2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF BİYOLOJİ 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 4Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir gözlemde aynı çiçekli bitkinin sabah yaprakları dik, öğle sıcağında aşağıya dönük, akşam yeniden dik gözleniyor. Toprak nemi gün içinde azalıyor.
a) Gözlemi homeostazi ve su dengesiyle ilişkilendirin.
b) Yaprak durumundaki değişimin iki olası nedenini açıklayın.
c) Bu olayı yalnız “bitki öldü” diyerek açıklamanın neden yanlış olduğunu belirtin.
Soru 215 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir araştırmada kompost yığınındaki mantarların sıcaklığı çevredeki havadan yüksek ölçülüyor. Yığın çevresinde organik artık miktarı günler içinde azalıyor.
a) Bu iki bulguyu metabolizmayla ilişkilendirin.
b) Ayrıştırmanın madde döngüsüne katkısını açıklayın.
c) Isı artışının tek başına mantarların varlığını kesin kanıtlamayacağını gerekçelendirin.
Soru 314 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Araştırmacı bir göldeki alg yoğunluğunu yıllara göre izliyor: birinci yıl 15, ikinci yıl 19, üçüncü yıl 25 birim. Aynı yıllarda azotlu gübre kullanımı da artmış. Ancak göldeki sıcaklık ve yağış kayıtları yok.
a) Verilen iki büyüklük arasındaki eğilimi belirleyiniz.
b) Bir olası biyolojik açıklama öneriniz.
c) Yalnız bu veriyle kesin neden-sonuç kurulamamasını gerekçelendirin.
Soru 414 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir bölgede sivrisineklerle taşınan hastalık vakaları, larva gelişim alanları azaltılıp koruyucu önlemler uygulandıktan sonra düşüyor. Ancak aynı aylarda yağış miktarı da önceki yıla göre daha düşük seyrediyor.
a) Vektörlerle mücadelede biyoloji bilgisinin hangi yönünün kullanıldığını açıklayınız.
b) Yağış miktarının sonuçları nasıl etkileyebileceğini belirtiniz.
c) Müdahalenin etkisini daha güvenilir değerlendirmek için bir karşılaştırma planı öneriniz.
Soru 514 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir hastanede serum hazırlanırken çözeltinin içindeki tuz derişimi dikkatle ayarlanıyor. Aşırı seyreltik ya da yoğun çözeltiler hücrelerin su dengesini etkileyebilir.
a) Hücre zarından su hareketi bakımından iki aşırı durumu karşılaştırınız.
b) Uygun derişimin homeostaziyle ilişkisini açıklayınız.
c) “Serumda yalnız su bulunması yeterlidir” iddiasını değerlendirin.
Soru 614 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Aynı akvaryumdaki iki balık türünün birey sayıları altı ay izleniyor. A türü 12’den 18’e, B türü 12’den 9’a değişiyor. Balıkların göç etmesi veya dışarıdan eklenmesi mümkün değildir.
a) Her iki popülasyondaki sayısal değişimi belirtiniz.
b) Üreme ve ölüm olaylarının bu değişimlere etkisini karşılaştırınız.
c) Birey sayısı artan türün bireylerinin daha büyük olduğunun neden çıkarılamayacağını açıklayınız.
Soru 714 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir çiftçi toprağa aynı miktarda su verse de kumlu ve killi alanlarda bitkilerin su stresinin farklı olduğunu gözlüyor. Kumlu toprak suyu hızla geçiriyor, killi toprak daha fazla tutuyor.
a) Suyun bitki için iki önemini yazınız.
b) Toprak yapısı ile kökün suya erişimi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
c) Bitki gelişimini yalnız su miktarıyla değerlendirmemenin bir nedenini yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 4 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Turgor basıncı su kaybıyla azalabilir, yaprak sarkar; akşam su alımıyla düzelebilir. Sıcaklık ve su dengesinin etkileri vardır. Geri dönen durum ölüm kanıtı değildir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Homeostazi bağlantısı: 4 puan; Su/turgor mekanizması: 4 puan; Sıcaklık etkisi: 4 puan; Geri dönüş değerlendirmesi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: Ayrıştırıcılar organik bileşikleri parçalar, enerji dönüşümü ısı üretebilir. Maddeler çevreye döner. Bakteriler ve fiziksel koşullar da ısıya katkı verebilir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Ayrışma mekanizması: 4 puan; Enerji/ısı bağlantısı: 4 puan; Madde döngüsü: 4 puan; Alternatif neden: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: Alg yoğunluğu ve gübre kullanımı birlikte artmış. Azot girdisi alg büyümesini destekleyebilir. Sıcaklık ve yağış gibi etkenler ölçülmediği için nedensellik kanıtlanmaz.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Eğilimin okunması: 4 puan; Biyolojik hipotez: 4 puan; Karıştırıcılar: 3 puan; Nedensellik sınırı: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: Sivrisineğin yaşam döngüsü ve üreme alanı bilgisi kullanılır. Az yağış larva habitatını azaltabilir. Benzer yağış koşullarındaki müdahaleli/müdahalesiz bölgeler kıyaslanmalıdır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Yaşam döngüsü bağlantısı: 4 puan; Müdahale mekanizması: 4 puan; Yağışın karıştırıcı etkisi: 3 puan; Kontrollü karşılaştırma önerisi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: Aşırı seyreltik dış ortam su girişini/şişmeyi, yoğun ortam su çıkışını/büzüşmeyi artırabilir. Uygun iyon/osmotik denge gerekir, yalnız su yeterli değildir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Seyreltik ortam: 4 puan; Yoğun ortam: 4 puan; Homeostazi bağlantısı: 3 puan; İddia değerlendirmesi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: A +6, B -3. A’da doğumlar ölümlerden fazla, B’de az olabilir. Popülasyon sayısı bireylerin vücut büyüklüğünü vermez.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İlk değişim: 4 puan; İkinci değişim: 4 puan; Doğum-ölüm açıklaması: 3 puan; Popülasyon-birey ayrımı: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: Su fotosentez, çözücü, taşıma ve turgor için önemlidir. Su tutma kapasitesi kökün erişebileceği suyu değiştirir. Hava, mineral ve kök gelişimi de etkilidir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Suyun birinci işlevi: 4 puan; İkinci işlevi: 4 puan; Toprakla ilişki: 3 puan; Çok etkenlilik: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
