9. Sınıf AİHL Temel Dini Bilgiler Sayfa 152-158 Cevapları Meb Yayınları

4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Sayfa 152 Cevapları MEB Yayınları

A Bölümü - Aşağıdaki kutucuklarda İslam ahlakına göre olumlu ve olumsuz davranışlar konusuyla ilgili bazı kavramlar verilmiştir. Kutucuklardaki harfleri ilgili soruların altına yazarak soruları cevaplayınız. Aynı harfi birden fazla cevap için kullanabilirsiniz.

1. Soru: Birbirine zıt olan iki kavramın tanımı hangi kutucuklarda verilmiştir?

Kısa Cevap: i ve e

Detaylı Cevap: Listede yer alan kavramlardan suizan (kötü zan) ile hüsnüzan (iyi zan) birbirine zıt anlamlıdır. Bu nedenle doğru cevap bu kavramların bulunduğu i ve e kutucuklarıdır.

2. Soru: g kutucuğundaki kavramı tanımlayınız.

Kısa Cevap: İffet: Kişinin nefsini kontrol etmesi ve kötü davranışlardan uzak durmasıdır.

Detaylı Cevap: İffet, kişinin ölçülü davranması, aşırı isteklerini kontrol etmesi ve ahlaki sınırlar içinde kalmasıdır. İslam ahlakında önemli bir erdem olup bireyin hem kendisine hem topluma karşı doğru davranmasını sağlar.

3. Soru: Olumlu davranışları ifade eden kavramların tanımı hangi kutucuklarda verilmiştir?

Kısa Cevap: a, b, c, d, e, g, h, j, k

Detaylı Cevap: Olumlu davranışları ifade eden kavramlar arasında adalet, ahde vefa, cömertlik, dürüstlük, hüsnüzan, iffet, merhamet, şefkat ve tevazu yer alır. Bu kavramlar bireyin iyi ve doğru davranışlar sergilemesini sağlar.

4. Soru: “Bireysel ve toplumsal alanda hak ve eşitliği sağlayan erdem” anlamına gelen kavramla eş anlamlı olan hangisidir?

Kısa Cevap: Adalet

Detaylı Cevap: Bu tanım, doğrudan adalet kavramına aittir. Adalet, hem bireysel hem de toplumsal hayatta hakların korunmasını ve eşitliğin sağlanmasını ifade eder.

B Bölümü - Aşağıdaki soruların cevaplarını altlarında bırakılan boşluklara yazınız.

5. Soru: Bu ayetlerde Hz. Lokman, oğlunu hangi tutum ve davranışlardan kaçınması gerektiği konusunda uyarmıştır?

Kısa Cevap: Kibir, gurur ve insanları küçümsemekten sakındırmıştır.

Detaylı Cevap: Hz. Lokman, oğluna verdiği öğütlerde Allah’a karşı saygılı olmayı, sabırlı davranmayı ve iyi ahlaklı olmayı tavsiye etmiştir. Aynı zamanda kibirli olmaktan, insanlara tepeden bakmaktan, böbürlenmekten ve alaycı davranışlardan kaçınması gerektiğini belirtmiştir. Bu öğütler, kişinin hem ahlaki hem de toplumsal ilişkilerinde doğru bir tutum sergilemesi açısından büyük önem taşır.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 153 Cevapları MEB Yayınları

6. Soru: Hz. Hatice’nin Hz. Peygamber’e (s.a.v.) söylediği sözlerden hareketle güzel ahlakın tanımını yapınız.

Kısa Cevap: Güzel ahlak; insanlara yardım eden, dürüst, merhametli ve güvenilir olmaktır.

Detaylı Cevap: Hz. Hatice’nin sözlerine göre güzel ahlak; akrabalık ilişkilerini gözetmek, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, misafire ikramda bulunmak ve doğru sözlü olmak gibi erdemleri kapsar. Ayrıca güzel ahlaklı kişi, insanlara zarar vermez, kötülükten uzak durur ve her zaman iyilik yapmaya çalışır. Bu özellikler, bireyin hem Allah katında değerli olmasını hem de toplumda güvenilir biri olarak tanınmasını sağlar.

7. Soru: Size yukarıda verilen tavsiyelerden başka neler yapılabilir?

Kısa Cevap: Teknoloji kullanımı sınırlandırılmalı ve bilinçli kullanım alışkanlığı kazanılmalıdır.

Detaylı Cevap: Verilen tavsiyelere ek olarak teknoloji bağımlılığını önlemek için şu önlemler alınabilir:

• Günlük ekran süresi sınırlandırılmalıdır.
• Bireyler kitap okuma, spor ve sosyal etkinliklere yönlendirilmelidir.
• Aile içinde teknolojisiz zamanlar oluşturulmalıdır.
• Gerçek sosyal ilişkiler güçlendirilmelidir.
• Gerektiğinde uzman desteği alınmalıdır.

Bu yöntemler sayesinde bireyler teknolojiyi daha sağlıklı ve kontrollü kullanabilir.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 154 Cevapları MEB Yayınları

8. Soru: Buna göre ticarete yeni adım atan bir esnaf hangi ahlaki ilkelere göre ticari hayatını düzenlemelidir?

Kısa Cevap: Doğruluk, dürüstlük, adalet ve yardımlaşma ilkelerine göre hareket etmelidir.

Detaylı Cevap: Metne göre esnaf, ticari hayatını Ahilik anlayışına uygun olarak düzenlemelidir. Bu anlayışta doğruluk, dürüstlük, güvenilirlik, adalet, yardımlaşma ve kardeşlik gibi değerler ön plandadır. Esnaf müşterilerini aldatmamalı, hakkaniyetli davranmalı ve toplumun güvenini kazanmalıdır. Böylece hem bireysel hem toplumsal açıdan sağlıklı bir ticaret ortamı oluşur.

9. Soru: Bu metinden yararlanarak toplumsal düzenin oluşmasında ahlaki ilkelerin rolünü açıklayınız.

Kısa Cevap: Ahlaki ilkeler toplumsal düzeni sağlar ve güven ortamı oluşturur.

Detaylı Cevap: Ahlaki ilkeler, bireylerin davranışlarını düzenleyerek toplumda güven, huzur ve adaletin oluşmasını sağlar. İnsanlar dürüst ve adil davrandığında, toplumda düzen ve birlik sağlanır. Bu değerler zayıfladığında ise haksızlık, güvensizlik ve karmaşa ortaya çıkar. Bu nedenle ahlak, toplumun sağlıklı işlemesi için temel bir unsurdur.

10. Soru: Hz. Peygamber’in Kab bin Malik’e ve Sad bin Ebu Vakkas’a verdiği tavsiyelerin sebebi nedir?

Kısa Cevap: İsrafı önlemek ve insanları dengeli davranmaya yönlendirmek içindir.

Detaylı Cevap: Hz. Peygamber (s.a.v.), Kab bin Malik ve Sad bin Ebu Vakkas’a mallarını tamamen harcamamalarını, ihtiyaç sahiplerini gözeterek ölçülü davranmalarını tavsiye etmiştir. Bu tavsiyelerin amacı, israfı önlemek, kişinin kendisini ve ailesini zor durumda bırakmasını engellemek ve toplumda dengeyi sağlamaktır. Böylece hem bireysel hem toplumsal fayda korunmuş olur.

11. Soru: Bu metinden yararlanarak israf kavramını açıklayınız.

Kısa Cevap: İsraf, gereksiz ve ölçüsüz harcama yapmaktır.

Detaylı Cevap: İsraf, kişinin sahip olduğu imkânları gereksiz yere ve aşırı şekilde tüketmesi anlamına gelir. Metinde de belirtildiği gibi Allah (cc), israfı ve savurganlığı hoş görmez. İslam’da harcamalarda denge ve ölçü esastır. Bu nedenle kişi, ihtiyaçlarını karşılayacak kadar harcama yapmalı, fazlasını ise yardımlaşma ve paylaşma için değerlendirmelidir.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 155 Cevapları MEB Yayınları

12. Soru: Tabloda verilenlerden yararlanarak öğretmenin tahtaya yazdığı kavramı belirleyiniz ve bu kavramı kısaca açıklayınız.

Kısa Cevap: Kavram: Ahlak

Detaylı Cevap: Tabloda yer alan terbiye, edep, adabımuaşeret, erdem ve iyilik kavramlarının tamamı ahlakla ilgilidir. Bu nedenle öğretmenin tahtaya yazdığı kavram ahlaktır. Ahlak; insanın iyi ya da kötü davranışlarını belirleyen, toplum içinde nasıl davranması gerektiğini gösteren değerler bütünüdür.

13. Soru: Öğrencilerin yazdığı kelimelerden adabımuaşeret kavramını açıklayınız.

Kısa Cevap: Adabımuaşeret, toplum içinde uyulması gereken görgü kurallarıdır.

Detaylı Cevap: Adabımuaşeret; insanların günlük hayatta saygılı, nazik ve düzenli davranmasını sağlayan kurallar bütünüdür. Selamlaşmak, büyükleri saymak, temizliğe dikkat etmek gibi davranışlar bu kapsamda değerlendirilir. Bu kurallar toplumda düzen ve saygıyı sağlar.

14. Soru: Tabloda verilen kavramları kullanarak “Örnek Cümleler” başlığının altındaki alanlara birer cümle yazınız.

Kısa Cevap: Her kavram için bir örnek cümle yazılır.

• Terbiye: Terbiyeli insan çevresine saygılı davranır.
• Edep: Edep sahibi kişi kimseyi kırmamaya özen gösterir.
• Adabımuaşeret: Adabımuaşeret kurallarına uyan birey toplumda sevilir.
• Erdem: Dürüstlük en önemli erdemlerden biridir.
• İyilik: İyilik yapan kişi hem kendini hem başkalarını mutlu eder.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 156 Cevapları MEB Yayınları

15. Soru: I numaralı cevabın karşıt anla Tevazu: Alçakgönüllü olmak, kendini üstün görmemektir.

Detaylı Cevap: Bulmacada I numaralı kavramın zıt anlamlısı tevazudur. Tevazu, kişinin kibirden uzak durarak mütevazı olması, kendini başkalarından üstün görmemesi anlamına gelir. İslam ahlakında önemli bir erdemdir ve insanın hem Allah’a hem de diğer insanlara karşı doğru bir tutum sergilemesini sağlar.

16. Soru: II numaralı cevapta yer alan kavramın bireysel ve toplumsal zararlarını açıklayınız.

Kısa Cevap: Suizan, bireyler arasında güvensizlik oluşturur.

Detaylı Cevap: Suizan (kötü zan), insanların birbirleri hakkında olumsuz düşünceler beslemesi anlamına gelir. Bu durum bireyler arasında güvenin azalmasına, ilişkilerin bozulmasına ve toplumsal huzurun zarar görmesine neden olur. Ayrıca bireyde ön yargı ve yanlış değerlendirme alışkanlığı oluşturur.

17. Soru: III ve IV numaralı cevaptaki kavramları tanımlayarak karşıt anlamlarını yazınız.

Kısa Cevap: Suizan ↔ Hüsnüzan, Riya ↔ İhlas

• Suizan: Başkaları hakkında kötü düşünmek demektir.
  → Karşıtı: Hüsnüzan (iyi düşünme, iyi niyetli olma)
• Riya: Gösteriş yapmak, ibadetleri veya davranışları başkalarına beğendirmek için yapmak demektir.
  → Karşıtı: İhlas (samimiyet, içtenlik)

Bu kavramlar, İslam ahlakında doğru ve yanlış davranışları ayırt etmede önemli yer tutar.

18. Soru: Bu ayet ve hadislerden yararlanarak İslam ahlakına göre bir Müslüman’ın sahip olması gereken ahlaki özelliklerden dördünü yazınız.

Kısa Cevap: Adalet, merhamet, doğruluk, sabır

Detaylı Cevap: Metinde verilen ayet ve hadislere göre bir Müslüman şu ahlaki özelliklere sahip olmalıdır:

1. Adaletli olmak
2. Merhametli ve şefkatli davranmak
3. Doğru ve dürüst olmak
4. Sabırlı ve anlayışlı olmak

Bu özellikler, bireyin hem Allah katında değerli olmasını hem de toplumda saygın bir insan olmasını sağlar.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 157 Cevapları MEB Yayınları

19. Soru: “Türk Kızılayı’nın yapmış olduğu bu faaliyetler aşağıda verilen hangi ayetlerle ilişkilidir?”

Kısa Cevap: III, IV ve V. ayetler

Detaylı Cevap: Türk Kızılayı’nın yaptığı yardımlar; insanlara yardım etme, iyilik yapma, paylaşma ve sorumluluk bilinci ile ilgilidir.

• III. ayet: İman ve sorumluluk bilincini vurgular.
• IV. ayet: Allah’ın her şeye gücünün yettiğini ve düzeni sağlar.
• V. ayet: İnsanlara ahiret bilinci kazandırarak iyiliğe yönlendirir.

Bu ayetler, yardımlaşma, merhamet ve sorumluluk gibi değerlerle doğrudan ilişkilidir.

9. Sınıf AİHL Temel Dinî Bilgiler Ders Kitabı Sayfa 158 Cevapları MEB Yayınları

20. Soru: “Buna göre aşağıdaki ayet ve hadislerden hangisi bu metinle doğrudan ilgili değildir?”

Kısa Cevap: E şıkkı

Detaylı Cevap: Metinde içki ve kumarın zararları, şeytan işi olması ve insanları kötü yola sürüklemesi anlatılmaktadır.

• A, B, C ve D şıkları bu konuyla doğrudan ilgilidir.
• E şıkkı ise kumara davet eden kişiye karşı tavırla ilgilidir, metindeki ana konu olan zarar anlatımıyla doğrudan bağlantılı değildir.

21. Soru: “Bu metinde Hz. Peygamber’in hangi özelliği vurgulanmıştır?”

Kısa Cevap: A) Tevazu sahibi oluşu

Detaylı Cevap: Metinde Hz. Muhammed (s.a.v.)’in:

• Kendini üstün görmemesi
• İnsanlara karşı alçak gönüllü olması
• Gösterişten uzak yaşaması

anlatılmaktadır. Bu özellikler tevazu (alçakgönüllülük) kavramını ifade eder.

22. Soru: “Bu ayetler aşağıda verilen kavramlarla eşleştirildiğinde hangi kavram bu eşleştirmenin dışında kalır?”

Kısa Cevap: D) Riya

Detaylı Cevap: Verilen ayetlerde:

• Gıybet (dedikodu)
• Haset (kıskançlık)
• İftira (suçsuz yere suçlama)
• Yalan

gibi olumsuz davranışlar yer almaktadır.

Ancak riya (gösteriş) bu ayetlerde doğrudan geçmediği için eşleştirmenin dışında kalır.