11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28-31 Cevapları MEB Yayınları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı kitabındaki 1.1 Çalışma Kâğıdı etkinliklerini kapsamaktadır. Çalışmada çevre etiğinin temel kavramları ve insan merkezci, canlı merkezci ve çevre merkezci yaklaşımlar karşılaştırılmaktadır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28-31 Cevapları MEB Yayınları
Çevre etiği, insanın doğaya karşı sorumluluklarını ve doğanın nasıl değerlendirilmesi gerektiğini sorgular. Bu konuda farklı yaklaşımlar doğaya verilen değerin kaynağı konusunda birbirinden ayrılır. Sayfalardaki sorular öğrencilerin bu görüşleri karşılaştırmasını ve kendi düşüncesini gerekçelendirmesini amaçlamaktadır.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 28 Cevapları
1.1 Çalışma Kâğıdı - Çevre Etiği
Soru: 1. İnsan merkezci anlayış neden eleştirilir? Cevap: İnsan merkezci anlayış, doğayı daha çok insana sağladığı yarar açısından değerlendirdiği için eleştirilir. Bu anlayış doğanın ve diğer canlıların kendi başına taşıdığı değerin göz ardı edilmesine ve doğanın aşırı kullanılmasına yol açabilir.
Soru: 2. Doğanın içsel bir değerinin olması ile insan için araçsal bir değer taşıması arasında nasıl bir farklılık vardır? Cevap: İçsel değer, doğanın insanlara sağladığı yarardan bağımsız olarak kendi başına değerli olmasıdır. Araçsal değer ise doğanın insanın ihtiyaçlarını karşılaması ve ona yarar sağlaması nedeniyle değerli görülmesidir.
Soru: Çevre etiğinde öne çıkan kavramlar hakkında verilen bilgi görselini inceledikten sonra her kavrama yönelik en az iki tane soru oluşturunuz. Örnek cevap:
Sürdürülebilirlik:
• Doğal kaynakları gelecek kuşaklara da bırakabilmek için nasıl kullanmalıyız?
• Sürdürülebilir bir yaşam için tüketim alışkanlıklarımız nasıl olmalıdır?
Potansiyel Değer:
• Bugün yararını bilmediğimiz bir doğal varlık gelecekte değerli hâle gelebilir mi?
• Bir varlığın ileride sağlayabileceği yarar onu korumamız için yeterli bir neden midir?
Nesiller Arası Eşitlik:
• Gelecek kuşakların doğal kaynaklardan yararlanma hakkı var mıdır?
• Bugünkü insanlar doğal kaynakları kullanırken gelecek kuşakları düşünmek zorunda mıdır?
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 29 Cevapları
İnsan Merkezci Yaklaşım
Soru: Bu yaklaşım çevre sorunlarının çözümünde yeterli midir? Açıklayınız. Örnek cevap: Bence insan merkezci yaklaşım tek başına yeterli değildir. Çünkü doğayı korumayı çoğunlukla insanın yararıyla ilişkilendirir. Oysa diğer canlıların ve doğanın da insanlara sağladığı faydadan bağımsız olarak değerli olduğu düşünülebilir.
Canlı Merkezci Yaklaşım
Soru: Bu yaklaşım insan merkezci anlayışı neden eleştirir ve ondan nasıl ayrılır? Açıklayınız. Cevap: Canlı merkezci yaklaşım, yalnızca insanın değerli görülmesini eleştirir. Bu görüşe göre bütün canlılar, insanlara yararlı olup olmadıklarına bakılmaksızın değerlidir. Bu nedenle insanın sorumluluğu diğer canlıları da kapsar.
Çevre Merkezci Anlayış
Soru: Bu yaklaşım diğer anlayışları neden eleştirir ve onlardan nasıl ayrılır? Açıklayınız. Cevap: Çevre merkezci anlayış, yalnızca insanları veya canlıları merkeze almanın yeterli olmadığını savunur. Canlı ve cansız bütün doğayı bir bütün olarak değerli görür. İnsanı da ekosistemin diğer parçalarından üstün değil, onun bir parçası olarak kabul eder.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 30 Cevapları
Soru: Bu yaklaşımların ortak amacı hakkında neler söylenebilir? Örnek cevap: Yaklaşımlar doğaya verdikleri değer bakımından farklı olsa da ortak amaçları insan-doğa ilişkisini etik açıdan değerlendirmek ve çevrenin korunmasına yönelik bir anlayış geliştirmektir. İnsanların doğaya karşı nasıl davranması gerektiğini açıklamaya çalışırlar.
Derin Ekoloji ve Fütüristik Yaklaşım
Soru: 1. Derin ekoloji anlayışı cansız varlıklara neden değer yükler? Cevap: Derin ekoloji doğayı bir bütün olarak değerlendirir. Su, toprak, hava ve diğer cansız unsurlar ekosistemin devamı için gereklidir ve canlılarla birlikte doğal bütünün parçalarıdır. Bu nedenle yalnızca insanlara yarar sağladıkları için değil, doğal bütünün parçası oldukları için de değerlidirler.
Soru: 2. Fütüristik yaklaşıma göre gelecek kuşakların doğadan faydalanma haklarını düşünmek insanın sorumluluğu mudur? Açıklayınız. Örnek cevap: Evet, insanın sorumluluğudur. Bugün doğal kaynakları aşırı tüketmek gelecek kuşakların sağlıklı bir çevrede yaşama ve doğal kaynaklardan yararlanma imkânlarını azaltabilir. Bu nedenle doğayı yalnızca bugünkü ihtiyaçlarımızı düşünerek kullanmamalıyız.
Routley Düşünce Deneyi
Soru: Routley deneyinde hangi çevre etiği yaklaşımı, nasıl eleştirilmektedir? Açıklayınız. Cevap: Routley'in düşünce deneyinde insan merkezci yaklaşım eleştirilmektedir. Dünyada son kalan insan doğayı yok ettiğinde bundan başka bir insan zarar görmeyecek olsa bile doğayı gereksiz yere yok etmenin yanlış olduğu düşünülür. Bu durum doğanın yalnızca insana sağladığı yarar nedeniyle değil, kendi başına da değer taşıyabileceğini gösterir.
11. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 31 Cevapları
Çevre Etiği Yaklaşımlarının Güçlü ve Zayıf Yanları
Soru: Görsellerin çevre etiğine yönelik yaklaşımlardan hangilerini yansıttığını tartışınız. Örnek cevap: a görselindeki ekolojik köprü daha çok çevre merkezci ve canlı merkezci yaklaşımı yansıtmaktadır. Çünkü yol yapılırken canlıların doğal yaşamının devam etmesi de düşünülmüştür. b görselindeki yapay adalar ise daha çok insan merkezci yaklaşımla ilişkilendirilebilir; doğa insanların ihtiyaç ve isteklerine göre büyük ölçüde değiştirilmiştir.
İnsan Merkezci Yaklaşım:
Güçlü yanı: Çevrenin insan sağlığı ve yaşamı için korunması gerektiğini vurgulayarak insanları çevreyi korumaya yöneltebilir.
Zayıf yanı: Doğayı daha çok insanın yararı açısından değerlendirerek diğer canlıların ve doğanın kendi değerini geri planda bırakabilir.
Canlı Merkezci Yaklaşım:
Güçlü yanı: Bütün canlıların değerli olduğunu savunur ve insanın diğer canlılara karşı sorumluluğunu genişletir.
Zayıf yanı: Cansız doğal varlıkların ve ekosistemin bütününün değerini açıklamakta yetersiz kalabilir.
Çevre Merkezci Yaklaşım:
Güçlü yanı: Canlı ve cansız bütün doğayı birlikte değerlendirerek ekolojik dengeyi korumayı amaçlar.
Zayıf yanı: İnsan ihtiyaçları ile ekosistemin yararı çatıştığında hangisine öncelik verileceğine karar vermek zor olabilir.
Güncel Bir Çevre Sorunu Üzerinden Değerlendirme
Soru: 1. Belirlediğiniz çevre sorunu nedir? Bu sorundan hareketle hangi felsefi soruna nasıl odaklandınız? Açıklayınız. Örnek cevap: Belirlediğim çevre sorunu plastik kirliliğidir. Bu sorundan hareketle “İnsan kendi rahatlığı için doğaya ne kadar zarar verme hakkına sahiptir?” sorusuna odaklandım. Çünkü plastik ürünler insanlara kolaylık sağlarken doğada uzun süre kalarak diğer canlılara ve çevreye zarar verebilmektedir.
Soru: 2. Belirlediğiniz sorunun çözümünde çevre etiğinin nasıl bir etkisi olabilir? Açıklayınız. Örnek cevap: Çevre etiği insanlara yalnızca kendi ihtiyaçlarını değil doğayı, diğer canlıları ve gelecek kuşakları da düşünme sorumluluğu kazandırabilir. Böyle bir anlayış plastik tüketiminin azaltılmasını ve geri dönüşümün yaygınlaştırılmasını destekleyebilir.
Soru: 3. Hangi çevre etiği yaklaşımını daha uygun buluyorsunuz? Görüşünüzü gerekçelendirerek özgün bir argüman oluşturacak biçimde açıkça ifade ediniz. Örnek cevap: Ben çevre merkezci yaklaşımı daha uygun buluyorum. Çünkü insan, canlılar, su, toprak ve hava birbirinden bağımsız değildir. Doğanın bir bölümüne verilen zarar zamanla bütün ekosistemi ve insan yaşamını etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca insanın çıkarlarını değil doğal bütünün devamını esas almak daha doğru bir yaklaşım olur.
Sıkça Sorulan Sorular
İnsan merkezci çevre etiği nedir?
İnsanı merkeze alan ve doğanın değerini büyük ölçüde insana sağladığı yararla ilişkilendiren yaklaşımdır.
Canlı merkezci yaklaşım neyi savunur?
Bütün canlıların insanlara sağladıkları yarardan bağımsız olarak değerli olduğunu savunur.
Çevre merkezci yaklaşımın temel düşüncesi nedir?
İnsan, diğer canlılar ve cansız doğayı ekosistemin birbirine bağlı parçaları olarak görür ve doğal bütünün korunmasına önem verir.
Routley düşünce deneyi hangi yaklaşımı eleştirir?
İnsan merkezci çevre etiğini eleştirir ve doğanın insanlardan bağımsız bir değer taşıyabileceğini göstermeye çalışır.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.