2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF COĞRAFYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 5Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 113 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.1
Bir baraj havzasında yağışların azaldığı, göl seviyesinin düştüğü ve elektrik üretim kapasitesinin gerilediği gözlemleniyor. Buna karşılık bölgenin turizm işletmeleri kıyıda yeni tesisler kurmak istiyor. Bu gelişmeleri fiziki ve beşerî coğrafya açısından üçer örnekle ayırınız; kaynak kullanımı kararının hangi alt dallar arasında iş birliği gerektirdiğini gerekçelendiriniz.
Soru 213 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.1
Bir kentteki eski nehir yatağı yeşil koridor olarak korunurken çevre ilçelerde sanayi atölyeleri ve yeni konutlar kuruluyor. On yıl içinde şehir içi sıcaklık ve kuş çeşitliliği de değişmiştir. Coğrafya öğretmeni bütün bu verilerin tek araştırmada kullanılabileceğini söylüyor. Doğal ve beşerî coğrafya alt dallarını seçiniz; iki değişken arasında sınanabilir neden-sonuç ilişkisi öneriniz.
Soru 313 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.2
Bir tarım havzasında yaz aylarında yer altı suyu seviyesi 15 yılda 12 m gerilemiş; sulanan alan ve su isteyen ürünlerin payı artmıştır. Yer altı suyundaki azalmayı yalnız iklim değişikliğine bağlayan yorumu mekânsal bakış açısıyla sorgulayınız. En az iki alternatif neden, iki ölçüm verisi ve bir çözüm önerisi yazınız.
Soru 413 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.3
Bir yerel yönetim, 1900 ve 2020 yıllarına ait aynı bölgenin haritalarını karşılaştıracaktır. 1900 haritasında ölçme araçları sınırlı, 2020 haritasında uydu verileri ve konum ölçümleri kullanılmıştır. Haritacılıktaki gelişmenin coğrafyanın bilgi üretimine iki katkısını açıklayınız. Eski haritayı tamamen değersiz saymanın bilimsel açıdan neden yanlış olduğunu kanıtlayınız.
Soru 512 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.1
Bir coğrafya kulübü iki yürüyüş rotası değerlendiriyor. Rota A haritada 5 cm ve ölçek 1/20.000; Rota B haritada 4 cm ve ölçek 1/40.000. İki rotanın gerçekte kaç kilometre olduğunu hesaplayıp kısa olanı seçiniz. Harita uzunluğu küçük olsa bile gerçek uzunluğun neden daha fazla olabildiğini ölçek kavramıyla açıklayınız.
Soru 612 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.2
Bir uluslararası kargo firması İstanbul, Mersin ve Van'da üç dağıtım merkezi seçiyor. İstanbul'un boğaz ulaşımı, Mersin'in liman bağlantısı, Van'ın sınır ticareti ve yüksek plato koşulları raporda vurgulanmıştır. Bu örneklerden hareketle göreceli konumun ekonomik faaliyet ve ulaşım üzerindeki etkisini her merkez için açıklayınız. Tek başına enlem-boylam değerlerinin niçin yeterli olmayacağını belirtiniz.
Soru 712 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.3
Bir heyelan risk haritasında yağış, eğim, jeolojik yapı ve yapılaşma yoğunluğu katmanları birleştirilmiştir. Harita hazırlayan ekip, yüksek riskli alanları yerleşime açmama kararı önermektedir. Bu örnekte CBS'nin yöntem bileşeni neden yalnızca bir yazılım programından ibaret değildir? Bileşenleri birbirine bağlayarak kararın doğrulanması için üç adım yazınız.
Soru 812 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.1
Dağlık bir ilçede tahmin edilen 40 cm kar, gece -8 °C sıcaklık ve kuvvetli rüzgâr nedeniyle yüksek geçidin kapanabileceği bildiriliyor. Çiftçiler seralarını, belediye yol ulaşımını, okul yönetimi öğrenci servislerini planlıyor. Bu üç kesim için birbirinden farklı birer risk belirleyiniz; erken uyarıların alınacak kararları nasıl değiştireceğini açıklayınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 5 · 100 puan
Soru 113 Puan
Kısa Cevap: Yağış klimatoloji; su seviyesi hidrografya; kıyı çevresi jeomorfoloji/biyocoğrafya; elektrik ekonomik coğrafya; turizm ekonomik; tesisler yerleşme. Su yönetimi ve turizm bütünleşik planlanmalı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç fiziki örneği sınıflandırır (5 puan); Üç beşerî faaliyet ve alt dal belirtir (4 puan); Disiplinler arası su yönetimini gerekçelendirir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 213 Puan
Kısa Cevap: Nehir yatağı hidrografya/jeomorfoloji, kuşlar biyocoğrafya, sıcaklık klimatoloji; sanayi ve konut beşerî coğrafya. Yeşil koridor değişimi yerel sıcaklık ve kuş çeşitliliğiyle karşılaştırılabilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Fiziki coğrafya alt dallarını belirler (5 puan); Beşerî alt dalları belirler (4 puan); Sınanabilir iki etkenli araştırma ilişkisi oluşturur (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 313 Puan
Kısa Cevap: Kuraklık ve yağış düşüşü yanında yoğun sulama/kuyu çekimi, ürün deseni etkili olabilir. Yağış-seri, kuyu seviye ölçümü, su tüketimi karşılaştırılır. Damla sulama ve su bütçesi izlenebilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: İki alternatif neden belirler (5 puan); İki uygun ölçüm veri seti önerir (4 puan); Neden-sonuca uygun çözüm ve gerekçe sunar (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 413 Puan
Kısa Cevap: Modern harita konumsal doğruluk, izleme ve katman analizi sağlar. Eski harita dönemin yerleşimi, ulaşımı ve kültürel algısı hakkında tarihsel veri taşır.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: İki teknolojik gelişim katkısı verir (5 puan); Eski haritanın tarihsel değerini açıklar (4 puan); Verilerin bağlam içinde karşılaştırılmasını gerekçelendirir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 512 Puan
Kısa Cevap: A=5*20.000cm=1 km; B=4*40.000cm=1,6 km. Kısa A'dır. Ölçek paydası büyüdükçe aynı çizimde gerçek mesafe artabilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: İki gerçek uzaklığı doğru hesaplar (4 puan); Kısa rotayı belirler (4 puan); Ölçek etkisini gerekçelendirir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 612 Puan
Kısa Cevap: İstanbul boğaz/kıtalararası ağ, Mersin Akdeniz limanı, Van doğu sınır ticareti/topografya; göreceli konum diğer yerlerle bağlantı ve işlevi açıklar.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç şehrin göreceli özelliklerini ayırır (4 puan); Ekonomik etkileri eşleştirir (4 puan); Koordinatların sınırlılığını açıklar (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 712 Puan
Kısa Cevap: Yöntem risk sınıflaması ve eşik seçimidir; yazılım bunu işler. Veri kalitesi kontrolü, katman analizi, arazi doğrulaması ve kararın test edilmesi gereklidir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Yöntem-yazılım ayrımını açıklar (4 puan); CBS'nin temel bileşenlerini ilişkilendirir (4 puan); Üç doğrulama adımı kurar (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 812 Puan
Kısa Cevap: Seralarda don/çatı yükü; yolda buzlanma/geçit kapanması; serviste ulaşım güvenliği. Isıtma/kar temizliği, rota iptali, tatil/servis planı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç kesim için farklı risk tanımlar (4 puan); Mekânsal ve meteorolojik veriye bağlar (4 puan); Erken uyarıya dayalı üç karar önerir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
