9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 54-56 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı Kuvvet ve Hareket ünitesindeki Temel ve Türetilmiş Nicelikler konusunun Konuya Başlarken ve 1. Etkinlik çalışmalarına göre hazırlanmıştır. Bu bölümde fiziksel niceliklerin SI birimleri, ölçüm araçları ve temel-türetilmiş nicelik sınıflandırması ele alınmaktadır.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 54 Cevapları
2.1. Temel ve Türetilmiş Nicelikler - Konuya Başlarken
Soru: Fizik biliminde niceliklerin ölçülmesinde kullanılan birimlerle ilgili küresel bir dil nasıl oluşturulmuş olabilir? Örnek Cevap: Farklı ülkelerde yapılan ölçümlerin aynı şekilde anlaşılabilmesi için standart ölçü birimleri belirlenmiş ve ülkelerin ortak olarak kullanabileceği Uluslararası Birimler Sistemi (SI) oluşturulmuştur. Böylece bilim, teknoloji, ticaret ve mühendislik alanlarında ortak bir ölçüm dili sağlanmıştır.
Soru: Fizik biliminde gruplandırmalar niceliklerin hangi özelliklerine bağlı olarak yapılmış olabilir? Örnek Cevap: Fiziksel nicelikler; doğrudan ölçülüp ölçülememeleri, kendi başlarına ifade edilip edilememeleri ve başka niceliklerin kullanılmasıyla elde edilip edilmemeleri gibi özelliklerine göre gruplandırılmış olabilir.
Soru: Günlük hayatta fiziksel niceliklerden hangileri kullanılmaktadır? Örnek Cevap: Günlük hayatta uzunluk, kütle, zaman, sıcaklık, hacim, sürat, kuvvet ve basınç gibi birçok fiziksel nicelik kullanılmaktadır. Örneğin bir ürünün kütlesi kilogramla, yolculuk süresi saat veya saniyeyle, hava sıcaklığı ise sıcaklık ölçümleriyle ifade edilir.
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 55 Cevapları
1. Etkinlik - Temel ve Türetilmiş Nicelikler
1) Fen bilimleri, kimya ve biyoloji derslerinde görmüş olduğunuz fiziksel niceliklerden ve birimlerden hangilerinin fizik biliminde kullanıldığını düşünerek fiziksel nicelikleri ve birimleri tabloya yazınız. Örnek Cevap: Bu açık uçlu tablo aşağıdaki gibi doldurulabilir.
| Fiziksel Nicelik | Birim |
| Uzunluk | metre (m) |
| Kütle | kilogram (kg) |
| Zaman | saniye (s) |
| Sıcaklık | kelvin (K) |
| Hacim | metreküp (m3) |
| Kuvvet | newton (N) |
2) Öğretmeninizin rehberliğinde eşleşerek gruplar oluşturunuz ve aşağıdaki çalışmaları grup arkadaşlarınızla gerçekleştiriniz. Uygulama: Bu basamakta öğrencilerin grup oluşturarak birlikte çalışması beklenmektedir; ayrıca yazılı bir cevap istenmemektedir.
3) 1. basamakta yazdığınız fiziksel nicelikleri ve birimleri SI’da kullanılan fiziksel nicelik ve birimlerle karşılaştırınız. Birimleri SI’ya göre düzenleyerek tabloya yazınız. Örnek Cevap:
| Fiziksel Nicelik | SI'ya Göre Birimi |
| Uzunluk | metre (m) |
| Kütle | kilogram (kg) |
| Zaman | saniye (s) |
| Sıcaklık | kelvin (K) |
| Hacim | metreküp (m3) |
| Kuvvet | newton (N) |
9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 56 Cevapları
1. Etkinlik - Temel ve Türetilmiş Nicelikler
4) Tabloda verilen fiziksel niceliklerin birimlerinin doğrudan ilişkili olduğu nicelikleri ve ölçüm aletlerini yazınız. Birden fazla niceliğin bir araya gelmesiyle oluşan niceliği “X” ile işaretleyiniz. Cevap: Resmî MEB cevap anahtarına göre tablo aşağıdaki şekilde tamamlanır.
| Fiziksel Nicelik | Niceliğin SI'daki Birimi | Birimle Doğrudan İlişkili Nicelikler | Ölçüm Aletleri | Birden Fazla Nicelikten Oluşanlar |
| İvme | m/s2 | Uzunluk, zaman | Cetvel, kronometre | X |
| Uzunluk | m | Uzunluk | Cetvel | - |
| Basınç | kg/(m·s2) | Kütle, uzunluk, zaman | Eşit kollu terazi, cetvel, kronometre | X |
| Ağırlık | kg·m/s2 | Kütle, uzunluk, zaman | Eşit kollu terazi, cetvel, kronometre | X |
| Kütle | kg | Kütle | Eşit kollu terazi | - |
5) Verilen fiziksel nicelikleri niteliklerine göre gruplandırınız ve oluşturduğunuz grupları temel nicelik veya türetilmiş nicelik şeklinde adlandırınız. Cevap:
| Temel Nicelikler | Türetilmiş Nicelikler |
| Sıcaklık (K) | Hız (m/s) |
| Zaman (s) | Kuvvet (kg·m/s2) |
| Elektrik akımı (A) | Yoğunluk (kg/m3) |
| Kütle (kg) | |
6) Temel niceliklerin ve türetilmiş niceliklerin niteliklerini tanımlayınız. Cevap:
Temel Niceliklerin Nitelikleri: Doğrudan bir ölçüm aracıyla ölçülür. Sayı ve birimle ifade edilir.
Türetilmiş Niceliklerin Nitelikleri: Sayı ve birimle ifade edilir. Birden fazla nicelik kullanılarak elde edilir.
Değerlendirme
1) Fiziksel niceliklerin temel nicelik veya türetilmiş nicelik olduğuna karar vermede hangi ölçütler etkilidir? Örnek Cevap: Bir niceliğin doğrudan ölçülüp kendi başına ifade edilebilmesi veya birden fazla niceliğin matematiksel ilişkisiyle elde edilmesi temel ölçütlerdir. Doğrudan ölçülen ve başka niceliklerden oluşturulmayanlar temel; temel niceliklerden yararlanılarak elde edilenler türetilmiş nicelik olarak sınıflandırılır.
2) Temel nicelik ve türetilmiş nicelik arasındaki ilişkiyi yazınız. Kısa Cevap: Türetilmiş nicelikler temel niceliklerden oluşur.
9. Sınıf Fizik Sayfa 54-56 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Temel nicelik nedir?
Temel nicelikler, doğrudan ölçülebilen ve başka fiziksel niceliklerden oluşturulmayan niceliklerdir. Kütle, zaman ve sıcaklık bunlara örnek verilebilir.
Türetilmiş nicelik nedir?
Türetilmiş nicelikler, birden fazla temel nicelikten yararlanılarak elde edilen niceliklerdir. Hız, kuvvet, yoğunluk ve basınç örnek verilebilir.
Kuvvet temel mi türetilmiş nicelik midir?
Kuvvet, birimi kg·m/s2 olan türetilmiş bir niceliktir.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.