2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF COĞRAFYA 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 6Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.2
Bir gözlem çalışmasında Akdeniz kıyısında kış sıcaklığının nispeten yüksek, Doğu Anadolu'nun yüksek platolarında düşük olduğu saptanmıştır. Öğrenci bunu yalnız meridyen farkıyla açıklamaktadır. Sıcaklık farklılığının mutlak ve göreceli konumla hangi noktalarda ilişkili olduğunu açıklayınız; denizellik, karasallık ve yükseltinin etkilerine ayrı ayrı örnek veriniz.
Soru 217 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.3
Bir orman işletmesi yangın tehlike haritası oluştururken sıcaklık, rüzgâr, nem, eğim ve geçmiş yangın kayıtlarını birlikte değerlendirmiştir. Sistem riskli bölgeleri belirlese de rüzgâr ölçerlerinden birinin arızalı olduğu sonradan anlaşılmıştır. CBS bileşenlerini ve veri hatasının hangi aşamada zincirleme karar hatasına dönüştüğünü açıklayınız; iki doğrulama önlemi sununuz.
Soru 317 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.1
Bir bölgede yazın orman yangını tehlike uyarısı ilan edilmiştir. Öğleden sonra sıcaklık 39 °C, bağıl nem %18 ve rüzgâr 55 km/sa olarak ölçülmüştür. Kamp alanı yönetimi uyarıyı yalnız yüksek sıcaklık nedeniyle değerlendirmektedir. Yangın yayılma tehlikesini üç değişken üzerinden açıklayınız; ziyaretçiler ve yerel yönetim için ayrı birer tedbir öneriniz.
Soru 417 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.2
Bir göl çevresinde son yıllarda su yüzeyi azalmış, toprak kurumuş ve yaz günleri daha sıcak hissedilmeye başlanmıştır. Hem kurak dönemler hem de sulama amacıyla su çekimi arttığı belirtilmektedir. Hidrosfer, atmosfer, litosfer ve biyosfer bileşenleri arasındaki geri beslemeyi açıklayınız; iklim ve insan etkisini ayıracak iki veri seti öneriniz.
Soru 516 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.2
Bir meteoroloji istasyonu saat 06.00'da hava sıcaklığını 12 °C, bağıl nemi %90; saat 15.00'te sıcaklığı 27 °C, bağıl nemi %45 ölçüyor. Hava kütlesine yeni su buharı eklenmediği varsayımıyla bağıl nemin düşmesini açıklayınız. Bu değişimi sıcaklık, su buharı tutma kapasitesi ve yoğuşma ihtimaliyle ilişkilendiriniz.
Soru 616 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.3
Bir meteoroloji sınıfı, bir yerin ocak-haziran sıcaklık ortalamalarının sırasıyla 4, 5, 9, 13, 17, 23 °C; yağışlarının 78, 65, 51, 40, 22, 12 mm olduğunu kaydetti. Öğrenci bu altı ayın verilerini yıllık iklim grafiği olarak sunuyor. Eksik altı ayı tamamlamadan hangi iki iklim özelliğinin kesinlikle belirlenemeyeceğini açıklayınız; eldeki veriler için altı aylık yağış toplamını ve ortalama sıcaklığı hesaplayıp ilgili grafikte gösteriniz.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 6 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: Denizellik kışı ılımanlaştırır, yüksek alanlarda sıcaklık azalır, karasal kesimde sıcaklık farkı artar. Boylam doğrudan temel sıcaklık nedeni değildir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Yanlış boylam yorumunu düzeltir (6 puan); Üç çevresel etkenin rolünü ayırır (6 puan); Mutlak ve göreceli konumu ayırt eder (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: Sensör ve kayıtlardan gelen veri yazılımda işlenir, yöntemle ağırlıklandırılır, uzmanlar karar verir. Hatalı rüzgâr verisi risk tahminini bozar. Kalibrasyon, çapraz istasyon/saha karşılaştırması gerekir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Beş CBS bileşenini örneğe bağlar (6 puan); Veri hatası-değerlendirme bağlantısını kurar (6 puan); İki doğrulama önlemi geliştirir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: Yüksek sıcaklık, düşük nem ve kuvvetli rüzgâr tutuşma/yayılım riskini artırır. Ateş yasağı, erken tahliye ve devriye/uyarı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç meteorolojik riski bağlantılandırır (6 puan); Kamp ziyaretçisi için önlem geliştirir (6 puan); Yönetim kararıyla riski azaltır (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: Göl azalışı buharlaşma/nem ve canlı yaşamını etkiler, çıplaklaşma ısınmayı artırabilir. Yağış/sıcaklık serileri ve su çekimi/alan kayıtları karşılaştırılmalı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Dört bileşenin bağlantısını açıklar (6 puan); Doğal ve insan etkisini ayırır (6 puan); İki ölçülebilir veri seti önerir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: Isınan havanın doygunluk kapasitesi artar; su buharı miktarı sabitse bağıl nem düşebilir; sıcaklık çiğ noktasına inerse yoğuşma olabilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Bağıl nemi fiziksel tanımıyla açıklar (6 puan); Sıcaklık-kapasite ilişkisini kurar (5 puan); Yoğuşma koşulunu doğru belirtir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: Altı aylık yağış toplamı 268 mm; ortalama sıcaklık 71/6≈11,8°C. Yıllık ortalamalar, tam yağış rejimi ve kesin iklim türü belirlenemez.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Yağış toplamını 268 mm bulur (6 puan); Sıcaklık ortalamasını yaklaşık 11,8 °C bulur (5 puan); Eksik veri ve grafik yorum sınırını gösterir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
