2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF FİZİK 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 3Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: FİZ.9.1.2
Araştırma ekibi bir gün içinde şu gözlemleri kaydetti: Plazma lambasında iyonlaşmış gazın ışık vermesi, merceğin görüntüyü büyütmesi, bir hoparlör zarının titreşimi ve bir metalin elektrik direncinin sıcaklıkla değişmesi. Bu dört olgu farklı laboratuvarlara dağıtılacaktır.
a) Her gözlemi ilgili alt dalla eşleştiriniz. b) En az iki eşleştirmenin gerekçesini fiziksel kavramlarla açıklayınız. c) Söz konusu olgular için ölçülebilecek birer nicelik belirtiniz.
d) Alternatif bir yorumun neden daha az güçlü olduğunu metinden örnekle açıklayınız.
Soru 215 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.1
Bir okul laboratuvarındaki deney kaydında 1,5 L sıvı hacmi, 250 g ölçülen kütle, 15 s ölçüm süresi, 12 N kuvvet ve 0,8 m uzunluk bulunmaktadır. Öğrenciler bu kayıtları standart bir rapora geçirecektir.
a) Nicelikleri SI temel ve türetilmiş olarak sınıflandırınız. b) Litreyi metreküpe, gramı kilograma dönüştürünüz. c) Kuvvetin SI birimini kg, m ve s cinsinden ifade ediniz. ç) Dönüşüm yapmanın deney sonuçlarının karşılaştırılmasına katkısını açıklayınız.
Soru 314 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.2
Bir teknenin kayıtlarında kütle 1200 kg, sürat 8 m/s, kuzey yönünde hız 8 m/s, batı yönünde kuvvet 30 N ve suyun basıncı 100 kPa belirtilmiştir. Gemici aynı sayı ve birime sahip sürat ile hızın aynı tür nicelik olduğunu düşünüyor.
a) Beş niceliği skaler ve vektörel olarak ayırınız. b) Gemicinin iddiasını yön bilgisi üzerinden değerlendiriniz. c) Hız vektörünün yönü tersine dönerken sürat aynı kalırsa hangi kaydın değişeceğini açıklayınız.
d) Öğrencinin bu verilerden çıkarabileceği geçerli bir genellemeyi bilimsel gerekçeyle yazınız.
Soru 414 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.3
Halat çekme çalışmasında aynı çizgi üzerinde ölçülen dört kuvvet şöyledir: A=30 N doğu, B=30 N batı, C=60 N doğu, D=20 N batı. Öğretmen kuvvet ölçer sonuçlarının tek bir çizim üzerinden karşılaştırılmasını istiyor.
a) A ile B vektörleri arasındaki eşitlik ilişkisini yazınız. b) C vektörünü A cinsinden ifade ediniz. c) C ile D’nin toplamının büyüklük ve yönünü bulunuz. ç) İşaretli toplama yönteminizi açıklayınız.
d) Verilerden birini değiştirmenin sonuç üzerindeki olası etkisini, ilişkili fizik kavramını kullanarak açıklayınız.
Soru 514 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.4
Haritadaki iki kuvvet vektörü birbirine diktir: A doğuya 5 N, B kuzeye 12 N. Bir öğrenci bileşke büyüklüğünü 17 N bulurken diğeri vektörel toplam için farklı bir yöntem gerektiğini savunuyor.
a) Vektörleri ölçekli ve uç uca çizmenin aşamalarını yazınız. b) Bileşkenin kartezyen bileşenlerini ve büyüklüğünü hesaplayınız. c) 17 N sonucunu fiziksel ve geometrik yönden değerlendiriniz. ç) Bileşkenin genel yönünü yazınız.
d) Bir arkadaşınızın yalnızca sayısal sonuca bakarak verdiği yorumu, yön/birim/deney koşulları bakımından değerlendiriniz.
Soru 614 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.5
Bir parçacık laboratuvarında protonların elektriksel olarak birbirini ittiği, buna karşın çekirdeğin bir arada kalabildiği ve bazı çekirdeklerin beta bozunması yaşadığı gözleniyor. Bir yandan uzaktaki bir uydunun Dünya çevresinde dolandığı da kaydediliyor.
a) Dört olguda etkili kuvvetleri açıklayınız. b) Protonlar arasındaki itmeye rağmen çekirdeğin neden dağılmadığını belirtiniz. c) Kütle çekimi ile elektromanyetizmayı etkileştikleri özellik ve itme–çekme bakımından karşılaştırınız.
d) Çözümünüzde hangi veri veya gözleme dayandığınızı açıkça belirtiniz.
Soru 714 Puan
Kazanım: FİZ.9.2.6
Araç t=0 anında x=2 m konumundan aynı yönde 4 saniyede x=18 m konumuna geliyor. Daha sonra 2 saniye boyunca 2 m/s hızla ters yönde ilerliyor. Araştırmacı iki hareket aşamasını tek ölçüm gibi değerlendiriyor.
a) İlk bölümün ortalama hızını hesaplayınız. b) İkinci bölüm sonunda konumu belirleyiniz. c) Toplam yol ve toplam yer değiştirmeyi bulunuz. ç) Tüm süredeki ortalama sürat ve ortalama hızı hesaplayınız.
d) Öğrencinin bu verilerden çıkarabileceği geçerli bir genellemeyi bilimsel gerekçeyle yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Fizik 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 3 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Plazma: yüksek enerji ve plazma fiziği; mercek: optik; hoparlör titreşimi: mekanik/akustik; direnç: katı hâl fiziği/elektromanyetizma. Örnek ölçümler ışık şiddeti, odak uzaklığı, frekans, dirençtir. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 4 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: Hacim ve kuvvet türetilmiş; kütle, zaman ve uzunluk temel niceliktir. 1,5 L=0,0015 m³; 250 g=0,25 kg. N=kg·m/s². Ortak SI birimleri farklı kaynaktan gelen ölçümlerin doğrudan karşılaştırılmasını sağlar.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Her alt görevin doğru çözümü, ilgili veriye ve fizik ilkesine dayalı gerekçelendirme. Kısmi puan: Bir alt görevde doğru işlem veya açıklama varsa diğerlerinden bağımsız puan verilir. Sıfır puan: Yanıt yoksa veya tüm temel sonuçlar yanlışsa.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 4 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: Kütle, sürat, basınç skaler; hız ve kuvvet vektöreldir. Sürat yalnız büyüklük, hız büyüklük ve yön taşır. Yön tersine döndüğünde hız değişir, sürat aynı kalabilir. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 3 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: A=-B, C=2A; doğu pozitif kabul edilirse C+D=60-20=40 N doğu yönündedir. Yönler işaretli alınır. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 3 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: Bileşenler (5,12) N; büyüklük √(25+144)=13 N, kuzeydoğu. 17 N skaler toplamdır ve dik vektörlerde bileşke büyüklüğü değildir. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 3 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: Proton itmesi elektromanyetik; çekirdek bağlanması güçlü nükleer; beta bozunması zayıf nükleer; yörünge kütle çekimidir. Çok kısa mesafede güçlü kuvvet bağlar. Kütle çekimi kütleler arasında çekicidir; elektromanyetik yükler arasında itici/çekici olabilir. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 3 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: İlk hız (18-2)/4=4 m/s. İkinci bölüm son konum 18-4=14 m. Toplam yol 16+4=20 m, yer değiştirme 14-2=12 m. Ortalama sürat 20/6=10/3 m/s, ortalama hız +12/6=+2 m/s. Ek değerlendirmede veriye dayalı tutarlı açıklamalar ve doğru fiziksel gerekçeler kabul edilir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Verilen bağlamdaki tüm bilgileri doğru kullanarak alt görevleri bilimsel gerekçeleriyle tamamlama. Kısmi puan: Yalnızca doğru alt adımlar için puan verilir. Sıfır puan: İlgisiz/yanlış/boş cevap.
Puanlama: Verilen bağlamdan doğru fiziksel nicelik ve bilgileri belirleme: 4 puan; İstenen sınıflandırma, çizim veya işlem basamaklarını tamamlama: 4 puan; Fiziksel sonucu veri ve ilkelerle gerekçelendirme: 3 puan; Karşılaştırma/genelleme ve alternatif değerlendirmeyi açıklama: 3 puan; boş veya bilimsel açıdan yanlış yanıt: 0 puan.
