11. Sınıf Biyoloji Sayfa 44-48 Cevapları MEB – 5. Etkinlik Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
Yayınlanma:
Güncelleme:
2026-2027 11. Sınıf MEB Biyoloji Ders Kitabı 44-48. sayfa cevaplarında 5. Etkinlik kapsamında nöron yapısı, zar potansiyeli, sinaptik iletim, duyu reseptörleri ve duyu organları inceleniyor.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 44-48 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 5. Etkinlik Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma çalışmalarını kapsamaktadır.
11. Sınıf Biyoloji Sayfa 44-48 Cevapları – 5. Etkinlik Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
Bu etkinlikte farklı uyaranların reseptörler tarafından algılanması, nöronun yapısı, zar potansiyelindeki değişimler, sinaptik iletim ve duyu organlarındaki reseptör çeşitleri incelenmektedir. Etkinliğin sonunda nöronlar, duyu reseptörleri ve duyu organlarıyla ilgili yapılandırılmış grid soruları cevaplanmaktadır.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 44 Cevapları
Soru: Göz ve kulakta uyaranın elektrik sinyaline dönüştürülmesi ile fotoğraf makinesi ve mikrofonun çalışma şekilleri karşılaştırıldığında canlı duyu organları ile teknolojik cihazlar arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
Kısa Cevap: İkisi de uyaranları elektriksel sinyallere dönüştürür. Göz ışığı, kulak ses titreşimlerini algılar; fotoğraf makinesi ve mikrofon da benzer biçimde ışık ve sesi elektriksel sinyallere dönüştürerek işler.
Kısa Cevap: İkisi de uyaranları elektriksel sinyallere dönüştürür. Göz ışığı, kulak ses titreşimlerini algılar; fotoğraf makinesi ve mikrofon da benzer biçimde ışık ve sesi elektriksel sinyallere dönüştürerek işler.
5. Etkinlik – Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
1. Soru: Çevrenizden farklı uyaran çeşitlerine (ışık, sıcaklık, mekanik etki, kimyasallar) örnekler veriniz. Bu uyaranların önce reseptörler tarafından nasıl algılandığına ilişkin düşüncelerinizi sınıfta sözlü olarak paylaşınız. Kısa Örnek Cevap: Işık: Güneş ışığı gözdeki fotoreseptörler tarafından algılanır.
Sıcaklık: Sıcak bir cisme dokunulduğunda derideki termoreseptörler uyarılır.
Mekanik etki: Dokunma ve basınç derideki mekanoreseptörler tarafından algılanır; ses dalgaları da kulaktaki mekanoreseptörleri uyarır.
Kimyasal uyaran: Koku molekülleri burundaki, tat molekülleri ise dildeki kemoreseptörler tarafından algılanır.
Sıcaklık: Sıcak bir cisme dokunulduğunda derideki termoreseptörler uyarılır.
Mekanik etki: Dokunma ve basınç derideki mekanoreseptörler tarafından algılanır; ses dalgaları da kulaktaki mekanoreseptörleri uyarır.
Kimyasal uyaran: Koku molekülleri burundaki, tat molekülleri ise dildeki kemoreseptörler tarafından algılanır.
2. Soru: Duyu organı-reseptör-nöron ilişkisini, nöronların yapısını, çeşitlerini ve görevlerini bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan araştırınız. Kısa Örnek Cevap: Reseptör → duyu nöronu → merkezî sinir sistemi ilişkisi vardır. Nöron; hücre gövdesi, dendrit ve aksondan oluşur. Görevlerine göre duyu, ara ve motor nöronlar bulunur.
Detaylı Örnek Cevap: Duyu organlarındaki reseptörler çevreden gelen uyaranları algılayarak elektriksel uyartıya dönüştürür. Oluşan uyartılar duyu nöronları ile merkezî sinir sistemine taşınır ve burada değerlendirilir. Nöronun temel kısımları hücre gövdesi, dendrit ve aksondur. Duyu nöronları uyaranı merkezî sinir sistemine taşırken ara nöronlar bilgiyi değerlendirir, motor nöronlar ise oluşan cevabı kas veya salgı bezleri gibi efektör yapılara iletir.
Detaylı Örnek Cevap: Duyu organlarındaki reseptörler çevreden gelen uyaranları algılayarak elektriksel uyartıya dönüştürür. Oluşan uyartılar duyu nöronları ile merkezî sinir sistemine taşınır ve burada değerlendirilir. Nöronun temel kısımları hücre gövdesi, dendrit ve aksondur. Duyu nöronları uyaranı merkezî sinir sistemine taşırken ara nöronlar bilgiyi değerlendirir, motor nöronlar ise oluşan cevabı kas veya salgı bezleri gibi efektör yapılara iletir.
3. Soru: Elde ettiğiniz bilgileri kullanarak aşağıda verilen nöron görseli üzerinde nörona ait yapıları isimlendiriniz. İsimlendirdiğiniz yapıların görevlerini nöron görseli altında verilen tabloya yazınız. Kısa Cevap: Numaralandırılmış yapıların cevapları 45. sayfadaki görsele göre aşağıda verilmiştir.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 45 Cevapları
3. Soru – Nöronun Yapıları
| No. | Yapının Adı | Yapının Görevi |
|---|---|---|
| 1 | Dendrit | Diğer nöronlardan veya reseptörlerden gelen uyarıları alarak hücre gövdesine iletir. |
| 2 | Hücre gövdesi | Çekirdek ve organelleri bulundurur; hücrenin yaşamsal faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümdür. |
| 3 | Ranvier boğumu | Miyelin kılıfın kesintiye uğradığı bölgedir; uyartının atlamalı iletimle hızlı ilerlemesini sağlar. |
| 4 | Miyelin kılıf | Aksonu elektriksel olarak yalıtır ve uyartı iletimini hızlandırır. |
| 5 | Akson ucu | Uyartının nörotransmitter maddeler aracılığıyla diğer nörona veya hedef hücreye aktarılmasını sağlar. |
| 6 | Çekirdek | Hücrenin kalıtsal bilgisini taşır ve hücresel faaliyetlerin yönetiminde görev alır. |
| 7 | Akson | Uyartıyı hücre gövdesinden akson ucuna doğru iletir. |
4. Soru: Zar potansiyelindeki değişimin nöron boyunca nasıl taşındığını belirleyerek aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Tabloyu doldururken nöron zarındaki yük değişimini “+” ya da “-” olarak şekil üzerinde gösteriniz. Kısa Cevap: Uyartının ilerlemesi sırasında polarizasyon → depolarizasyon → repolarizasyon olayları birbirini izler.
| Zar Potansiyeli | Zarın Dış Yüzeyi | Zarın İç Yüzeyi | Tanımı |
|---|---|---|---|
| Polarizasyon | + | - | Dinlenme durumunda zarın dış yüzeyi iç yüzeyine göre pozitif, iç yüzeyi negatiftir. |
| Depolarizasyon | - | + | Voltaj kapılı Na⁺ kanalları açılır; Na⁺ hücre içine girer. Uyarılan bölgede zarın iç yüzeyi pozitif, dış yüzeyi negatif olur. |
| Repolarizasyon | + | - | Na⁺ kanalları inaktive olur; K⁺ kanalları açılır ve K⁺ hücre dışına çıkar. Zarın iç yüzeyi yeniden negatif, dış yüzeyi pozitif olur. |
Depolarizasyon dalgası akson boyunca ilerlerken arkasındaki bölge repolarize olur. Miyelinli nöronlarda aksiyon potansiyeli Ranvier boğumlarında oluştuğu için uyartı boğumdan boğuma atlayarak daha hızlı ilerler.
Şekle yazılacak yükler: Uyartı sağa ilerlerken soldaki bölge repolarizasyon (dış +, iç −), ortadaki bölge depolarizasyon (dış −, iç +), sağdaki bölge polarizasyon (dış +, iç −) durumundadır.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları
5. Soru: Zar potansiyeli değişiminin diğer nöronlara nasıl aktarıldığını aşağıdaki şekilden yararlanarak açıklayınız. Kısa Cevap: Akson ucundan salgılanan nörotransmitterler sinaptik boşluğu geçip diğer nöronun reseptörlerine bağlanır. Böylece sonraki nöronun zar potansiyeli değişir.
Detaylı Cevap: Uyartı akson ucuna ulaştığında Ca²⁺ kanalları açılır ve hücre içine Ca²⁺ girer. Sinaptik keseciklerdeki nörotransmitterler sinaptik boşluğa bırakılır. Bu maddeler sonraki nöronun reseptörlerine bağlanarak iyon kanallarını etkiler. Uyarıcı etki eşik değere ulaşırsa yeni bir aksiyon potansiyeli oluşur.
Detaylı Cevap: Uyartı akson ucuna ulaştığında Ca²⁺ kanalları açılır ve hücre içine Ca²⁺ girer. Sinaptik keseciklerdeki nörotransmitterler sinaptik boşluğa bırakılır. Bu maddeler sonraki nöronun reseptörlerine bağlanarak iyon kanallarını etkiler. Uyarıcı etki eşik değere ulaşırsa yeni bir aksiyon potansiyeli oluşur.
6. Soru: Bilimsel kaynaklardan yaptığınız araştırmalardan hareketle duyu reseptörlerini “fiziksel, kimyasal ve elektriksel uyaranlar” ve “manyetik değişimlerin meydana getirdiği uyaranları algılayanlar” şeklinde ayrıştırıp aşağıdaki tabloyu doldurunuz. Kısa Cevap: Cevaplar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Uyaran Enerji Çeşitleri | Uyaranları Algılayan Reseptörler |
|---|---|
| Fiziksel uyaranlar Isı, ışık, dokunma, basınç, elektrik ve manyetizma | Termoreseptör: Isı değişimleri. Fotoreseptör: Işık. Mekanoreseptör: Dokunma, basınç ve ses titreşimleri. Elektroreseptör: Elektriksel değişimler. Manyetoreseptör: Manyetik alan değişimleri. |
| Kimyasal uyaranlar Koku ve tat molekülleri | Kemoreseptörler |
Not: Elektroreseptör ve manyetoreseptör örnekleri farklı hayvan grupları için verilmiştir; bunlar insanın beş duyu organında ayrı birer duyu reseptörü olarak gösterilmez.
7. Soru: Yukarıdaki görselden ve araştırmalarınızdan hareketle duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının niteliklerini belirleyerek yazınız. Kısa Örnek Cevap: Duyu reseptörleri belirli uyaran türlerine duyarlı özelleşmiş yapılardır. Fiziksel veya kimyasal uyaranları elektriksel uyartıya dönüştürürler. Duyu organları bu reseptörleri barındırır; oluşan uyartılar nöronlarla beyne taşınır ve ilgili merkezlerde yorumlanarak anlamlı bir duyuya dönüşür.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları
8. Soru: Aşağıdaki tabloyu doldurarak duyu organlarını duyu reseptörlerinin çeşitlerine, yapı ve işlevlerine göre ayrıştırınız. Kısa Cevap: Cevaplar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Duyu Organı | Reseptör Çeşidi | Reseptörün Yapısı | Reseptörün İşlevi |
|---|---|---|---|
| Göz | Fotoreseptör / Elektromanyetik reseptör | Nöron | Işığı algılar ve görme uyartısının oluşmasını sağlar. |
| Kulak | Mekanoreseptör | Duyu epiteli | Ses titreşimleri ile baş ve vücut hareketlerini algılar. |
| Burun | Kemoreseptör | Nöron | Koku moleküllerini algılar. |
| Dil | Kemoreseptör; ayrıca mekanoreseptör ve termoreseptör | Tat için duyu epiteli; dokunma ve sıcaklık için sinir uçlarıDuyu epiteli | Tadı, dokunmayı ve sıcaklık değişimlerini algılar. |
| Deri | Mekanoreseptör, termoreseptör ve nosiseptör | Nöronlara ait serbest veya özelleşmiş sinir uçlarıNöron | Dokunma, basınç, sıcaklık ve ağrı gibi uyaranları algılar. |
9. Soru: Güvenilir kaynaklardan elde ettiğiniz bilgileri, görselleri, videoları veya sınıfta/laboratuvarda bulunan maketleri kullanarak, duyu organları ile duyu reseptörlerini gruplandırıp etiketleyiniz. Kaynaklara ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ders kitabından yararlanınız. Kısa Cevap: Cevaplar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
| Duyu Organı | Reseptörün Adı | Reseptörün Bulunduğu Bölüm |
|---|---|---|
| Göz | Çubuk ve koni hücreleri | Ağ tabaka (retina) |
| Burun | Koku reseptörleri / Kemoreseptörler | Sarı bölge (koku alanı) |
| Kulak | Tüylü duyu hücreleri / Mekanoreseptörler | Corti organı, yarım daire kanalları, tulumcuk ve kesecik |
| Dil | Tat reseptörleri / Kemoreseptörler | Papillalardaki tat tomurcukları |
| Deri | Meissner cisimcikleri | Alt derinin üst kısmında, özellikle parmak uçları gibi kılsız bölgelerde |
| Deri | Pacini cisimcikleri | Alt derinin derin kısmında ve deri altı dokuda |
| Deri | Merkel diskleri | Üst derinin tabanında |
| Deri | Ruffini cisimcikleri | Alt derinin derin kısmında |
| Deri | Krause cisimcikleri | Deri ve bazı mukozal bölgelerde |
| Deri | Serbest sinir uçları (ağrı ve sıcaklık reseptörleri) | Üst deri ve alt deride |
| Deri | Kıl kökü reseptörleri | Alt deride kıl köklerinin çevresinde |
Sürecin aşamalarını öğrenmek için duyu reseptörlerinin uyarıları sinirsel iletilere dönüştürmesini inceleyebilirsiniz.
11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları
Değerlendirme – Yapılandırılmış Grid
1. Soru: Bir nöronun yapısını oluşturan temel kısımlar hangileridir? Kısa Cevap: a) Akson, g) Hücre gövdesi, k) Dendrit
2. Soru: Kemoreseptör bulunduran duyu organları hangileridir? Kısa Cevap: h) Burun, l) Dil
3. Soru: Reseptörlerin algıladığı fiziksel uyaran türleri hangileridir? Kısa Cevap: c) Ses dalgaları, d) Basınç
4. Soru: Deride bulunan reseptör çeşitleri hangileridir? Kısa Cevap: ç) Nosiseptör, f) Mekanoreseptör, i) Termoreseptör
5. Soru: Reseptörlerin yapısını oluşturan hücre ve doku tipleri hangileridir? Kısa Cevap: b) Duyu epiteli, ğ) Nöron
6. Soru: Mekanoreseptör bulunduran duyu organları hangileridir? Kısa Cevap: e) Deri, l) Dil, m) Kulak
Açıklama: Dil, tat reseptörlerinin yanında dokunmayı algılayan mekanoreseptörler de bulundurur.
Açıklama: Dil, tat reseptörlerinin yanında dokunmayı algılayan mekanoreseptörler de bulundurur.
7. Soru: Gözde bulunan fotoreseptör hücreleri hangileridir? Kısa Cevap: ı) Çubuk hücreleri, j) Koni hücreleri
8. Soru: Ses dalgalarını algılayıp beyne iletilmesinde görev alan yapılar hangileridir? Kısa Cevap: b) Duyu epiteli, f) Mekanoreseptör, ğ) Nöron, m) Kulak
9. Soru: Mekanoreseptörlerin algıladığı uyaranlar hangileridir? Kısa Cevap: c) Ses dalgaları, d) Basınç
10. Soru: Koku moleküllerini algılayıp bunların beyne iletilmesinde görev alan yapılar hangileridir? Kısa Cevap: h) Burun, ğ) Nöron
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Nöronun temel kısımları nelerdir?
Hücre gövdesi, dendrit ve akson nöronun üç temel kısmıdır.
Depolarizasyonda nöronun iç ve dış yükü nasıl değişir?
Depolarizasyonda nöronun içi pozitif, dışı negatif hâle gelir.
Kemoreseptörler hangi duyu organlarında bulunur?
Kemoreseptörler temel olarak burun ve dilde bulunur.
SORU & CEVAP
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.