2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF COĞRAFYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 4Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 117 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.1
Bir ada yerleşiminde dalga aşındırmasıyla oluşmuş falezler, deniz seviyesindeki mevsimsel değişimler ve göç eden kuşlar gözlemlenmektedir. Aynı alanda balıkçı barınağı yapılması ve yazlık konutların artması planlanmaktadır. Coğrafyanın iki temel bölümünü bu örneğe uygulayınız; uygun alt dalları ve planlama kararında bunların nasıl birlikte kullanılacağını açıklayınız.
Soru 217 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.2
Bir il merkezindeki hava kirliliği ölçümlerinde vadi tabanındaki istasyon 94, yüksek yamaçtaki istasyon 38 birim kirlilik kaydetmiştir. Sanayi tesisleri vadi tabanında, yeni konutlar yamaçtadır. Bu farkı açıklamak için coğrafyanın hangi mekânsal değişkenleri birlikte incelemesi gerektiğini belirtiniz; bir gözlem veya veri toplama planı öneriniz.
Soru 317 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.3
Bir araştırmacı 'Coğrafyada eski dönemlerde yalnız yer adları ezberlenirdi' diyor. Başka bir araştırmacı Eratosthenes'in Dünya'nın çevresini hesaplama girişimini, İslam coğrafyacılarının haritacılık çalışmalarını ve yeni çağ deniz seyahatlerini örnek gösteriyor. İki görüşü kanıtlara göre karşılaştırıp coğrafyanın zamanla nasıl ölçme ve açıklama bilimine dönüştüğünü üç aşamada açıklayınız.
Soru 417 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.1
Kent planında hastane H(3,5), itfaiye I(3,1), okul O(7,1) ile gösteriliyor. Kare aralığı 250 m. Bir itfaiye aracı I'den önce H'ye, sonra O'ya yalnız yatay ve düşey yolları izleyerek gidecektir. Toplam en kısa yol uzunluğu kaç metredir? O'nun I'ya göre yönünü ve olay yeri için farklı güzergâhlar belirlemede CBS'nin sağlayacağı iki yararı belirtiniz.
Soru 516 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.2
Bir tur operatörü Akdeniz kıyılarında deniz turizmi, Doğu Anadolu'da kış turizmi ve Kapadokya'da kültür turizmi rotası hazırlıyor. Türkiye'nin mutlak konumunun genel iklim kuşağına katkısını yazınız; üç farklı turizm tipinin oluşmasında belirleyici göreceli konum ve çevre özelliklerini karşılaştırınız.
Soru 616 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.3
Bir tarım kooperatifi uydu görüntüsü, toprak nemi sensörleri ve arazi sahiplerinin sulama kayıtlarını aynı haritaya aktarıyor. Analiz yazılımı kurak alanları gösterirken uzmanlar verileri arazide kontrol ediyor. Bu iş akışında CBS'nin en az dört bileşenini ve bileşenler arasındaki sıralı ilişkiyi gösteriniz. Sensörler kalibre edilmezse hangi yanlış karara yol açılabileceğini açıklayınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 4 · 100 puan
Soru 117 Puan
Kısa Cevap: Falez: jeomorfoloji, deniz: hidrografya, kuş: biyocoğrafya; barınak: ekonomik coğrafya, konut: yerleşme coğrafyası. Falez gerilemesi ve kuş göç alanı yapılaşmada dikkate alınmalı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Doğal/beşerî coğrafya ayrımını kurar (6 puan); En az dört doğru alt dal-olay eşleştirmesi yapar (6 puan); Planlama kararında etkileşim örneği verir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 217 Puan
Kısa Cevap: Topoğrafya, sıcaklık terselmesi, hâkim rüzgâr, sanayi lokasyonu ve araç trafiği birlikte değerlendirilir. Aynı saatlerde rüzgâr ve kirlilik ölçümü yapılır.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç ilgili doğal/beşerî değişken belirler (6 puan); İstasyon farkına olası neden-sonuç açıklar (6 puan); Karşılaştırılabilir veri toplama planı önerir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 317 Puan
Kısa Cevap: Eratosthenes nicel ölçme, İslam dünyasında coğrafi bilgi birikimi/haritacılık, keşiflerle yeni gözlem verisi ve modern dönemde sistematik analiz: ezber görüşü eksiktir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: İlk iddiayı kanıtla sınar (6 puan); Üç tarihsel döneme ait bilimsel örneği kullanır (6 puan); Yöntem değişimini açıklayan sonuç yazar (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 417 Puan
Kısa Cevap: I-H 4 kare, H-O 8 kare; 12 kare=3000 m. O doğuda. CBS gerçek trafik, yol kapanması, en hızlı güzergâhı incelemeyi sağlar.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: 3000 m hesaplar (6 puan); Doğu yönünü belirler (6 puan); CBS'nin iki somut yararını açıklar (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 516 Puan
Kısa Cevap: Türkiye orta kuşak kuzey yarımkürededir; kıyıda denizellik, Doğu Anadolu'da yükselti/karasallık ve kar, Kapadokya'da peri bacaları ve kültürel miras etkilidir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Mutlak konumun genel kuşak etkisini belirtir (6 puan); Üç turizm türünü doğru mekânsal etkenle eşleştirir (5 puan); Göreceli konumla farklılıkları açıklar (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 616 Puan
Kısa Cevap: Veri uydu/sensör/kayıtlar; donanım sensör bilgisayar; yazılım analiz; kullanıcı uzmanlar; yöntem saha doğrulama ve sınıflandırma. Hatalı sensör gereksiz/yetersiz sulamaya neden olur.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: En az dört bileşeni tanımlar (6 puan); Veri toplama-analiz-doğrulama zinciri kurar (5 puan); Ölçüm hatasının karar etkisini açıklar (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
