2026-2027 MEB Yayınları 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 46-50 cevapları, deneme türünün özelliklerini kavramaya ve Suut Kemal Yetkin'in Canım Kitap adlı denemesini çözümlemeye yönelik etkinlikler için hazırlanmıştır.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46-50 Cevapları MEB Yayınları
Bu bölümde öğrenciler önce Picasso'nun Hatları metninden hareketle deneme türünün ayırt edici özelliklerini belirlemektedir. Ardından Canım Kitap adlı denemede kitapların insan yaşamındaki yeri, sanat eserinin özellikleri, yardımcı fikirler, düşünceyi geliştirme yolları, konu ve ana fikir üzerinde durulmaktadır.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları - Deneme Türünün Özellikleri
Soru: a) Aşağıda düzyazı türlerine ait bazı özellikler verilmiştir. Bu özelliklerden Picasso'nun Hatları adlı denemede bulunanları işaretleyiniz. Cevap:
✓ Duygu ve düşünceler kesin sonuçlara varmaksızın aktarılır.
✗ Metinde nesnel ifadeler ağırlıktadır.
✓ Duygu ve düşünceler, iddiasız bir şekilde açıklanır.
✓ İnsanı yakından ilgilendiren bir konu işlenir.
✓ Gözlem ve deneyimlerden yararlanılır.
✓ Anlatılanları kanıtlama zorunluluğu yoktur.
✓ Bireysel keşiflerle okurda birtakım etkiler ve izler bırakmak amaçlanır.
✓ Anlatımda içten ve samimi bir anlatım yeğlenir.
✗ Bilgi vermek amacıyla yazılır.
✗ Anlatımında bilimsel terimler kullanılır.
Soru: b) İşaretlediğiniz bilgilerden hareketle deneme türünün özellikleri hakkında çıkarımlarda bulununuz. Çıkarımlarınızın arkadaşlarınızla ortak noktalarını aşağıya yazınız. Örnek cevap: Denemede yazar, seçtiği bir konuyla ilgili kişisel duygu ve düşüncelerini kesin bir sonuca bağlama ve bunları kanıtlama zorunluluğu duymadan anlatır. İnsan ve yaşamla ilgili konular ele alınabilir; gözlem ve deneyimlerden yararlanılır. Dil genellikle içten, doğal ve konuşma havasına yakındır. Arkadaşlarımla ortak çıkarımımız, denemenin yazarın kişisel düşüncelerini özgür ve samimi biçimde dile getirdiği bir tür olduğudur.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 47-48 Cevapları - Canım Kitap
47. sayfada Suut Kemal Yetkin'in Canım Kitap adlı denemesi başlamaktadır. Bu sayfada ayrıca cevaplandırılacak bir soru bulunmadığından yapay cevap oluşturulmamıştır. Metin 48. sayfada devam etmekte ve ilk soru bu sayfanın sonunda yer almaktadır.
Soru: 1. “Issız bir adada yapayalnız yaşamak zorunda kalsanız hangi romanları yanınıza alıp götürürsünüz?” sorusuna siz nasıl bir yanıt verirdiniz? Gerekçeleriyle yazınız. Örnek cevap: Issız bir adaya gitmek zorunda kalsaydım Küçük Prens, Sefiller ve Robinson Crusoe romanlarını yanıma almak isterdim. Küçük Prens, insan ilişkileri ve yaşam üzerine düşündürdüğü için yalnızlığımı hafifletebilirdi. Sefiller, insanın zorluklar karşısındaki mücadelesini ve umudunu anlattığı için bana güç verebilirdi. Robinson Crusoe ise yalnız bir insanın hayatta kalma mücadelesini konu aldığı için içinde bulunduğum durumla doğrudan ilişki kurmamı sağlayabilirdi.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları - Canım Kitap
Soru: 2. “Bana öyle geliyor ki, ıssız bir adada yaşamak zorunda kalan bir insana: — Yanınıza neler alıp götürürsünüz? Deseler, o insan erkekse, başta traş makinesi olmak üzere gece giyeceklerini; kadın ise dudak boyası ile tuvaletlerini almayı herhalde düşünmez; yaşamak için gerekli bir iki şeyden sonra, gerisini gene kitaplara ayırırdı.” ifadelerinden hareketle toplum ve kitap ilişkisi hakkındaki görüşlerinizi yazınız. Örnek cevap: Kitaplar insanların yalnızca bilgi edinmesini sağlayan araçlar değildir; düşünce dünyasını zenginleştirir, insana arkadaşlık eder ve toplumun kültürel birikimini kuşaktan kuşağa aktarır. İnsanların temel ihtiyaçlarından sonra kitaplara yer ayırması, okumaya duyulan ihtiyacın insan yaşamındaki önemini gösterir. Okuma alışkanlığının yaygın olduğu toplumlarda insanların farklı düşünceleri tanıması, kendilerini daha iyi ifade etmesi ve kültürel değerlerini koruması da kolaylaşır.
Soru: 3. “Yaratışı, alışveriş haline getiren yazarlarla işim yok. İçinden pazarlıklı edebiyat eserlerini daima kitaplığımdan uzak tuttum. Hele insana şu dünyayı zehreden romanlara her zaman şüphe ile bakmışımdır. Hayatın acıları yetmiyormuş gibi, onu karartılmış yönleriyle bir de, nefes darlığı veren romanlarda yaşamak çekilir şey midir? — Ama bunlar hayatta var! — İyi ya, hayatta varsa ne diye romana girsin? — Peki, edebiyat görevsiz mi kalsın? Ne denir böylesine? Hayatı güzelleştiren, insanı hayata bağlayan, öz duygularla zenginleştiren edebiyatın bundan daha üstün görevi olur mu ki, ona başka görevler arayalım?” Yazarın yukarıdaki düşüncelerine katılıyor musunuz? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle yazınız. Örnek cevap: Yazarın edebiyatın insanı hayata bağlaması ve duygu dünyasını zenginleştirmesi gerektiği düşüncesine katılıyorum. Ancak edebiyatın yalnızca güzel ve olumlu yönleri anlatması gerektiği görüşüne tamamen katılmıyorum. Sanat eserleri hayatın sevinçlerini olduğu kadar acılarını, sorunlarını ve karanlık yönlerini de işleyebilir. Önemli olan bunların sanatçının özgün bakışıyla etkili bir edebî esere dönüştürülmesidir.
Soru: 4. Okuduğunuz metinde geçen “Kitap, bizi avuttuğu gibi yükseltir de. Kısa hayatında insanın edindiği tecrübeler ne kadar azdır! Oysa ki, şiirler ve romanlar, yaratıcılarının türlü iç tecrübeleriyle kaynaşır. Onlarla zenginleşir, onlarla eksiklerimizi gideririz. Bir şeyler öğrenmek için roman veya şiir okunduğunu sanmıyorum. Sanatçı bir şeyler öğretmek, bazı doğruları göstermek amacı ile yazmamıştır ki, okuyucu öğrenmek için okusun! Fikir eseri ile sanat eserinin ayrıldığı nokta işte burada!” ifadelerinden hareketle sanat metinlerinin özellikleri hakkındaki çıkarımlarınızı yazınız. Örnek cevap: Sanat metinlerinin temel amacı doğrudan bilgi öğretmek veya birtakım gerçekleri kanıtlamak değildir. Bu metinler sanatçının duygu, düşünce, hayal ve kişisel deneyimlerinden beslenir; okuyucuda estetik bir etki oluşturmayı, onun duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmeyi amaçlar. Okuyucu, sanat eserleri aracılığıyla kendi yaşamında deneyimleyemediği farklı durumları ve duyguları da tanıyabilir.
Soru: 5. Okuduğunuz metnin yardımcı fikirlerini örnekteki gibi yazınız. Cevap:
• Edebiyat insan hayatında vazgeçilmez bir yere sahiptir.
• Kitaplar insanın yalnızlığını azaltır ve ona arkadaşlık eder.
• Roman ve şiirler insanın sınırlı yaşam deneyimlerini zenginleştirir.
• Kitaplar insanı avutur, güçlendirir ve hayata bağlar.
• Sanat eserinin amacı yalnızca bilgi vermek veya öğretmek değildir.
• Edebiyatın önemli görevlerinden biri insanın duygu dünyasını zenginleştirmek ve hayatı daha anlamlı hâle getirmektir.
• Eski ve değeri kanıtlanmış kitaplar insan için güvenilir dostlar gibidir.
• Okuma ihtiyacı, insan yaşamının önemli ve sürekli ihtiyaçlarından biridir.
9. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları
Soru: 6. Yazarın yardımcı fikirleri aktarırken kullandığı düşünceyi geliştirme yollarını belirleyiniz. Bu düşünceyi geliştirme yollarından birini kullanarak bir paragraf yazınız. Cevap: Metinde örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme ve soru sorma gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılmıştır. Yazar André Gide, Çehov'un arabacısı ve Nurullah Ataç gibi örneklere başvurmuş; eski ve yeni kitapları karşılaştırmış; okuyucuyu düşünmeye yönelten sorular kullanmıştır.
Örnek paragraf - Örneklendirme: Kitapların insanın yalnızlığını azalttığını günlük yaşamda pek çok durumda görebiliriz. Örneğin uzun bir yolculukta yanımızdaki roman, zamanın daha hızlı geçmesini sağlayabilir. Kendimizi kötü hissettiğimiz bir anda sevdiğimiz bir şiiri okumak bizi rahatlatabilir. Başka insanların yaşadıklarını anlatan hikâyeler ise dünyaya yalnızca kendi gözümüzden bakmadığımızı fark ettirir. Bu nedenle kitaplar birçok insan için sessiz fakat değerli birer yol arkadaşıdır.
Soru: 7. Okuduğunuz Canım Kitap adlı denemenin konusunu, ana fikrini ve yazılış amacını yazınız. Cevap:
Metnin Konusu: Kitapların ve okumanın insan yaşamındaki yeri ve önemi.
Metnin Ana Fikri: Kitaplar insanın vazgeçilmez dostlarıdır; insanı yalnızlıktan kurtarır, duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirir ve hayatı daha anlamlı hâle getirir.
Yazılış Amacı: Yazarın kitap ve okuma hakkındaki kişisel düşüncelerini okuyucuyla paylaşması, kitapların insan hayatındaki değerini düşündürmesi ve okuma sevgisini vurgulaması.
Soru: 8. Okuduğunuz Canım Kitap adlı metinde deneme türünün hangi özelliklerini görmektesiniz? Yazınız. Cevap: Metinde yazarın kitaplarla ilgili kişisel görüş ve beğenileri öne çıkmaktadır. Görüşler kesin bir sonuca bağlanmadan ve kanıtlama zorunluluğu duyulmadan anlatılmıştır. Yazar kendi deneyimlerinden yararlanmış, okuyucuyla konuşuyormuş gibi içten ve doğal bir dil kullanmış, zaman zaman sorular sorarak düşüncelerini serbest bir biçimde geliştirmiştir. Bu özellikler Canım Kitap'ın deneme türüne ait olduğunu göstermektedir.
Çıkış Kartı - Picasso'nun Hatları
Soru: Üç Yaz: Picasso'nun Hatları adlı denemeden hareketle deneme türü hakkında öğrendiğiniz veya önemli bulduğunuz üç bilgiyi yazınız. Örnek cevap:
1. Denemede yazar bir konuyla ilgili kişisel görüşlerini özgürce ortaya koyar.
2. Denemede düşünceleri kesin olarak kanıtlama ve okuyucuyu bir sonuca zorla ulaştırma amacı yoktur.
3. Deneme dili genellikle içten, doğal ve okuyucuyla sohbet eder gibi olabilir.
Soru: İki Sor: Picasso'nun Hatları adlı denemeden hareketle deneme türü hakkında merak ettiğiniz veya daha fazla bilgi almak istediğiniz konuyla ilgili iki soru yazınız. Örnek cevap:
1. Deneme ile makaleyi birbirinden ayıran en önemli özellikler nelerdir?
2. Bir deneme yazarı görüşlerini aktarırken ne ölçüde başka kaynaklardan ve örneklerden yararlanabilir?
Soru: Bir Paylaş: Picasso'nun Hatları adlı denemeden hareketle deneme türü hakkındaki bir görüşünüzü paylaşınız. Örnek cevap: Deneme türünü ilgi çekici buluyorum çünkü yazar bir konuda kesin hükümler vermek yerine kendi düşünce yolculuğunu okuyucuyla paylaşır. Bu durum okuyucunun da aynı konu üzerinde özgürce düşünmesine imkân verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Deneme türünün temel özellikleri nelerdir?
Denemede yazar kişisel görüşlerini kesin sonuçlara varmadan ve kanıtlama zorunluluğu duymadan içten ve doğal bir anlatımla aktarır.
Canım Kitap denemesinin ana fikri nedir?
Kitapların insanın vazgeçilmez dostları olduğu; insanın yaşamını, duygu dünyasını ve deneyimlerini zenginleştirdiği düşüncesi öne çıkmaktadır.
Canım Kitap metninde hangi düşünceyi geliştirme yolları kullanılmıştır?
Metinde özellikle örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme ve soru sorma yollarından yararlanılmıştır.
Sanat metinlerinin bilgi verici metinlerden temel farkı nedir?
Sanat metinlerinin temel amacı doğrudan bilgi öğretmek veya bir düşünceyi kanıtlamak değil; okuyucuda estetik, duygusal ve düşünsel bir etki oluşturmaktır.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.