10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Sayfa 255-256 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları (Sayfa 255)

Soru: Osmanlı Devleti’nin 1299–1453 ile 1453–1683 yılları arasındaki yönetim ve ordu yapılarının benzer ve farklı yönlerini belirleyerek listeleyiniz.

Osmanlı Devleti her iki dönemde de padişah merkezli bir yönetim anlayışını sürdürmüştür.
Ancak fetihlerin artmasıyla birlikte ordu ve yönetim yapısı daha merkezî ve profesyonel bir hâl almıştır.

Benzer Yönler

• Her iki dönemde de devlet yönetimi padişahın mutlak otoritesine dayanmıştır.
• Ordu, disiplinli ve hiyerarşik bir yapıya sahiptir.
• Yönetimde adalet, liyakat ve devlet çıkarı esas alınmıştır.
• Askerî yapı devletin genişlemesinde temel unsur olmuştur.

Farklı Yönler

• 1299–1453 döneminde beylikten devlete geçiş süreci yaşanırken, 1453–1683 döneminde imparatorluk düzeni kurulmuştur.
• İlk dönemde tımarlı sipahiler ordunun temel gücü iken, ikinci dönemde kapıkulu ve yeniçeri askerleri ön plana çıkmıştır.
• 1453 sonrası merkezîleşme artmış, Fatih Kanunnamesi ile devlet teşkilatı kesin kurallara bağlanmıştır.
• Ateşli silahların yaygınlaşmasıyla süvari ağırlıklı yapıdan piyade ağırlıklı orduya geçilmiştir.

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları – Sayfa 256

Soru: 1299-1453 ile 1453-1683 yılları arasında Osmanlı Devleti’nin yönetim ve ordu yapılarında meydana gelen değişim hakkında bir Venn şeması veya tablo hazırlayınız.

1299–1453 (Kuruluş – Yükselişin İlk Dönemi) – Farklı Yönler

• Beylikten devlete geçiş süreci yaşanmıştır.
• Tımarlı sipahi sistemi ordunun temelini oluşturmuştur.
• Merkezî teşkilat henüz tam anlamıyla gelişmemiştir.

Benzer Yönler

• Yönetim padişahın otoritesi altındadır.
• Ordu disiplinli ve düzenlidir.
• Adalet ve liyakat anlayışı esastır.

1453–1683 (İmparatorluk Dönemi) – Farklı Yönler

• İmparatorluk düzeni kurulmuştur.
• Kapıkulu ve yeniçeri ordusu güç kazanmıştır.
• Fatih Kanunnamesi ile merkezî yönetim güçlendirilmiştir.

Değerlendirelim – Tarihsel Metin

1453–1683 Yılları Arasında Osmanlı Devleti’nin Yönetim ve Ordu Yapısındaki Değişim

1453’te İstanbul’un fethiyle Osmanlı Devleti, beylikten imparatorluk düzenine geçmiştir. Fatih Sultan Mehmet döneminde çıkarılan Fatih Kanunnamesi, devlet teşkilatını yazılı hâle getirerek merkezî otoriteyi güçlendirmiştir. Divan-ı Hümayun’un işleyişi düzenlenmiş, seyfiye, ilmiye ve kalemiye sınıfları belirginleşmiştir. Böylece yönetimde kurumsallaşma sağlanmıştır.

Ordu yapısında ise ateşli silahların yaygınlaşması belirleyici olmuştur. Tımarlı sipahilerin önemi azalırken, kapıkulu ocakları ve yeniçeriler güç kazanmıştır. Bu değişim, ordunun daha maaşlı ve merkezden kontrol edilen bir yapıya dönüşmesine yol açmıştır. Denizlerde ise Osmanlı donanması uzun süre Akdeniz’de üstünlük sağlamıştır.

XVII. yüzyılda tımar sisteminin bozulması ve iltizamın yaygınlaşması, taşradaki askerî gücü zayıflatmıştır. Buna rağmen Osmanlı Devleti, merkezî yönetim anlayışını koruyarak uzun süre güçlü bir devlet olmayı sürdürmüştür.