10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Sayfa 165-171 Cevapları Meb Yayınları

4. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Soruları ve Cevapları

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 165 MEB Yayınları

Soru 1: Aşağıda ekonomik hayat ile ilgili bazı kavramların tanımları verilmiştir. Verilen tanımlara karşılık gelen kavramları bulmacadan bularak yazınız.

Kısa Cevap: a- 2g, b- 7c, c- 3c, ç- 2i, d- 4d, e- 1a

• a) Para veya malın belirli bir süre sonunda fazlasıyla geri alınması → FAİZ (2g)
• b) Güven, emniyet ve garanti anlamı taşıyan kavram → SİGORTA (7c)
• c) Karaborsacılık kavramının eş anlamlısı → İHTİKAR (3c)
• ç) Sahibi kendi fikir ve sanat eseri üzerinde tasarruf yetkisi veren mülkiyet hakkı → TELİF (2i)
• d) Bir kimsenin başkasına ait bir işi kendisine aitmiş gibi göstermesi → İNTİHAL (4d)
• e) Yapay olarak fiyatlarla oynama → MANİPÜLASYON (1a)

Soru 2: Bulmacada bulduğunuz kavramlardan iki tanesini açıklayınız.

Kısa Cevap: Karaborsacılık ve sigorta

Karaborsacılık (İhtikâr): İnsanların ihtiyaç duyduğu malları piyasadan çekip saklayarak fiyatların artmasını bekleyip daha pahalıya satmaktır. Bu durum haksız kazanç olduğu için uygun görülmez.

Sigorta: İnsanların karşılaşabileceği risklere karşı kendini güvence altına almasıdır. Faiz ve belirsizlik içermediği sürece caiz kabul edilir.

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 166 MEB Yayınları

Soru 3: Kutucukların üzerindeki I, II ve III numaralı alanlara suçların çeşidini yazınız.

• I numaralı kutu: Had Cezaları
• II numaralı kutu: Kısas Cezaları
• III numaralı kutu: Tazir Cezaları

Soru 4: Verilen kavramları ait oldukları bölüme göre sınıflandırarak ilgili kutucukların içine yazınız.

Had: içki içmek, hırsızlık, dinden dönmek
Kısas: kasten adam öldürmek veya yaralamak
Tazir: trafik kurallarını ihlal etmek, başkalarına hakaret etmek, kamu malına zarar vermek

Soru 5: Bu sınıflandırmanın dışında kalan ve kutucuklardan birine yerleştirilemeyen kavramın anlamını kısaca açıklayınız.

Kısa Cevap: Suçun şahsiliği, herkesin sadece kendi suçundan sorumlu olmasıdır.

Detaylı Cevap: Suçun şahsiliği ilkesi, bir kişinin yalnızca kendi işlediği suçtan sorumlu tutulacağını ifade eder. Başkasının yaptığı bir suçtan dolayı kimse cezalandırılamaz. Bu ilke, İslam ceza hukukunda adaletin sağlanması açısından temel bir kuraldır.

Soru 6: Bu metinde vurgulanan düşünceyi destekleyecek ayet ve hadisler hangileri olabilir?

Kısa Cevap: 1, 3 ve 5

Detaylı Cevap: Metinde aile, sevgi ve birlik vurgulandığı için bu düşünceyi destekleyen ayet ve hadisler 1, 3 ve 5 numaralı seçeneklerdir.

1- “Ey insanlar! Şüphesiz sizi bir erkek ile bir dişiden yarattık, tanışasınız diye sizi kavim ve kabilelere ayırdık…” (Hucurat suresi 13. ayet)
3- “İçinizden evli olmayanları, köle ve cariyeleriniz arasından da elverişli olanları evlendirin. Yoksulluk içinde iseler Allah lütfu ile onları ihtiyaçtan kurtarır. Allah’ın hazinesi geniştir, her şeyi bilmektedir.” (Nur suresi 32. ayet)
5- “Nikâh benim sünnetimdir. Kim benim sünnetime uygun davranmazsa benden değildir. Evlenin. Çünkü ben kıyamet günü diğer ümmetlere karşı sizin çokluğunuzla iftihar edeceğim…” (İbni Mace, “Nikâh”, 1)

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 167 MEB Yayınları

Soru 7: Bu paneli dinleyen bir kişi helal gıda ile sağlıklı yaşam arasındaki ilişki tablosunu verilen cümlelerden faydalanarak nasıl doldurabilir?

Kısa Cevap: Helal gıda, temiz ve kurallara uygun üretimi; sağlıklı yaşam ise hijyen, doğallık ve sağlık etkisini ifade eder.

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 168 MEB Yayınları

Soru 8: Borsada yapılan işlemler helal kazanç ilkesine uygun mudur? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Faiz ve hile içermeyen, ortaklık esasına dayanan borsa işlemleri caizdir.

Borsada yapılan işlemler, faiz, aldatma ve haksız kazanç içermediği sürece İslam’a göre uygun kabul edilir. Hisse senedi almak, bir şirkete ortak olmak anlamına gelir ve kâr-zarar ortaklığına dayanır. Bu yönüyle faizli işlemlerden farklıdır. Ancak spekülasyon, manipülasyon ve faizli işlemler varsa bu tür kazançlar helal değildir. Dolayısıyla borsa, şartlara bağlı olarak caiz kabul edilir.

Soru 9: Borsa ile şans oyunları arasındaki farkları açıklayınız.

Kısa Cevap: Borsa emek ve ortaklığa dayanır, şans oyunları ise tamamen şansa dayanır.

Şans oyunlarında kazanç tamamen şansa bağlıdır ve emek unsuru yoktur, bu nedenle kumar kapsamında değerlendirilir ve haramdır. Borsada ise kişi bir şirkete yatırım yapar ve kâr-zarar ortaklığına katılır. Bu nedenle borsa, doğru şartlarda yapıldığında helal kabul edilirken, şans oyunları kesin olarak haramdır.

Soru 10: Birinci satırdaki kavramlar arasında nasıl bir ilişki kurulduğunu kısaca açıklayınız.

Kısa Cevap: Nikâhın gerçekleşmesi için gerekli unsurlardır.

Birinci satırdaki mehir, nikâh, şahitlik ve velayet kavramları, evliliğin kurulmasıyla ilgili temel unsurlardır. Nikâh, evliliğin temelidir; şahitlik nikâhın geçerliliğini sağlar; velayet bazı durumlarda gerekli olur; mehir ise erkeğin kadına verdiği bir haktır. Bu kavramlar birlikte evlilik akdinin oluşmasını sağlar.

Soru 11: Müslüman bir ailenin özelliklerini ikinci satırdaki kavramlarla ifade ederek açıklayınız.

Kısa Cevap: Adalet, sevgi ve merhamet üzerine kurulur.

Müslüman bir aile, adalet, sevgi ve merhamet temelinde kurulur. Aile bireyleri birbirine karşı saygılı, anlayışlı ve sorumluluk sahibidir. Bu değerler sayesinde aile içinde huzur sağlanır ve toplum da bundan olumlu etkilenir. Aile, bu yönüyle hem bireyin gelişimini hem de toplumun düzenini destekleyen önemli bir kurumdur.

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 170 MEB Yayınları

Soru 16: Kişinin bu ilacı kullanması/kullanmaması konusundaki görüşlerinizi kısaca açıklayınız.

Kısa Cevap: Zaruret varsa ve alternatif yoksa ilacın kullanılması caizdir.

İslam’da “zaruretler yasakları mübah kılar” ilkesi gereği, sağlık ciddi şekilde tehlikedeyse ve başka alternatif bir ilaç yoksa, içinde alkol bulunan ilaç kullanılabilir. Ancak bunun için gerçek bir hastalık olması, alternatif tedavi bulunmaması ve doktor tavsiyesi gereklidir. Bu şartlar yoksa kullanımı uygun görülmez.

Soru 17: Birinci istasyonda delil olarak kullanılan ayetten yola çıkarak videoda anlatılan konuyu kısaca açıklayınız.

Kısa Cevap: Çocukların öldürülmesi haramdır ve büyük bir günahtır.

Verilen ayet, çocukların öldürülmesini kesin olarak yasaklar. Bu bağlamda anne karnındaki çocuğun hayatına son vermek, dinî açıdan ciddi bir suç olarak değerlendirilir. Ancak yalnızca tıbbi zaruret durumlarında farklı değerlendirmeler yapılabilir.

Soru 18: İkinci istasyonda anlatılan konuyu belirleyerek grubun oluşturduğu maddelere iki tane daha ekleyiniz.

Kısa Cevap: Organ bağışı konusu işlenmiştir.

İkinci istasyonda organ nakli ve organ bağışı konusu ele alınmıştır. Eklenebilecek maddeler:

• Organın ücret karşılığında verilmemesi gerekir
• Tıbbi ve hukuki ölüm kesinleşmiş olmalıdır

Soru 19: Üçüncü istasyonda benimsenen ilkeden yola çıkarak anlatılan konunun hükmünü açıklayınız.

Kısa Cevap: Zaruret ve ihtiyaç varsa estetik müdahaleler caizdir.

Üçüncü istasyonda benimsenen “ihtiyaç zaruret gibidir” ilkesi gereği, sağlık veya ciddi psikolojik sorunlara yol açan durumlarda yapılan estetik müdahaleler caiz kabul edilir. Ancak sadece güzelleşme amacıyla yapılan işlemler uygun görülmez. Önemli olan, müdahalenin tedavi ve ihtiyaç kapsamında olmasıdır.

10. Sınıf Fıkıh Ders Kitabı Cevapları Sayfa 171 MEB Yayınları

Soru 20: Yukarıda verilen ayet ve hadisler hangi konularla ilgili hükümlere ait olabilir?

Kısa Cevap: E) Telif - İntihal

Verilen ayet ve hadislerde başkasının hakkını yememek, haksız kazançtan kaçınmak ve başkasına ait olanı izinsiz almamak vurgulanmaktadır. Bu durum, günümüzde telif hakkı ve intihal konularıyla doğrudan ilişkilidir.

Soru 21: Verilen hadis hangi güncel konunun caiz olmadığını belirten bir delil olarak kullanılabilir?

Kısa Cevap: E) Ötanazi

Hadiste insan hayatının Allah tarafından belirlenen bir süreye bağlı olduğu vurgulanmaktadır. Bu nedenle kişinin kendi hayatına son vermesi veya hayatını sonlandırmaya yönelik uygulamalar İslam’da caiz değildir. Bu durum ötanazi ile ilgilidir.

Soru 22: Numaralandırılmış cümlelerden hangisi yanlış bir hüküm ifade etmektedir?

Kısa Cevap: E) V

Tesettürde temel ilkelerden biri, kıyafetlerin dar olmaması ve vücut hatlarını belli etmemesidir. V numaralı ifade ise bunun tersini söylediği için yanlıştır.