11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 155-156 Cevapları MEB Yayınları – Fayans ve Çifte Kümbet Problemleri

11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 155-156 Cevapları MEB Yayınları – Fayans ve Çifte Kümbet Problemleri
17. Uygulama’nın 11 maddesini adım adım inceleyin. Eşkenar dörtgen ve altıgen fayansların maliyetini karşılaştırın, kare zemine sığan en büyük düzgün sekizgenin alanını bulun.

11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 155-156 Cevapları, 17. Uygulama’daki Çokgenlerle İlgili Problem Çözme-1 etkinliğini kapsar. İlk sayfada iki fayans düzeninin maliyeti karşılaştırılır. İkinci sayfada aynı alan hesabı sayısal bir zemin problemine uygulanır ve kare bir zemine sığan en büyük düzgün sekizgen modellenir.

Sayfa Cevaplarına Git

11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 155 Cevapları

17. Uygulama – Çokgenlerle İlgili Problem Çözme-1

1. Fayansları kesmeden yerleştirmek için hangi veriler gerekir?
Dikdörtgen zeminin uzun ve kısa kenarları, yerleşimdeki sıra ve sütun sayıları ve fayansların yatay ve düşey boyutları bilinmelidir. Eşkenar dörtgen için bu boyutlar iki köşegenin uzunluğudur. Şekildeki yönüyle düzgün altıgenin bir kenarı a ise genişliği 2a, karşılıklı yatay kenarları arasındaki yükseklik a√3 olur.
2. İki modelin maliyeti nasıl hesaplanır?
Önce fayansın kapladığı alan ile dolguya ayrılan alan bulunur. Fayans alanı fayansın metrekare fiyatıyla, boş alan ise dolgunun metrekare fiyatıyla çarpılır. Bu iki tutara işçilik eklenir. İşçilik her iki modelde de aynı olduğundan model seçimini malzeme maliyeti belirler.
3. Problemin matematiksel modeli
Zemin alanı A, fayans sayısı n, bir fayansın alanı S, fayansın metrekare fiyatı p ve işçilik ücreti İ olsun. Fayans alanı nS, dolgu alanı A − nS olur.
Toplam maliyet İ + pnS + 2p(A − nS) = İ + 2pA − pnS biçiminde yazılır. A, p ve İ aynı olduğundan fayansla kaplanan alan arttıkça toplam maliyet azalır.
4. Fayansların konumu ve açıları alan hesabını nasıl etkiler?
Eşkenar dörtgen, şekilde köşeleri yatay ve düşey doğrultulara bakacak biçimde yerleştirilmiştir. Birbirine dik köşegenler fayansın çevresine çizilen dikdörtgenin genişliğini ve yüksekliğini belirler. Düzgün altıgenin iç açıları 120°’dir. Yatay üst ve alt kenarları olan altıgenin yan kenarları eğik olduğundan, onu çevreleyen dikdörtgenin köşelerinde dolgu parçaları kalır.
5. Fayans ve dolgu alanlarını bulmak için hangi strateji izlenebilir?
Her iki modelde zemin 6 sütun ve 4 sıraya ayrılır. Her fayans, onu çevreleyen bir dikdörtgen hücreye yerleştirilir. Bir hücrede fayansın kapladığı alan oranı, aynı düzen tekrarlanarak döşenen bütün zeminde de geçerlidir.
6. Hangi model daha ekonomiktir?
Model 1: Eşkenar dörtgenin köşegenleri hücrenin genişliği ve yüksekliğidir. Fayansın alanı köşegenler çarpımının yarısı olduğu için zeminin 1/2’si fayans, 1/2’si dolgu olur.
Model 2: Bir kenarı a olan düzgün altıgenin alanı 6 × (a²√3/4) = 3a²√3/2’dir. Onu çevreleyen hücrenin alanı 2a × a√3 = 2a²√3’tür. Bu alanların oranı 3/4 olduğundan zeminin 3/4’ü fayans, 1/4’ü dolgu olur.
Model 1’in malzeme maliyeti pA/2 + 2pA/2 = 3pA/2’dir. Model 2’nin malzeme maliyeti 3pA/4 + 2pA/4 = 5pA/4’tür.
Cevap: Düzgün altıgenli Model 2 daha ekonomiktir.

155.jpg

11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Sayfa 156 Cevapları

7. Çözümü kontrol etme ve farklı yolları karşılaştırma
Örnek cevap: Fayans alanından ulaştığım sonucu, boşlukları ayrı ayrı hesaplayarak da kontrol edebilirim. Model 1’de hücrenin köşelerindeki dört üçgen birlikte hücrenin yarısını kaplar. Model 2’de köşe üçgenleri birlikte hücrenin dörtte birini kaplar. Yalnızca fayans sayısına bakmak maliyeti belirlemeye yetmez. İki modelde fayans sayısı aynı olsa da bir fayansın kapladığı alan farklıdır.
8. Bu strateji başka hangi problemlerde kullanılabilir?
Örnek cevap: Parke döşeme, bahçe taşı yerleştirme ve mozaik tasarımında aynı yöntem uygulanabilir. Tekrarlanan bir parçanın alanı ölçülür, parça sayısıyla çarpılır ve toplam yüzeyden çıkarılarak boşluk bulunur. Kaplama ile dolgunun birim fiyatları farklıysa maliyetler ayrı ayrı hesaplanır.
9. Model 2’de verilen zeminin işçilik hariç kaplama maliyeti
Çözüm: Kısa kenar x, uzun kenar x√3 olsun. x²√3 = 192√3 olduğundan x = 8√3 birim ve uzun kenar 24 birim olur. Şekilde 6 sütun ve 4 sıra vardır. Her altıgenin yatay genişliği 24 ÷ 6 = 4 birim, kenarı bunun yarısı olan 2 birimdir.
  • Bir fayansın alanı 6 × (2²√3/4) = 6√3 birimkaredir.
  • 24 fayansın alanı 24 × 6√3 = 144√3 birimkaredir. Dolgu alanı 192√3 − 144√3 = 48√3 birimkaredir.
  • Dolgu alanı, 48√3 ÷ 6√3 = 8 fayansın alanına eşittir. Bir fayans 300 TL olduğundan aynı büyüklükteki dolgu alanının bedeli 600 TL’dir.
Cevap: 24 × 300 + 8 × 600 = 7.200 + 4.800 = 12.000 TL.
10. Çifte Kümbet – 4 m kenarlı kareye sığan en büyük düzgün sekizgen
Model: Karenin dört köşesinden eş ikizkenar dik üçgenler ayırırız. Bir üçgenin dik kenarına x dersek sekizgenin kesimle oluşan kenarları x√2, karenin üzerinde kalan kenarları 4 − 2x olur. Düzgün sekizgen için bu uzunluklar eşit olmalıdır.
Çözüm: x√2 = 4 − 2x eşitliğinden x = 4 − 2√2 m bulunur. Dört üçgenin toplam alanı 4 × x²/2 = 2x²’dir. Kare alanından bu parçaları çıkarırız.
Neden en büyük? Aynı büyüklükteki düzgün sekizgen döndürüldüğünde, karenin yatay doğrultusuna en yakın köşe en çok 22,5° uzakta kalabilir. Sekizgenin yatay genişliği bu açı 22,5° olduğunda en küçüktür. Bu durumda bir çift karşılıklı sekizgen kenarı yatay, bir başka çift düşeydir. Çizimde sekizgen dört kare kenarına da dayandığı için bu yerleşimde mümkün olan en büyük boyuta ulaşır.
Cevap: 16 − 2(4 − 2√2)² = 32(√2 − 1) m² ≈ 13,25 m².

156.jpg

11. Kümbet problemindeki bilgiler çözüm stratejisini değiştirir mi?
Örnek cevap: İki problemde de bir ana bölgenin alanını ve dışında kalan parçaları kullanırız. Fayans probleminde yinelenen hücreleri sayıp kaplanan alanı bulduk. Kümbet probleminde önce en büyük düzgün sekizgeni elde etmek için kenarları eşitledik, sonra dört köşe üçgenini kareden çıkardık. Kare kenarı değişirse kesim ölçüleri aynı oranda, sekizgenin alanı ise bu oranın karesi kadar değişir.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 11. Sınıf Matematik Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.


Açıklamalar ve Örnek Cevaplar

İki modelde de 24 fayans varken maliyet neden değişiyor?
Eşkenar dörtgenler zeminin yarısını, düzgün altıgenler dörtte üçünü örter. Model 2’de boş kalan alan daha küçük olduğu için metrekare fiyatı daha yüksek olan dolgudan daha az kullanılır.
Kümbet probleminde x√2 = 4 − 2x eşitliği nereden gelir?
Kesim doğrusu, dik kenarları x olan köşe üçgeninin hipotenüsüdür ve uzunluğu x√2’dir. Karenin 4 m’lik kenarından iki x uzunluğu ayrılınca 4 − 2x kalır. Düzgün sekizgenin bütün kenarları eşit olduğu için bu iki uzunluk birbirine eşitlenir.

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.