11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 90-96 Cevapları MEB Yayınları, 3.1 Çalışma Kâğıdı kapsamında filozof ve düşünürlerin akıl, inanç ve gönül hakkındaki görüşlerini ele almaktadır. Metin soruları, kavram tabloları ve karşılaştırma çalışmalarının cevapları aşağıda verilmiştir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 90 Cevapları MEB Yayınları
3.1 Çalışma Kâğıdı – a) Tertullianus
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: İman, akıl, bilgelik, saçma ve imkânsızlık. Sorular: “İman akılla temellendirilebilir mi?” ve “Akla imkânsız görünen bir şeye inanılabilir mi?”
Soru 2: Tertullianus’a göre inanmanın koşulu nedir? Görüş ve argümanlarınızı açıklayınız. Kısa Cevap: Verilen metne göre iman, akılsal kanıt şartına bağlanmadan, akla imkânsız görüneni de kabul etmeyi gerektirir. Örnek Cevap: Bu yaklaşım inancı aklın ölçütlerinden bağımsızlaştırır. Ancak bir düşüncenin akla aykırı görünmesi, tek başına onun doğru olduğunu kanıtlamaz.
b) Augustinus
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Hakikat, akıl, inanç, kutsal kitap, yetke ve sır. Sorular: “Hakikate yalnız akılla ulaşılabilir mi?” ve “İnanç anlamayı nasıl etkiler?”
Soru 2: Augustinus’a göre Tanrı’ya ulaşmada aklın nasıl bir rolü vardır? Kısa Cevap: Akıl tek başına yeterli değildir; inanç ve kutsal kitabın rehberliğinde dinî hakikatleri anlamaya yardımcı olur. Örnek Cevap: Augustinus inancı öncelemekle birlikte aklı dışlamaz. Metindeki güçlüklerin açıklanmasında akla görev verir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 91 Cevapları MEB Yayınları
c) Farabi
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: İlk Olan, mükemmellik, akıl, madde, idrak ve tasavvur. Soru: “İnsan, Tanrı’yı neden tam olarak kavrayamaz?”
Soru 2: Farabi’ye göre insanın Tanrı’yı kavrayışındaki zorluk neden kaynaklanır? Kısa Cevap: Zorluk, Tanrı’nın anlaşılmazlığından değil, insan aklının sınırlı ve zayıf oluşundan kaynaklanır. Açıklama: Tanrı’nın yüksek yetkinliği karşısında insanın kavrayış gücü yetersiz kalmaktadır.
ç) Gazali
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Akıl, delil, yaratıcı, eser, neden ve sonuç. Soru: “İnsan, eserlerden hareketle yaratıcının varlığına ulaşabilir mi?”
Soru 2: Gazali’ye göre akıl neden gereklidir? Kısa Cevap: Akıl, delilleri değerlendirmek ve eserlerden hareketle yaratıcının varlığına yönelmek için gereklidir. Açıklama: Metinde insan, akıl yürütme yoluyla kendisini ve çevresini değerlendirerek bir yaratıcısı olduğu sonucuna ulaşmaktadır.
d) Yûsuf Has Hâcib
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Tanrı, birlik, gönül, akıl, inanç ve huzur. Soru: “Tanrı’ya yönelmede akıl mı, gönül mü belirleyicidir?”
Soru 2: Yûsuf Has Hâcib, Tanrı’nın bilgisine ulaşmada aklın yerine neyi koyar? Kısa Cevap: Verilen şiirde gönlü ve içten inanmayı öne çıkarır. Açıklama: Tanrı’nın nasıl olduğunu bütünüyle çözmeye çalışmak yerine gönülden bağlılıkla huzura ulaşmayı vurgular.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 92 Cevapları MEB Yayınları
e) Hacı Bektaş Veli
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Gönül, Tanrı, insan ve perde. Soru: “İnsan ile Tanrı arasında doğrudan bir ilişki kurulabilir mi?”
Soru 2: Hacı Bektaş Veli’ye göre Tanrı ile insan arasındaki aracısız ilişkiyi mümkün kılan nedir? Kısa Cevap: Gönüldür. Açıklama: Metinde gönül ile Tanrı arasında perde bulunmadığı belirtilerek gönlün doğrudan manevi ilişki kurma gücü vurgulanır.
f) Yunus Emre
Soru 1: Şiirde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: İlahi aşk, varlık, yokluk, tecelli ve bağlılık. Soru: “İlahi aşk insanı hakikate nasıl yöneltir?”
Soru 2: Şiirdeki ilahi aşk, aklın sınırlarını aşan bir hakikat arayışını mı ifade eder, yoksa akıl ve inanç birbirini tamamlar mı? Kısa Cevap: Şiirde aklın sınırlarını aşan ilahi aşk ve manevi yöneliş öne çıkar. Örnek Cevap: Hakikate ulaşmada sevgi ve içsel dönüşüm vurgulanmaktadır. Bununla birlikte şiirden aklın bütünüyle değersiz görüldüğü sonucu çıkarılamaz.
g) Mevlana
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Akıl, aşk, iman ve ilahi şuur. Soru: “Aklın derinliğine ulaşmada aşk ve imanın rolü nedir?”
Soru 2: Mevlana’ya göre aklın gücüne rehberlik edecek olan nedir? Kısa Cevap: Aşk, iman ve ilahi şuurdur. Açıklama: Akıl geniş bir denize benzetilir; bu denizin derinliğine ulaşmak için manevi bir doluluğun gerekli olduğu anlatılır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 93 Cevapları MEB Yayınları
ğ) Âşık Paşa
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Gönül, Hak, âlem ve cennet. Soru: “İnsan Tanrı’yı nerede aramalıdır?”
Soru 2: Âşık Paşa’ya göre insanı Tanrı’ya ulaştıracak olan nedir? Kısa Cevap: Gönüldür. Açıklama: Şiirde Tanrı’nın gönülde aranması gerektiği belirtilerek içsel ve manevi yöneliş öne çıkarılır.
h) Kierkegaard
Soru 1: Metinde geçen kavram ve sorular nelerdir? Kısa Cevap: Kavramlar: Tanrı sevgisi, adanma, sonsuzluk, imkânsızlık ve iman. Soru: “İnsanı Tanrı’ya yönelten bağlılık nasıl açıklanabilir?”
Soru 2: Kierkegaard’a göre insanı Tanrı’ya ulaştıracak akıldan başka ne olabilir? Kısa Cevap: Bireysel iman, sevgi, irade ve teslimiyet olabilir. Açıklama: İman, yalnızca mantıksal kanıtlamayla açıklanamayan kişisel bir bağlanma ve seçim olarak değerlendirilir.
Filozof ve Düşünürlerin Temel Kavramları
| Filozof veya Düşünür | Temel Kavramlar |
| Tertullianus | İman, akıl dışılık, saçma, imkânsızlık. |
| Augustinus | İnanç, akıl, hakikat, kutsal kitap, yetke. |
| Gazali | Akıl, delil, yaratıcı, gönül, manevi tecrübe. |
| Farabi | İlk Olan, mükemmellik, akıl, idrak. |
| Yûsuf Has Hâcib | Gönül, birlik, inanç, huzur. |
| Mevlana | Akıl, aşk, iman, ilahi şuur. |
| Hacı Bektaş Veli | Gönül, Tanrı, aracısız ilişki. |
| Yunus Emre | İlahi aşk, tecelli, varlık, yokluk. |
| Âşık Paşa | Gönül, Hak, âlem, cennet. |
| Kierkegaard | İman, paradoks, sevgi, seçim, teslimiyet. |
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 94 Cevapları MEB Yayınları
Görüşleri Düşünürlerle Eşleştirme
Çalışma: Görüşlerin kimlere ait olduğunu işaretleyiniz. Bir görüş birden fazla kişiyle ilişkilendirilebilir. Kısa Cevap: Metinlerdeki belirgin vurgulara göre yapılabilecek eşleştirmeler aşağıdadır.
| Sıra | Görüşün Özeti | İlişkilendirilebilecek Düşünürler |
| 1 | İnanç, içsel ve bireysel bir ilişki; sonsuz teslimiyete varan bağlılıktır. | Kierkegaard. |
| 2 | İnanç bilimsel veya mantıksal kanıtlarla temellendirilemez. | Tertullianus, Kierkegaard. |
| 3 | İnanç, belirsizlik içine atılmış cesur ve yalnız bir adımdır. | Kierkegaard. |
| 4 | Akıl ve inanç uzlaşmayan iki alandır. | Tertullianus. |
| 5 | İnanmak için akıl değil, saf bir kalp yeterlidir. | Tertullianus. |
| 6 | İnanç, aklı aşan paradoksal içeriğe sahiptir. | Kierkegaard. |
| 7 | Saçma olduğu için inanılır. | Tertullianus. |
| 8 | Tanrı’nın varlığı duyusal ve akılsal kanıtlamanın sınırlarını aşar. | Gazali, Kierkegaard. |
| 9 | Tanrı’ya yönelişte kalp, sezgi ve manevi kavrayış belirleyicidir. | Gazali, Yûsuf Has Hâcib, Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre, Âşık Paşa. |
| 10 | İman yalnız akılsal ve doğaya dayalı ispatlara dayandırılamaz. | Kierkegaard; akılsal temellendirmeyi reddetme bakımından Tertullianus. |
| 11 | Anlamak için önce inanmak gerekir. | Augustinus. |
| 12 | Akla aykırı görünene inanmak değerlidir. | Tertullianus. |
| 13 | İnanç akılla değerlendirilebilir; ancak aklın gücü sınırlıdır. | Gazali, Augustinus; aklın sınırlılığı bakımından Farabi. |
Açıklama: Eşleştirmeler çalışma kâğıdındaki metinlerin vurgularına göredir. Özellikle gönül merkezli görüşlerde ortak özellikler bulunur; bu ortaklık düşünürlerin bütün görüşlerinin aynı olduğu anlamına gelmez.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 95 Cevapları MEB Yayınları
Görüşlerin Ait Olabileceği Filozoflar
Soru 1: Verilen görüşlerin hangi filozoflara ait olabileceğini yazınız. Kısa Cevap: a) Tertullianus, b) Farabi, c) Gazali, ç) Kierkegaard.
Kavram, Soru ve Argümanları Belirleme
Soru 2: Görüşlerde geçen kavramları, soruları ve argümanları tabloya yazınız. Kısa Cevap: Metinler aşağıdaki gibi çözümlenebilir.
| Görüş | Kavramlar | Soru | Argüman |
| a) Tertullianus | İman, saçma, akıl, paradoks. | İnanç akılla temellendirilebilir mi? | İnanç aklın ölçütleriyle açıklanamadığı için akılsal kanıta bağlanmamalıdır. |
| b) Farabi | Akıl, yetkinlik, Tanrı, varlık hiyerarşisi. | İnsan Tanrı’yı neden tam kavrayamaz? | Tanrı en yetkin varlıktır; sınırlı insan aklı bu yetkinliği bütünüyle kavrayamaz. |
| c) Gazali | İnanç, akıl, sorgulama, bağlılık. | Aklın inancı anlamadaki görevi nedir? | Akıl tek başına yeterli olmasa da inancın anlaşılmasında ve korunmasında gereklidir. |
| ç) Kierkegaard | İman, paradoks, bireysellik, teslimiyet. | İman neden kişisel bir seçimdir? | İman kesin kanıtlamayı aşan bir bağlılık olduğundan bireysel karar ve teslimiyet gerektirir. |
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 96 Cevapları MEB Yayınları
Görüşleri Karşılaştırma ve Değerlendirme
Soru 1: Filozofların görüşlerindeki benzerlikler nelerdir? Kısa Cevap: Tanrı’ya yönelişi, inancın dayanaklarını ve insanın kavrayışını açıklamaya çalışırlar. Birçoğu insan aklının sınırlılığına dikkat çeker.
Soru 2: Filozofların görüşlerindeki farklılıklar nelerdir? Kısa Cevap: Akla, inanca, gönle ve manevi tecrübeye verdikleri öncelik farklıdır. Açıklama: Farabi akılsal açıklamayı, Augustinus inancın rehberliğindeki anlamayı, mutasavvıflar gönül ve aşkı öne çıkarır.
Soru 3: Hangi filozoflar rasyonel, hangileri irrasyonel görüş ileri sürmüştür? Kısa Cevap: Farabi akılsal temellendirmeyi öne çıkarır; Gazali ve Augustinus akla belirli bir rol verir. Tertullianus ve Kierkegaard ise verilen metinlerde akılsal kanıtlamayı aşan imanı vurgular. Açıklama: Gönül ve sezgiyi öne çıkaran bütün görüşleri doğrudan akla aykırı saymak doğru değildir. Akılüstü ile akla aykırı ayrılmalıdır.
Soru 4: Görüşler akıl-inanç-gönül ilişkisi bakımından nasıl karşılaştırılabilir? Kısa Cevap: Akıl gerekçelendirmeyi, inanç bağlılığı, gönül ise içsel ve manevi kavrayışı öne çıkarır. Örnek Cevap: Bazı düşünürler bu unsurları ayırırken bazıları birbirini tamamlayan yollar olarak değerlendirir.
Soru 5: Filozofların görüşlerinin günümüz açısından önemi nedir? Kısa Cevap: İnançlarımızı sorgulamamıza ve farklı düşünceleri anlamamıza katkı sağlar. Örnek Cevap: Görüşlerin gerekçelerini karşılaştırmak, kendi kabullerimizi daha bilinçli değerlendirmemizi ve farklı inançlara saygılı yaklaşmamızı destekler.
Soru 6: Günümüzde akıl-inanç tartışmalarında nelere dikkat çekilmektedir? Kısa Cevap: İnancın gerekçeleri, aklın sınırları, bilimle ilişkisi, kişisel deneyim ve anlam arayışı üzerinde durulmaktadır.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Farabi’ye göre Tanrı’yı kavramak neden zordur?
Zorluk, Tanrı’nın eksikliğinden değil, insan aklının sınırlı kavrayışından kaynaklanır.
Gönül kavramını hangi düşünürler öne çıkarır?
Verilen metinlerde Yûsuf Has Hâcib, Hacı Bektaş Veli ve Âşık Paşa gönlü; Yunus Emre ve Mevlana ilahi aşkı ve manevi kavrayışı vurgular.
Akılüstü olan her görüş akla aykırı mıdır?
Hayır. Aklın sınırlarını aşmak ile aklın ilkeleriyle çelişmek aynı değildir.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.