11. Sınıf Fizik Sayfa 38-39 Cevapları MEB 2026-2027

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38-39 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 12. Alıştırma sorularının öğrenci odaklı cevaplarını içermektedir. Çalışmada çembersel hareket yapan taşın ipten ayrıldığı anda sahip olduğu hızın yönüne göre tek ve iki boyutta sabit ivmeli hareketi incelenmektedir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 38 Cevapları

12. Alıştırma

Soru a: İpin ucunu taş hangi noktalardan geçerken bırakırsa taş, tek boyutta sabit ivmeli hareket yapar? Kısa Cevap: Taş K ve N noktalarından geçerken bırakılırsa tek boyutta sabit ivmeli hareket yapar. Detaylı Cevap: Çembersel harekette cismin anlık hız vektörü yörüngeye teğettir. K ve N noktalarında taşın teğetsel hızı yalnızca düşey doğrultudadır. İp bırakıldıktan sonra taşa yalnızca düşey yöndeki yer çekimi kuvveti etki ettiği için hareket tek boyutlu olur.

Soru b: İpin ucunu taş hangi noktalardan geçerken bırakırsa taş, iki boyutta sabit ivmeli hareket yapar? Kısa Cevap: Taş L, M ve P noktalarından geçerken bırakılırsa iki boyutta sabit ivmeli hareket yapar. Detaylı Cevap: Bu noktalarda taşın ilk hızının yatay bileşeni sıfır değildir. İp bırakıldıktan sonra yatay hız bileşeni sabit kalırken düşey hız bileşeni yer çekimi nedeniyle değişir. Bu nedenle hareket iki boyutludur.

Soru c: İpin ucunu taş K noktasından geçerken bırakırsa taşın yere çarptığı ana kadar geçen süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Kısa Cevap: K noktasında taş düşey yukarı yönlü ilk hızla harekete başlar. Konum-zaman grafiği aşağı doğru açılan parabol, hız-zaman grafiği ise eğimi -g olan doğrudur. Çözüm: Yukarı yön pozitif ve bırakılma noktası başlangıç konumu alınırsa:

Konum: y = v₀t - 1/2·gt²
Taş önce yükselir, maksimum yüksekliğe ulaştıktan sonra aşağı inmeye başlar. Bu nedenle konum-zaman grafiği aşağı doğru açılan paraboldür.
Hız: v_y = v₀ - gt
Hız önce pozitif değerlerden sıfıra düşer, ardından negatif olur. Hız-zaman grafiği eğimi -g olan doğrusal bir grafiktir. Çizim gerekli: Kitaptaki koordinat sistemlerine yukarıdaki özelliklere uygun konum-zaman ve hız-zaman grafikleri çizilmelidir. Cevap anahtarında grafikler hazır bulunduğu için ayrıca görsel üretilmeyecektir.

Soru ç: İpin ucunu taş L noktasından geçerken bırakırsa taşın yere çarptığı ana kadar geçen sürede hız vektörü ile ivme vektörü arasındaki açının değişimini yorumlayınız. Kısa Cevap: Hız vektörü ile ivme vektörü arasındaki açı hareket boyunca sürekli azalır. Detaylı Cevap: L noktasından ayrıldığı anda hızın düşey bileşeni yukarı, yer çekimi ivmesi ise aşağı yönlüdür. Bu nedenle başlangıçta hız ile ivme arasındaki açı 90°'den büyüktür. Taş yükseldikçe düşey hız bileşeni azalır. En yüksek noktada düşey hız sıfır olduğundan hız yalnız yataydır ve açı 90° olur. Taş aşağı inerken hızın düşey bileşeni de aşağı yönlü hâle geldiği için açı 90°'den küçük olur. Böylece açı sürekli azalır.

Soru d: Taş M noktasından geçerken ipin ucunu bırakırsa taşın havada kaldığı süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Kısa Cevap: M noktasında taşın ilk hızı yatay doğrultudadır. Bu nedenle taş yatay atış hareketi yapar. Çözüm: Yatay eksenin pozitif yönünü taşın M noktasındaki ilk hızının yönünde seçelim.

Yatay hareket:
x = v₀t
v_x = v₀

Yatay konum zamanla doğrusal artar ve yatay hız sabittir.

Düşey hareket:
y = -1/2·gt²
v_y = -gt

Düşey konum-zaman grafiği başlangıçta eğimi sıfır olan aşağı doğru açılan parabol, düşey hız-zaman grafiği ise sıfırdan başlayıp negatif yönde doğrusal azalan grafiktir. Çizim gerekli: Yatay ve düşey konum-zaman ile hız-zaman grafikleri kitapta verilen koordinat sistemlerine çizilmelidir. Grafikler ayrıca yeniden üretilmeyecektir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 39 Cevapları

12. Alıştırma – Devamı

Soru e: Taş N noktasından geçerken ipin ucunu bırakırsa taşın havada kaldığı süre için konum-zaman ve hız-zaman grafiklerini çiziniz. Kısa Cevap: N noktasında taş düşey aşağı yönlü bir ilk hıza sahiptir. Konum-zaman grafiği aşağı yönlü parabol, hız-zaman grafiği ise negatif bölgede doğrusal bir grafiktir. Çözüm: Yukarı yön pozitif ve N noktası başlangıç konumu alınırsa:
Konum: y = -v₀t - 1/2·gt²
Taş başlangıçtan itibaren aşağı doğru hareket ettiği için konumu sürekli azalır.

Hız: v_y = -v₀ - gt
Hız başlangıçta -v₀ değerindedir ve yer çekimi etkisiyle zamanla daha negatif hâle gelir. Buna göre taşın aşağı yönlü hızının büyüklüğü sürekli artar. Çizim gerekli: Kitaptaki koordinat sistemlerine konum-zaman ve hız-zaman grafikleri yukarıdaki ilişkilere göre çizilmelidir.