2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI
9. SINIF COĞRAFYA 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI
Adı Soyadı: ....................................Sınıf / No: ....................................Senaryo: 1Toplam / Alınan Puan: 100 / ............
Soru 115 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.1
Bir kıyı kentinde son 20 yılda nüfus 160 binden 410 bine çıkmış; kıyıdaki sazlıkların bir bölümü doldurularak konut yapılmıştır. Aynı dönemde kuş gözlemlerinde tür sayısının azaldığı, yaz aylarında ulaşım yoğunluğunun yükseldiği raporlanmıştır. Bu araştırmadaki üç doğal ve üç beşerî unsur ya da süreci ayırınız. Sonrasında bunların hangi coğrafya alt dalları tarafından inceleneceğini gerekçeli örneklerle gösteriniz.
Soru 215 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.2
Bir ilçede artan taşkınlar üzerine iki mahalleden hangisine yeni sağlık ocağı yapılacağı tartışılıyor. A mahallesi dere yatağına 100 m, ana yola 200 m; B mahallesi dere yatağına 900 m, ana yola 600 m uzaktadır. A mahallesinin nüfusu 8000, B'nin 6500'dür. Yalnız nüfusa göre karar vermenin sakıncasını gösterip mekânsal düşünmeyi gerektiren üç ölçütle bir yer seçimi önerisi geliştiriniz.
Soru 314 Puan
Kazanım: COĞ.9.1.3
Bir müzede şu eserler sergileniyor: Eski Çağ'a ait bir dünya tasviri, 11. yüzyıl İslam dünyasına ait coğrafya el yazması, 16. yüzyıl denizcilik haritası ve 19. yüzyıla ait iklim ölçüm çizelgesi. Görevli bu eserleri gelişim sırası içinde tanıtacaktır. Bu dört eserin coğrafya biliminin araştırma yöntemlerinin gelişimine katkısını sırayla açıklayınız; 'eski eser olduğu için bilimsel değildir' yargısını değerlendiriniz.
Soru 414 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.1
Bir okulun çevresi kareli bir plan üzerinde gösterilmiştir. Her kare doğu-batı veya kuzey-güney doğrultusunda 200 metreyi temsil etmektedir. Planda okul A(1,1), kütüphane B(5,1), spor alanı C(5,4) ve sağlık birimi D(2,4) noktasındadır. A'dan B'ye, oradan C'ye gidip D'ye ulaşan öğrenci için toplam ızgara yolu mesafesini hesaplayınız; B'nin A'ya ve D'nin C'ye göre yönünü yazınız. Bu mesafenin kuş uçuşu uzaklık olmadığını açıklayınız.
Soru 514 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.2
Türkiye 36°–42° kuzey paralelleri ile 26°–45° doğu meridyenleri arasında uzanır. Bir lojistik şirketi Karadeniz'den Akdeniz'e deniz yolu, Doğu Asya'dan Avrupa'ya kara yolu seçeneği inceliyor. Verilen mutlak konum bilgileri ile Türkiye'nin göreceli konum özelliklerini ayırınız; ticaret bakımından iki sonucu gerekçelendiriniz.
Soru 614 Puan
Kazanım: COĞ.9.2.3
Bir belediye yeni itfaiye istasyonu kurmak için ulaşım süresi, trafik yoğunluğu, nüfus, deprem riski ve sanayi tesisleri konumlarını bilgisayar ortamında katmanlara ayırıyor. Uzmanlar yazılımla bu katmanları birleştirip iki aday alan için puan üretiyor. Bu çalışmada kullanılan CBS'nin veri, yazılım, donanım, kullanıcı ve yöntem bileşenlerini metinden örnekle eşleştiriniz; herhangi biri eksik olursa sonucu nasıl etkileyebileceğini açıklayınız.
Soru 714 Puan
Kazanım: COĞ.9.3.1
Bir kıyı kentinde meteoroloji 24 saatlik toplam 135 mm yağış, saatte 70 km rüzgâr ve deniz seviyesinde kısa süreli yükselme tahmin etmektedir. Liman, alt geçit ve dere kenarı yerleşimleri haritada işaretlenmiştir. Hava olaylarının ulaşım ve günlük yaşama üç olası etkisini neden-sonuç zinciriyle açıklayınız; iki somut risk azaltma önlemi öneriniz.
CEVAP ANAHTARICevap Anahtarı ve Puanlama
9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları · Senaryo 1 · 100 puan
Soru 115 Puan
Kısa Cevap: Doğal: kıyı, sazlık ekosistemi, kuş türleri. Beşerî: nüfus artışı, dolgu ve konut, ulaşım. Kıyı jeomorfoloji, türler biyocoğrafya, nüfus nüfus coğrafyası, konut yerleşme coğrafyası, ulaşım ekonomik coğrafya ile ilişkilidir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç doğal unsuru metinden seçer (5 puan); Üç beşerî unsur veya süreci seçer (5 puan); En az üç unsuru uygun coğrafya dalıyla gerekçeli eşleştirir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 215 Puan
Kısa Cevap: A taşkın riski yüksek, B uzak fakat daha güvenli. Risk haritası, yol erişimi, nüfus/hizmet açığı, alternatif alanlar birlikte incelenmeli; dere taşkın sınırı dikkate alınmadan kesin seçim yapılmaz.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Veride taşkın riski farkını belirler (5 puan); Üç mekânsal yer seçimi ölçütü kullanır (5 puan); Önerisini kanıta dayalı ve koşullu gerekçelendirir (5 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 314 Puan
Kısa Cevap: Tasvir ilk mekânsal bilgiler; Orta Çağ İslam coğrafyacıları gözlem ve kayıt; denizcilik haritası yön/ölçek doğruluğu; 19. yüzyıl ölçüm ve sistematik araştırma. Her eser dönemi koşullarıyla incelenir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Gelişim dönemlerini kronolojik eşleştirir (5 puan); En az üç yöntembilimsel katkıyı açıklar (5 puan); Kaynakları dönemine göre değerlendirir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 414 Puan
Kısa Cevap: AB 4, BC 3, CD 3 kare; toplam 10 kare=2000 m. B A'nın doğusunda, D C'nin batısındadır. Gidilen güzergâh parçalı yol, doğrusal kuş uçuşu değildir.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Yol uzunluğunu 2000 m hesaplar (5 puan); İki yönü doğru belirler (5 puan); Yol-kuş uçuşu farkını açıklar (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 514 Puan
Kısa Cevap: Enlem-boylam mutlak konum; denizlere komşuluk ve kıtalar arasındaki köprü göreceli konum. Boğazlar ve transit geçiş olanakları ticareti destekler; iklim ve ulaşım çeşitliliği oluşur.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Mutlak konumu doğru tanımlar (5 puan); Göreceli konuma iki örnek verir (5 puan); İki ekonomik sonucu nedensellikle açıklar (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 614 Puan
Kısa Cevap: Veri: yol/trafik/nüfus/risk; yazılım: katman analizi programı; donanım: bilgisayar; kullanıcı: uzmanlar; yöntem: çok ölçütlü yer seçimi. Veri eksikliği veya yanlış ağırlık güvenilirliği azaltır.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Beş CBS bileşenini metinle doğru eşleştirir (5 puan); Bileşenler arası işlem ilişkisini açıklar (5 puan); Eksiklik sonucunu somut örnekle gösterir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
Soru 714 Puan
Kısa Cevap: Alt geçit su basması/kapanma, limanda sefer aksaması, dere taşkını nedeniyle tahliye; drenaj kontrolü, sefer uyarısı/rota planı.
Açıklama / Çözüm: Tam puan: Rubrikteki tüm beceriler karşılanır. Kısmi puan: Her ölçüt, gösterilen kanıt ve gerekçe düzeyine göre bağımsız değerlendirilir. Sıfır puan: Boş, yanlış ya da konuyla ilişkisiz cevap.
Puanlama: Üç olası etkiyi doğru nedenlerle ilişkilendirir (5 puan); İki uygulanabilir önlem önerir (5 puan); Riskin mekânsal dağılımına değinir (4 puan); ilgisiz veya boş yanıt: 0 puan.
