney koşullarından kaynaklanmış olabilir.

2. Yönerge – Karşılaştırma Sorusu

Soru: Su, etanol ve aseton saf sıvıları deniz seviyesinde ısıtılarak kaynatılır. Kaynama sıcaklıkları hakkında ne düşünüyorsunuz?

Cevap: Bu sıvıların kaynama sıcaklıkları farklıdır. Çünkü moleküller arası etkileşimleri farklıdır. Su güçlü hidrojen bağlarına sahip olduğu için daha yüksek sıcaklıkta kaynar; etanol ve aseton ise daha zayıf etkileşimlere sahip olduklarından daha düşük sıcaklıklarda kaynar.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları | MEB Yayınları Sayfa 179

Deney: Hangi Sıvının Kaynama Sıcaklığı En Yüksek?

Deneyin Adı: Hangi Sıvının Kaynama Sıcaklığı En Yüksek?

Deneyin Amacı: Moleküller arası etkileşimlerin, sıvıların kaynama sıcaklığı üzerindeki etkisini belirlemek.

Malzemeler: 250 mL’lik erlenmayer (3 adet), saf su (150 mL), etanol (150 mL), aseton (150 mL), termometre, elektrikli ısıtıcı, statif, kıskaç

İşlem Basamakları

1. Saf su, etanol ve asetonu ayrı ayrı 150 mL olacak şekilde erlenmayerlere doldurunuz.
2. Her erlenmayeri elektrikli ısıtıcının üzerine yerleştiriniz.
3. Termometreleri kıskaç yardımıyla sabitleyerek sıvıların içine yerleştiriniz.
4. Isıtmayı başlatınız ve her sıvının sıcaklığını üçer dakika arayla not ediniz.
5. Sıvılar kaynayana kadar ölçümlere devam ediniz ve kaynama anındaki sıcaklıkları kaydediniz.
6. Deney sırasında güvenlik kurallarına uyunuz ve ortamın havalandırılmasına dikkat ediniz.

Değerlendirme – Soru & Cevap

Soru 1: Sıvıların tanecikleri arasındaki etkileşimleri inceleyerek etkileşim türlerini belirleyiniz.

• Saf suda: Dipol–dipol etkileşimi ve hidrojen bağı
• Etanolde: Dipol–dipol etkileşimi ve hidrojen bağı
• Asetonda: Dipol–dipol etkileşimleri (hidrojen bağı yoktur)

Soru 2: Sıvıların etkileşim kuvvetlerini kıyaslayınız.

Cevap: Su molekülleri arasında güçlü ve çok sayıda hidrojen bağı bulunur. Etanolde hidrojen bağı vardır ancak suya göre daha zayıftır. Asetonda hidrojen bağı bulunmadığından moleküller arası etkileşim en zayıftır.
Etkileşim kuvveti sıralaması: Su > Etanol > Aseton

Soru 3: Sıvıların etkileşim kuvvetleri ile kaynama sıcaklıkları arasında nasıl bir ilişki vardır?

Cevap: Moleküller arası etkileşim kuvveti arttıkça sıvının kaynama sıcaklığı da artar.

• Su: 100 °C
• Etanol: 78 °C
• Aseton: 56 °C

En güçlü etkileşime sahip olan suyun kaynama noktası en yüksek, en zayıf etkileşime sahip olan asetonun kaynama noktası ise en düşüktür.

Soru 4: Tahminleriniz ve gözlemleriniz arasında karşılaştırma yapınız.

Cevap: Tahminlerim ve gözlemlerim büyük ölçüde birbiriyle uyumludur. Suyun en yüksek, asetonun en düşük kaynama sıcaklığına sahip olacağı doğru şekilde gözlemlenmiştir. Küçük farklılıklar ölçüm hassasiyeti ve deney ortamından kaynaklanmış olabilir.