10. Sınıf Edebiyat Sayfa 49-50 Cevapları

10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları MEB Yayınları, Sözün Ezgisi temasındaki misafirperverlik, âşıklık geleneği, şiir karşılaştırması ve edebiyatın farklı disiplinlerle ilişkisini ele alan çalışmaları kapsamaktadır.

10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları

Bu sayfalarda öğrenciler misafirperverlik geleneğini ve âşıkların sözlü kültürdeki yerini değerlendirirken koşuk, Turnalar türküsü ve Nerdesin şiirini çeşitli ölçütlere göre karşılaştırmaktadır. Son bölümde Turnalar türküsünün farklı disiplinler ve sanat dallarıyla ilişkisi üzerinde durulmaktadır.

10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları

Sıra Sizde – Misafir Taşları

1. Soru: Misafir taşlarını yaptıran kişiler hakkındaki çıkarımlarınız nelerdir? Örnek Cevap: Misafir taşlarını yaptıran kişilerin misafirperver, yardımsever ve paylaşmayı önemseyen insanlar oldukları söylenebilir. Yolcuların ihtiyaçlarını karşılamak istemeleri toplumdaki dayanışma anlayışını göstermektedir.

2. Soru: Siz bu taşlara oturup bir ailenin evinde misafir olsaydınız o aileye karşı hangi duyguları beslerdiniz? Niçin? Örnek Cevap: O aileye karşı minnettarlık, sevgi, saygı ve güven duyardım. Çünkü beni tanımadıkları hâlde evlerini açmaları ve ihtiyaçlarımla ilgilenmeleri güzel bir misafirperverlik örneği olurdu.

Sıra Sizde – Âşıkların Avazı

1. Soru: Sunucunun programa başlama şekli hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Örnek Cevap: Sunucunun programa şiirsel ve dikkat çekici bir söyleyişle başlaması, dinleyiciyi konuya hazırlamakta ve âşıklık geleneğinin havasını yansıtmaktadır.

2. Soru: “Âşık okunmayan bir hece gibi / Sabahı bekleyen bir gece gibi / Analiz yaptılar sonuç çıkmadı / Âşık bilinmeyen bilmece gibi” dizelerinin sunucu tarafından dile getirilmesinin sebepleri neler olabilir? Örnek Cevap: Bu dizelerle âşığın çok yönlü, derin ve kolay tanımlanamayan bir sanatçı olduğu anlatılmak istenmiş olabilir. “Bilmece” benzetmesi, âşığın sanatçı kişiliğinin tek bir özellikle açıklanamayacağını vurgulamaktadır.

3. Soru: Program sunucusu, atışmayı tanımlarken neleri önceliyor? Bunun sebepleri neler olabilir? Örnek Cevap: Sunucu atışmada doğaçlama söyleme, hazırcevaplık, söz ustalığı ve karşılıklı söyleyiş becerisini ön plana çıkarıyor olabilir. Çünkü atışma, âşıkların şiir oluşturma ve karşısındakine anında cevap verme yeteneklerini gösteren geleneksel bir söz sanatıdır.

4. Soru: Âşık atışması sırasında âşıkların hangi özellikleri ön plana çıkmaktadır? Örnek Cevap: Âşıkların doğaçlama şiir söyleme, hızlı düşünme, hazırcevaplık, güçlü söz varlığı ve saz eşliğinde şiir söyleme becerileri öne çıkmaktadır.

5. a) Soru: Âşık atışmasında hangi değerlerin vurgulandığını örneklerle açıklayınız. Örnek Cevap: Atışmada saygı, edep, hoşgörü ve geleneğe bağlılık gibi değerlerin öne çıktığı söylenebilir. Âşıkların karşılıklı söz söylerken belirli kurallara ve saygı sınırlarına uymaları buna örnektir.

5. b) Soru: Âşık atışmasında seçilen konulara değerlerin yansıtılmasının sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Örnek Cevap: Âşıklar halkın içinden yetiştikleri için toplumun kültürel, ahlaki ve manevi değerlerini şiirlerine yansıtırlar. Böylece âşıklık geleneği hem eğlendirici bir sanat olarak yaşar hem de kültürel değerlerin sonraki kuşaklara aktarılmasına katkı sağlar.

10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları

Karşılaştıralım – Koşuk, Turnalar ve Nerdesin

1. Soru: Tahlil ettiğiniz koşuk ile Turnalar adlı türküyü ve Nerdesin şiirini tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Kısa Cevap:

Ölçüt	Koşuk	Turnalar	Nerdesin
Gelenek	İslamiyet öncesi Türk sözlü edebiyatı geleneğine aittir.	Anonim halk şiiri ve türkü geleneğine aittir.	Cumhuriyet Dönemi Türk şiiri geleneğine aittir.
Söylenme / yazılma amacı	Doğanın canlanışını ve baharın oluşturduğu coşku ve sevinci anlatmak.	Ayrılık ve hasreti dile getirmek, sevilen kişiden haber alma isteğini anlatmak.	Ulaşılamayan bir sese duyulan özlem ve arayışı ifade etmek.
İçerik	Bahar, tabiat ve doğanın canlanması işlenmiştir.	Hasret, ayrılık, yolculuk, haber alma ve kavuşma umudu işlenmiştir.	Özlem, arayış ve kavuşma isteği işlenmiştir.
Dil ve anlatım	Sade, doğal ve doğa görüntülerine dayanan ahenkli bir anlatım vardır.	Sade halk dili kullanılmış; seslenme, ikileme ve tekrarlardan yararlanılmıştır.	Yalın fakat lirik ve şiirsel bir anlatım vardır. “Nerdesin?” sözü tekrarlanmıştır.
Yapı unsurları	Dörtlüklerden oluşur ve 7'li hece ölçüsü kullanılmıştır.	11'li hece ölçüsü kullanılmış; üç dizelik bentleri iki dizelik kavuştak izlemiştir.	Üç dörtlükten oluşmuş ve 11'li hece ölçüsü kullanılmıştır.

Sıra Sizde – Disiplinler ve Sanat Dalları

1. Soru: Turnalar adlı türkünün hangi disiplinlerle ilişkilendirilebileceğini türküden örnekler vererek açıklayınız. Örnek Cevap:
Biyoloji / Zooloji: Turna ve şahin gibi kuşların yer alması canlılar dünyasıyla ilişkilidir.
Coğrafya: Pınar, yol, kış ve donma gibi ifadeler doğal çevre ve iklim özellikleriyle ilişkilendirilebilir.
Dinî kültür: “Mevlâ” sözü ve işlerin Allah tarafından düzeltilmesine yönelik dilek inanç dünyasını yansıtır.
Halk bilimi: Türkünün anonim olması, ezgiyle söylenmesi ve turnaların haber taşıyan varlıklar olarak düşünülmesi halk kültürüyle ilişkilidir.
Edebiyat: Ölçü, uyak, redif, tekrar ve şiirsel söyleyiş gibi edebî özellikler bulunmaktadır.

2. Soru: Turnalar türküsünde işlenen konu hangi sanat dallarıyla ele alınabilir? Yazınız. Örnek Cevap: Türküdeki hasret, ayrılık, yolculuk ve haber bekleme konusu müzik, resim, sinema, tiyatro ve edebiyat gibi sanat dallarında ele alınabilir. Örneğin turnaların yolculuğu resmedilebilir, türkü müzik eseri olarak seslendirilebilir veya aynı konu bir film, tiyatro oyunu, şiir ya da hikâyeye dönüştürülebilir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Misafir taşları ne amaçla kullanılmıştır?

Misafir taşları, bölgeye gelen yolcuların aileler tarafından misafir edilmesine ve ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılmıştır.

Âşık atışmasında hangi özellikler öne çıkar?

Doğaçlama söyleme, hazırcevaplık, hızlı düşünme ve söz ustalığı âşık atışmasının öne çıkan özelliklerindendir.

Koşuk, Turnalar ve Nerdesin şiirlerinin ortak yönü nedir?

Üç metinde de duygu ve düşünceler ahenkli ve şiirsel bir söyleyişle aktarılmıştır; dönemleri ve ele aldıkları konular ise farklıdır.

Turnalar türküsü hangi disiplinlerle ilişkilendirilebilir?

Biyoloji, coğrafya, halk bilimi, dinî kültür ve edebiyat ile ilişkilendirilebilir.

10. Sınıf Edebiyat Sayfa 49-50 Cevapları MEB – Misafir Taşları ve Karşılaştıralım