10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 189 Cevapları Meb Yayınları

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları – MEB Yayınları

Sayfa 189 | MiniLAB – Deney Tasarımı (Deney Raporu)

Bu deneyde “sıcaklık” ve “basınç” değişkenlerinin çözünürlüğü nasıl etkilediği gözlemlenir.
Katılar için sıcaklık, gazlar için ise sıcaklık ve basınç birlikte incelenir.

Deney Raporu (Doldurulmuş Örnek)

Deneyin Adı: Sıcaklık ve basıncın çözünürlüğe etkisi (katı ve gaz)
Raporu Hazırlayan/Hazırlayanlar: Ahmet, Ayşe, Zeynep, Ali (istersen kendi adlarını yazabilirsin)
Deneyin Yapıldığı Tarih: 26/03/2026 (tarihini güncelleyebilirsin)

Deneyin Amacı

Katılarda sıcaklığın, gazlarda sıcaklık ve basıncın çözünürlüğe etkisini gözlemlemek ve sonuçları karşılaştırmak.

Deneyde Kullanılan Malzemeler

Su, şeker (veya tuz), dereceli silindir, 3 beher/bardak, karıştırma çubuğu/kaşık, termometre, ocak/ısıtıcı, kronometre, kapaklı gazlı içecek şişesi (CO2’li), buzlu su kabı, ılık su kabı.

Teorik Bilgi

• Katılarda genellikle sıcaklık arttıkça çözünürlük artar.
• Gazlarda sıcaklık arttıkça çözünürlük azalır, basınç arttıkça çözünürlük artar.
• Bağımlı değişken: Çözünürlük (çözünen madde miktarı / gözlenen kabarcık çıkışı)
• Bağımsız değişkenler: Sıcaklık (katı ve gaz), basınç (gaz)
• Kontrol değişkenleri: Çözücü miktarı (su miktarı), aynı madde (aynı şeker/tuz ve aynı içecek), karıştırma süresi, ölçüm yöntemi, kap-boyut/şişe türü.

Deneyin Yapılışı

A) Katı–Sıvı Deneyi (Şeker + Su)

1. 3 beherin her birine 100 mL su koy.
2. Suları sırasıyla yaklaşık 20 °C, 40 °C, 60 °C olacak şekilde ayarla.
3. Her behere eşit miktarda (ör. 20 g) şeker ekle.
4. 1 dakika aynı hızda karıştır.
5. Tam çözünüp çözünmediğini gözle ve dibe kalan miktarı not et.

B) Gaz–Sıvı Deneyi (CO2 + Gazlı İçecek)

1- İki aynı gazlı içecek şişesi al (aynı marka ve hacim).
2- Birini buzlu suya, diğerini ılık suya koyup 10 dakika beklet.
3- İkisini de açıp kabarcık çıkış hızını karşılaştır:

• Soğuk şişe: kabarcık daha az ve yavaş
• Ilık şişe: kabarcık daha fazla ve hızlı

4- Basınç etkisini görmek için: Şişeyi kapalıyken hafifçe çalkala, sonra kapağı yavaşça aç. Basınç düşünce CO2’nin hızla çıktığını gözlemle.

Hesaplama ve Bulgular

Katı–Sıvı (Örnek Bulgular)

• 20 °C: çözünme daha yavaş, dipte kalıntı olabilir
• 40 °C: daha fazla çözünür, kalıntı azalır
• 60 °C: çözünme en fazla, kalıntı en az / yok

Gaz–Sıvı (Örnek Bulgular)

• Soğuk içecek: gaz daha çok çözünmüş kalır → kabarcık az
• Ilık içecek: gaz çözünürlüğü azalır → kabarcık çok
• Basınç düşünce: gaz çözünürlüğü azalır → gaz hızla çıkar

(İstersen tabloya “çökelme var/yok” ve “çözünen miktar” şeklinde de yazabilirsin.)

Sonuç ve Değerlendirme

• Katılarda sıcaklık arttıkça çözünürlük arttı.
• Gazlarda sıcaklık arttıkça çözünürlük azaldı.
• Gazlarda basınç arttıkça çözünürlük arttı; basınç düşünce gaz hızla çıktı.
• Hata kaynakları: sıcaklıkların tam aynı olmaması, karıştırma hızının değişmesi, ölçüm hatası.
• Güvenlik: sıcak suyla çalışırken dikkatli ol, şişeyi aşırı çalkalayıp aniden açma.