2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF BİYOLOJİ 1. DÖNEM 2. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 2Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir okul laboratuvarında öğrenci bir arkadaşının deney sonucunu izin almadan kendi raporuna alıyor; grafiği yeniden çizdiğinden kaynak belirtmeye gerek olmadığını düşünüyor.
a) Bilimsel etik açısından sorunu açıklayınız.
b) Grafiğin yeniden çizilmesinin neden kaynak gösterme yükümlülüğünü kaldırmadığını belirtiniz.
c) Veriyi kullanmanın etik iki yolunu öneriniz.
Soru 215 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir öğrencinin nabzı dinlenirken dakikada 72, merdiven çıktıktan sonra 112, on dakika dinlendikten sonra 76 olarak ölçülüyor.
a) Verinin organizmanın hangi iki özelliğini gösterdiğini açıklayınız.
b) Nabız değişimini oksijen ve enerji gereksinimiyle ilişkilendiriniz.
c) Nabzın yeniden başlangıç değerine yaklaşmasının önemini açıklayınız.
Soru 314 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
İnsanlarda demir minerali hemoglobinin yapısında görev yapar. Bir beslenme incelemesinde bazı bireylerin demir alımı düşük, yorgunluk yakınmaları yüksek bulunuyor; ancak uyku süreleri ve başka sağlık durumları ölçülmemiş.
a) Demirin biyolojik görevini açıklayınız.
b) Yorgunlukla olası ilişkisini neden-sonuç açısından dikkatle yorumlayınız.
c) Kesin çıkarım için hangi ek ölçümlerin gerektiğini yazınız.
Soru 414 Puan
Kazanım: BİY.9.1.2
Bir bilim insanı araştırmada gözlenen bir sonuca göre ilk hipotezini değiştiriyor, yöntemi açıkça yayımlıyor ve başka bir ekip bağımsız tekrar yapıyor. İki ekip benzer ama tam aynı olmayan sonuçlar buluyor.
a) Bilimsel bilginin değişebilirliğini bu olayla açıklayınız.
b) Benzer fakat aynı olmayan ölçümler için iki neden öneriniz.
c) Bağımsız tekrarlamanın önemini gerekçelendirin.
Soru 514 Puan
Kazanım: BİY.9.1.5
Bir deneyde aynı büyüklükte iki patates dilimi sırasıyla saf suya ve yoğun tuzlu suya bırakılıyor. Bir süre sonra saf sudaki dilim daha diri, yoğun tuzlu sudaki dilim daha yumuşak görünüyor.
a) Su hareketinin yönünü iki ortam için açıklayınız.
b) Bu olayda suyun canlı hücre açısından önemini belirtiniz.
c) Deneyin yalnız tuz türüne değil derişime bağlı olduğunu nasıl test edeceğinizi yazınız.
Soru 614 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir tek hücreli canlı mikroskop altında ışıklı taraftan uzaklaşıyor, birkaç dakika sonra besin verilen alana yaklaşıyor. Hücrenin bölünerek iki yeni hücre oluşturduğu da gözleniyor.
a) Üç gözlemi karşılayan canlılık özelliklerini sırasıyla yazınız.
b) Hareketin uyarılara tepkiyle ilişkisini açıklayınız.
c) Bölünmenin her zaman eşeyli üreme olduğunu söyleyen görüşü değerlendiriniz.
Soru 714 Puan
Kazanım: BİY.9.1.4
Bir bitkinin kökleri yer çekimi yönünde, sürgünü ışık kaynağına doğru büyüyor. Deneyde bitki kabı döndürülünce yeni büyüme yönleri zamanla değişiyor.
a) Bu iki yönelim davranışını uyaran açısından sınıflandırınız.
b) Büyümenin yön değiştirmesinin neden bilinçli hareket gerektirmediğini açıklayınız.
c) Bu tür bir deneyde kontrol altında tutulması gereken iki etken yazınız.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 2 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Kaynak gösterilmeyen veri kullanımı intihaldir. Görsel biçimin değişmesi verinin fikrî kaynağını değiştirmez. Kaynak ve izin verilmeli, katkı doğru tanımlanmalı.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Etik ihlalin tanımı: 4 puan; Yeniden çizim ve kaynak ilişkisi: 4 puan; İlk etik yöntem: 4 puan; İkinci etik yöntem: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: Uyarana tepki, metabolizma ve homeostazi görülür. Egzersizde enerji/oksijen gereksinimi artar, kalp hızlı çalışır. Dinlenmeyle iç dengeye dönme eğilimi vardır.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Canlılık özelliklerinin belirlenmesi: 4 puan; Metabolik gerekçe: 4 puan; Nabız değişiminin açıklanması: 4 puan; Homeostazi yorumu: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: Demir hemoglobinde oksijen taşınmasına katkı sağlar. Eksik alım yorgunlukla ilişkili olabilir, tek neden kesin değildir. Kan hemoglobin/ferritin ölçümü ve diğer etkenlerin incelenmesi gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Demirin görevi: 4 puan; Oksijen taşınması: 4 puan; Nedensellik sınırı: 3 puan; Ek ölçüm önerisi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: Hipotezler yeni bulgularla güncellenebilir. Ölçüm belirsizliği, ortam, örneklem farkı olabilir. Bağımsız tekrar sağlamlığı değerlendirir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Bilimin değişebilirliği: 4 puan; İlk olası neden: 4 puan; İkinci olası neden: 3 puan; Bağımsız tekrar önemi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: Saf suda hücreye su girişiyle turgor artar; yoğun tuzlu suda hücreden su çıkışıyla turgor azalır. Farklı derişimlerde aynı tuzu denemek gerekir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Saf su yönü: 4 puan; Tuzlu su yönü: 4 puan; Turgor açıklaması: 3 puan; Derişim deneyi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: Işıktan uzaklaşma ve besine yönelme uyarana tepki, bölünme çoğalma. Tek hücrelide ikiye bölünme eşeysiz üremedir, eşeyli değildir.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Gözlem-özellik eşleştirmesi: 4 puan; Uyarana tepki açıklaması: 4 puan; Bölünme yorumu: 3 puan; Yanlış genellemenin düzeltilmesi: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: Kökte gravitropizma, sürgünde fototropizma. Hormonal dağılım ve büyüme farklılığıyla oluşur. Su, besin, yaş, sıcaklık vb. sabit tutulur.
Açıklama / Çözüm: TAM PUAN: Dört içerik ölçütü doğru ve bilimsel gerekçeyle karşılandığında tam puan. KISMİ PUAN: Her ölçüt yalnız doğru ifadenin bulunduğu bölümden, belirtilen puan kadar değerlendirilir. SIFIR PUAN: Yanlış, ilgisiz veya boş cevap. Farklı sözcüklerle yazılmış bilimsel olarak eşdeğer cevaplar kabul edilir.
Puanlama: Uyaranların belirlenmesi: 4 puan; Tropizma sınıflaması: 4 puan; Mekanizma: 3 puan; Kontrol etkenleri: 3 puan; yanlış/boş yanıt: 0 puan.
