9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 171-172-173-174 Cevapları Meb Yayınları

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 171 | Etkinlik 2.19: Bir Sıvının Denge Buhar Basıncını Ne Etkiler?

1. Yönerge: Aşağıya bir sıvının denge buhar basıncını etkileyen faktörleri belirlemek üzere araştırma soruları yazınız. İstediğiniz sayıda araştırma sorusu yazabilirsiniz.

• Sıcaklık, bir sıvının denge buhar basıncını etkiler mi?
• Bir sıvının cinsi, denge buhar basıncını değiştirir mi?
• Moleküller arası çekim kuvvetlerinin büyüklüğü denge buhar basıncını etkiler mi?
• Aynı sıcaklıkta farklı sıvıların denge buhar basınçları neden farklıdır?
• Sıcaklık arttıkça bir sıvının denge buhar basıncı nasıl değişir?

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı – MEB Yayınları Sayfa 172 | Etkinlik-2.19 Bir Sıvının Denge Buhar Basıncını Ne Etkiler?

2. Yönerge: Araştırma sorunuzun yanıtını bulmak için bir deney planı oluşturunuz.
(Araştırma sorusu: Sıcaklık, bir sıvının denge buhar basıncını etkiler mi?)

Deneyin Adı: Sıcaklığın Sıvının Denge Buhar Basıncına Etkisi
Deneyin Amacı: Sıcaklığın, bir sıvının denge buhar basıncını nasıl etkilediğini gözlemlemek.

Bağımlı Değişken: Denge buhar basıncı
Bağımsız Değişken: Sıcaklık
Kontrol Değişkenleri: Sıvının cinsi, sıvı miktarı, kabın hacmi ve şekli

Soru: İşlem basamakları nelerdir?

1. Nuçe erlenine yaklaşık 1 mL sıvı eklenir.
2. Erlenin ağzı delikli tıpa ile kapatılır ve lastik boru manometreye bağlanır.
3. Borudaki sıvı seviyeleri cetvelle ölçülür.
4. Deney farklı sıcaklıklarda tekrarlanır (25 °C, 40 °C, 60 °C gibi).
5. Elde edilen veriler kaydedilir ve sıcaklık–denge buhar basıncı ilişkisi yorumlanır.

Değerlendirme Cevapları

Soru 1: Düşündüğünüz faktörler sıvının denge buhar basıncını etkiledi mi? Eğer etkilediyse bu durumun nedeni ne olabilir?

Cevap: Evet, etkiledi. Özellikle sıcaklık, sıvının denge buhar basıncını doğrudan etkiler. Sıcaklık arttıkça, sıvı taneciklerinin kinetik enerjisi artar, daha fazla tanecik buhar fazına geçer ve denge buhar basıncı yükselir.

2. Soru: Deneyi diğer sıvılarla tekrarlayarak üç sıvı için bulduğunuz sonuçları karşılaştırınız.

Cevap: Aseton, etil alkol ve saf su ile yapılan deneyler karşılaştırıldığında;

Moleküller arası çekim kuvveti zayıf olan sıvıların (örneğin aseton) denge buhar basıncı daha yüksektir.

Moleküller arası çekim kuvveti güçlü olan sıvıların (örneğin saf su) denge buhar basıncı daha düşüktür.

Soru 3: Deney sonuçlarınızı sınıfta aynı araştırma sorusunu yazan diğer arkadaşlarınızın deney sonuçlarıyla karşılaştırınız.

Cevap: Sonuçların büyük ölçüde benzer olduğu görülür. Tüm deneylerde sıcaklık arttıkça denge buhar basıncının arttığı, ancak sıvının cinsine göre artış miktarının değiştiği anlaşılmıştır.

Soru 4: Sizce bir sıvının denge buhar basıncını etkileyen faktörler nelerdir?

Cevap: Bir sıvının denge buhar basıncını etkileyen temel faktörler şunlardır:

• Sıcaklık
• Sıvının cinsi (moleküller arası çekim kuvvetlerinin büyüklüğü)

Sıcaklık arttıkça ve moleküller arası çekim kuvvetleri zayıfladıkça, sıvının denge buhar basıncı artar.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 173 | Buhar Basıncı ve Moleküller Arası Etkileşimler

Soru 1: Şekil 1’de kapalı kaptaki suyun denge buhar basıncını etkileyen faktör nedir? Neden-sonuç ilişkisiyle açıklayınız.

Cevap: Sıcaklık, kapalı kaptaki suyun denge buhar basıncını etkileyen temel faktördür. Sıcaklık arttıkça, su moleküllerinin kinetik enerjisi artar, daha fazla molekül sıvı fazdan buhar fazına geçer ve bunun sonucunda denge buhar basıncı yükselir.

Soru 2: Şekil 2’de kapalı kaptaki benzenin denge buhar basıncını etkileyen faktör nedir? Neden-sonuç ilişkisiyle açıklayınız.

Cevap: Sıcaklık, kapalı kaptaki benzenin denge buhar basıncını etkiler. Sıcaklık yükseldikçe, benzen moleküllerinin hareket enerjisi artar ve buhar fazına geçen molekül sayısı çoğalır. Bu durum denge buhar basıncının artmasına neden olur.

Soru 3: Aynı sıcaklık ve basınçta suyun mu yoksa benzenin mi buhar basıncı daha fazladır? Bunun nedeni nedir?

Cevap: Benzenin denge buhar basıncı sudan daha fazladır. Çünkü benzen apolar, su ise polar bir moleküldür. Su molekülleri arasındaki hidrojen bağları, benzen molekülleri arasındaki London kuvvetlerinden daha güçlüdür. Çekim kuvvetleri zayıf olan benzen daha kolay buharlaşır.

Soru 4: Sıvıların buhar basıncını etkileyen faktörleri moleküller arası etkileşimler temelinde açıklayınız.

Cevap: Bir sıvının moleküller arası çekim kuvvetleri zayıfsa, sıvı molekülleri buhar fazına daha kolay geçer ve buhar basıncı artar. Ayrıca sıcaklık arttıkça, moleküllerin kinetik enerjisi yükselir ve buharlaşma hızlanır. Bu nedenle sıcaklık ve moleküller arası etkileşimlerin türü, buhar basıncını belirleyen en önemli etkenlerdir.

9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları Sayfa 174 | Öz Değerlendirme Formu Cevapları

Soru 1: Bu deneyden neler öğrendim?

Cevap: Sıcaklık arttıkça sıvı moleküllerinin kinetik enerjisinin arttığını ve bunun denge buhar basıncını yükselttiğini öğrendim. Ayrıca sıvının cinsi ve moleküller arası çekim kuvvetlerinin, buhar basıncını doğrudan etkilediğini fark ettim.

Soru 2: Bu deneyde hangi bölümlerde başarılı oldum?

Cevap: Deney düzeneğini kurma, ölçümleri doğru şekilde yapma ve elde edilen verileri karşılaştırarak yorumlama aşamalarında başarılı oldum.

Soru 3: Bu deneyde en çok hangi bölümlerde zorlandım?

Cevap: Sıcaklığı sabit tutma, sıvı seviyesindeki değişimleri dikkatle gözlemleme ve manometredeki basınç farkını doğru ölçme aşamalarında zorlandım.

Soru 4: Hangi alanda kendimi daha çok geliştirmeliyim?

Cevap: Deney düzeneklerini daha hızlı ve hatasız kurma, ölçüm sonuçlarını grafik ve tablo hâline getirerek yorumlama konularında kendimi geliştirmeliyim.

Soru 5: Daha sonraki çalışmalarda neleri farklı yapacağım?

Cevap: Ölçümleri daha dikkatli yapacağım, deney sırasında oluşabilecek hataları azaltmak için ek kontroller uygulayacağım ve sonuçları daha iyi analiz edebilmek için düzenli notlar alacağım.