2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF BİYOLOJİ 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 3Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir çiftlikte koyunlar aynı türden olmasına rağmen yün renkleri ve vücut büyüklükleri farklıdır. Bazı özellikler yavrularda anne-babadan gelenlere benzer, bazıları beslenme koşullarından etkilenir.
a) Bu durumun varyasyonla ilişkisini açıklayınız.
b) Kalıtsal ve çevresel etkiye birer örnek veriniz.
c) Gözlenen farkların tamamının kalıtsal olduğunu söylemenin neden yanlış olacağını gerekçelendiriniz.
Soru 215 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir araştırmada musluk suyuyla yetiştirilen bitkiler ve mineralleri ayarlanmış çözeltiyle yetiştirilen bitkiler karşılaştırılıyor. Altı hafta sonra ikinci grubun büyümesi daha düzenli; ancak sıcaklıkları aynı tutulmamış.
a) Minerallerin canlılarda iki işlevini örnekleyiniz.
b) Sıcaklık farkının sonucu nasıl değiştirebileceğini açıklayınız.
c) Yalnız mineral etkisini değerlendiren deney tasarımı öneriniz.
Soru 314 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir öğrenci, tohumların çimlenmesi için ışığın gerekli olduğunu iddia ediyor. Deneyde iki kutu hazırlıyor; aydınlık kutuyu her gün suluyor, karanlık kutuyu ise sulamıyor. Beşinci gün sadece aydınlık kutudaki tohumlar çimleniyor.
a) İddianın bu deneyle neden sınanamayacağını açıklayınız.
b) Uygun kontrol düzeni kurunuz.
c) İddianın yanlışlanabilmesi için hangi gözlemin yeterli olacağını yazınız.
Soru 414 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir derin deniz canlısının karanlıkta ışık üretebildiği, böylece eşini bulduğu veya avını çektiği gözleniyor. Farklı türlerde ışık üretiminin görevi farklı olabiliyor.
a) Işık üretimini metabolizma açısından değerlendirin.
b) Canlının çevreye uyumu bakımından iki işlevini yazınız.
c) Her ışık üreten canlıda aynı işlevin bulunduğunu neden söyleyemeyeceğimizi açıklayınız.
Soru 514 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir gölün suyu yaz ortasında ısınırken yüzeydeki çözünmüş oksijen miktarı düşüyor. Kıyıya yakın balıklar yüzeye çıkıp daha hızlı solungaç hareketi yapıyor.
a) Su sıcaklığı ve çözünmüş gaz arasındaki olası ilişkiyi açıklayınız.
b) Suyun canlıların yaşam ortamı olma işleviyle ilişkilendiriniz.
c) Balık davranışından kesin ölüm riski çıkarmadan hangi ölçümleri önerirsiniz?
Soru 614 Puan
Kazanım: BİY.9.1.1
Bir araştırma grubunda insülin üretimi için insan insülini genini taşıyan mikroorganizmalar kontrollü tanklarda yetiştiriliyor. Önceden insülin hayvansal dokulardan elde edilirken artık büyük ölçekte saflaştırılabiliyor.
a) Bu yöntemin hangi biyolojik bilgi ve teknolojiye dayandığını açıklayınız.
b) Hastalar için iki olası yararını belirtiniz.
c) Ürün saflığının neden üretim miktarı kadar önemli olduğunu gerekçelendiriniz.
Soru 714 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir besin listesinde süt ürünlerinin kalsiyum bakımından, bazı yeşil sebzelerin magnezyum bakımından zengin olduğu belirtiliyor. Öğrenci “Mineraller yalnız kemik yapısında görev alır” diye düşünüyor.
a) Bu iddiayı iki mineralin farklı görevleriyle değerlendiriniz.
b) Kalsiyumun iskelet dışında bir görevini belirtiniz.
c) Minerallerin enerji kaynağı olmadığını açıklayınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 3 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Aynı tür bireylerde farklılık varyasyondur. Yün rengi kalıtsal olabilir, kütle beslenmeden etkilenebilir. Gen ve çevre birlikte rol oynar.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Varyasyonun tanımı: 4 puan; Kalıtsal örnek: 4 puan; Çevresel örnek: 4 puan; Gen-çevre etkileşimi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: Mineraller yapısal/enzimatik işlev görür, ozmotik dengeye katkı sağlar. Sıcaklık metabolizma ve su kaybını etkiler. Sıcaklık, ışık, tür, su sabit tutularak mineral içeriği değiştirilir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İki mineral işlevi: 4 puan; Sıcaklık etkisi: 4 puan; Kontrollü deney: 4 puan; Sonuç yorumunun sınırı: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: Işık ve su eş zamanlı değişmiş; karanlıkta eşit su verilmiş düzenek gerekir. Eşit sulanan karanlık tohumların çimlenmesi ışığın kesin gerekliliğini yanlışlar.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Karıştırıcı değişken: 4 puan; Düzeltilmiş deney: 4 puan; Kontrol değişkenleri: 3 puan; Yanlışlayıcı gözlem: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: Biyolüminesans kimyasal tepkimelerle enerji dönüşümüne dayanır. Eş çekimi ve av bulma işlevleri olabilir. Tür ve ekoloji farkı genellemeyi sınırlar.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Metabolizma bağlantısı: 4 puan; İlk uyum işlevi: 4 puan; İkinci uyum işlevi: 3 puan; Genelleme sınırı: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: Sıcaklık artışı gazların çözünürlüğünü azaltabilir. Su, çözünmüş gazları ve besinleri taşır; balıklar oksijen almakta zorlanabilir. Oksijen, sıcaklık, pH ve solungaç hareketi izlenmelidir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Sıcaklık-gaz ilişkisi: 4 puan; Suyun ortam işlevi: 4 puan; Balık tepkisi: 3 puan; Ölçüm önerisi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: Rekombinant DNA ve mikroorganizmaların protein üretimi kullanılır. Tutarlı tedarik ve uygun saflaştırmayla güvenilir ürün sağlanabilir. Saflık istenmeyen protein/ürünlerden kaynaklanabilecek riskleri azaltır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Genetik mühendisliği ilkesinin açıklanması: 4 puan; Birinci yarar: 4 puan; İkinci yarar: 3 puan; Saflık-güvenlik ilişkisi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: İddia yanlış; Ca kemik/diş yanında kas kasılması ve sinyal iletiminde, Mg enzim işlevlerinde rol oynar. Mineraller organik enerji substratı değildir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: İddianın değerlendirilmesi: 4 puan; Ca ek görevi: 4 puan; Mg görevi: 3 puan; Enerji kaynağı ayrımı: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
