10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 305-309 Cevapları Meb Yayınları
15
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 305 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 1: Metinde geçen siyasi ve askerî mücadeleleri belirleyerek harita üzerinde gösteriniz.
Kısa Cevap: İstanbul’un Fethi, Memlük Seferleri, Viyana Kuşatması, Macaristan ve Podolya fetihleri metinde yer alan başlıca mücadelelerdir.
Detaylı Cevap: Metinde Osmanlı Devleti’nin genişlemesini sağlayan önemli siyasi ve askerî gelişmeler anlatılmaktadır. Bu mücadeleler harita üzerinde farklı bölgelerde gösterilebilir:
- İstanbul’un Fethi (1453): Bizans İmparatorluğu’na son verilmiş ve İstanbul Osmanlı başkenti olmuştur.
- Memlüklerle Yapılan Savaşlar (1516-1517): Yavuz Sultan Selim, Suriye ve Mısır’ı Osmanlı topraklarına katmıştır.
- Macaristan Seferleri (1526 ve sonrası): Mohaç Zaferi ile Orta Avrupa’da Osmanlı hâkimiyeti güçlenmiştir.
- I. Viyana Kuşatması (1529): Osmanlı Devleti Avrupa içlerine kadar ilerlemiştir.
- Girit’in Fethi (1669): Akdeniz’de Osmanlı gücü artmıştır.
- Podolya Seferi (1672): Lehistan’a karşı kazanılan zafer ile sınırlar genişlemiştir.
Bu mücadeleler sonucunda Osmanlı Devleti, üç kıtaya yayılan büyük bir imparatorluk hâline gelmiştir. Harita üzerinde bu fetihler; İstanbul, Mısır-Suriye, Orta Avrupa (Macaristan-Viyana), Girit ve Podolya bölgelerinde gösterilebilir.
25
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 306 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 2: Askerî ve siyasi mücadelelerin Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesindeki rolünü tablo hâlinde açıklayınız.
Kısa Cevap: Askerî başarılar Osmanlı’nın büyümesini sağlamış, siyasi başarılar ise bu büyümeyi kalıcı hâle getirmiştir.
| Askerî Mücadeleler | Siyasi Mücadeleler |
|---|---|
| Fetihlerle Osmanlı’nın sınırları genişlemiştir. | Fethedilen yerlerde idari düzen kurulmuştur. |
| Ordu gücü sayesinde yeni topraklar kazanılmıştır. | Kanunlar ve yönetim sistemi ile düzen sağlanmıştır. |
| Stratejik bölgeler ele geçirilmiştir. | Ekonomik ve sosyal yapı güçlendirilmiştir. |
| Rakip devletlere karşı üstünlük sağlanmıştır. | Halkın devlete bağlılığı artırılmıştır. |
Genel Değerlendirme: Osmanlı Devleti, askerî başarılarla büyümüş; siyasi düzenlemelerle bu büyümeyi koruyarak güçlü bir cihan devleti hâline gelmiştir.
35
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 307 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 3: Kaynak A ve Kaynak B’ye göre Osmanlı Topçu Ocağı’nın gelişimini açıklayınız.
Kısa Cevap: Topçu Ocağı zamanla gelişmiş, Osmanlı ordusunun en önemli güçlerinden biri hâline gelmiştir.
Detaylı Cevap: Osmanlı Devleti’nde topçuluk ilk dönemlerde düzensiz ve sınırlı bir şekilde kullanılmıştır. Ancak ilerleyen süreçte:
- Topçu Ocağı teşkilatlanarak düzenli hâle getirilmiştir.
- Özellikle fetihlerde ve kuşatmalarda toplar etkili bir şekilde kullanılmıştır.
- Top arabaları ve mühimmat sistemi geliştirilerek orduya hareket kabiliyeti kazandırılmıştır.
- Bu gelişmeler sayesinde Osmanlı Devleti, askerî alanda büyük üstünlük elde etmiş ve sınırlarını genişletmiştir.
Soru 4: Kaynak A ve Kaynak B’den yararlanarak Osmanlı yönetim yapısında 1299-1453 ile 1453-1683 yılları arasında meydana gelen değişimleri açıklayınız.
Kısa Cevap: Erken dönemde mücadeleci bir yönetim varken, sonraki dönemde merkezi ve kurallı bir yönetim oluşmuştur.
1299-1453 Dönemi:
- Veraset sistemi kesin değildir.
- Şehzadeler arasında taht kavgaları yaşanmıştır.
- Yönetim daha çok güçlü olanın hâkimiyetine dayanmıştır.
- Bu durum zaman zaman siyasi istikrarsızlığa neden olmuştur.
1453-1683 Dönemi:
- Fatih Sultan Mehmet ile birlikte devlet yönetimi kanunlara bağlanmıştır.
- Kardeş katli uygulaması ile iç mücadeleler azaltılmıştır.
- Padişahlar saray merkezli yönetim anlayışını benimsemiştir.
- Vezirler ve bürokrasi güçlenmiş, devlet daha sistemli hâle gelmiştir.
Genel Sonuç: Osmanlı Devleti, askerî gücünü kurumsal yönetimle destekleyerek güçlü ve kalıcı bir imparatorluk hâline gelmiştir.
45
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 308 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 5: Avrupalıların sömürgeci politikalarını hangi koşullar belirlemiştir? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Ekonomik çıkarlar, dinî yayılma isteği ve yeni kaynak arayışı sömürgeciliği belirlemiştir.
Detaylı Cevap: Avrupalı devletler yeni topraklara yönelirken öncelikle altın, gümüş ve ham madde elde etme isteğiyle hareket etmiştir. Bunun yanında ticaret yollarını kontrol etme ve zenginleşme hedefi önemli rol oynamıştır. Aynı zamanda Hristiyanlığı yaymak isteyen Avrupalılar, keşfettikleri bölgelerde dinî ve kültürel etkilerini artırmaya çalışmıştır. Tarım ve maden faaliyetleri için ucuz iş gücü ihtiyacı da sömürgeciliğin yayılmasını hızlandırmıştır.
Soru 6: Avrupalıların Güney Amerika’daki sömürge politikalarının sonuçları neler olmuştur? Açıklayınız.
Kısa Cevap: Toplumsal yapı değişmiş, yerli kültürler zayıflamış ve Avrupa etkisi yayılmıştır.
Detaylı Cevap: Sömürgecilik sonucunda Güney Amerika’da yerli uygarlıklar büyük ölçüde yok olmuş veya zayıflamıştır. Afrika’dan getirilen köleler nedeniyle nüfus yapısı değişmiş, farklı kültürlerin karıştığı yeni bir toplum oluşmuştur. Avrupa devletleri bölgeye kendi dilini, dinini ve yönetim sistemini yerleştirmiştir. Bu durum bölgenin ekonomik ve kültürel yapısını kalıcı şekilde etkilemiştir.
Soru 7: Günümüzde sömürgeciliğin Güney Amerika’da devam eden etkileri nelerdir?
Kısa Cevap: Dil, din, hukuk ve kültür alanlarında Avrupa etkisi sürmektedir.
Detaylı Cevap: Günümüzde Güney Amerika ülkelerinde İspanyolca ve Portekizce gibi Avrupa kökenli diller kullanılmaktadır. Hristiyanlık yaygın din olarak varlığını sürdürmektedir. Ayrıca hukuk sistemi, şehirleşme anlayışı ve sosyal yaşamda Avrupa kültürünün etkileri açıkça görülmektedir. Ekonomik yapı ve gelir dağılımındaki eşitsizlikler de sömürge döneminin izlerini taşımaktadır.
55
10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 309 Cevapları (MEB Yayınları)
Soru 8: Aşağıdakilerden hangileri İstanbul ve Celâli isyanlarının nedenleri arasındadır? (Birden fazla işaretleyiniz.)
Kısa Cevap: A, C, Ç ve E seçenekleri doğrudur.
Detaylı Cevap: İstanbul ve Celâli isyanlarının çıkmasında etkili olan başlıca nedenler şunlardır:
- A) Merkezi otoritenin zayıflaması ✔ → Devlet yönetimi kontrolünü kaybetmiştir.
- C) Rüşvet ve iltimasın yaygınlaşması ✔ → Devlet kadrolarında adalet bozulmuştur.
- Ç) Ağır vergiler ve halkın zor durumda kalması ✔ → Halkın devlete tepkisi artmıştır.
- E) Orduda maaşlı asker sayısının artması ✔ → Ekonomik yük artmış ve düzen bozulmuştur.
Soru 9: Bu gelişmelerden hangileri İstanbul ve Celâli isyanlarının sonuçları arasındadır?
Kısa Cevap: D) II, III ve V
Detaylı Cevap: İsyanların sonuçları incelendiğinde:
- II) Şehirlerde nüfus artışı olmuştur ✔ → Köyden kente göç yaşanmıştır.
- III) İstanbul’da asayiş bozulmuştur ✔ → Güvenlik sorunları ortaya çıkmıştır.
- V) Halkı korumaya yönelik fermanlar yayımlanmıştır ✔ → Devlet önlem almaya çalışmıştır.
Soru 10: Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Kısa Cevap: C) Osmanlı yönetimi yapılan ıslahatlarda başarılı olmuştur.
Detaylı Cevap: Metinde ıslahatların yapıldığı belirtilmektedir ancak:
- Kalıcı ve kesin başarı sağlandığına dair bilgi yoktur.
- İsyanların devam etmesi, ıslahatların tam etkili olmadığını gösterir.
Bu nedenle bu yargıya ulaşılamaz.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.