10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 67-69 Cevapları MEB 2026-2027

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 67-69 Cevapları MEB Yayınları 2026-2027, 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme bölümündeki akıl yürütme, tutarlılık, geçerlilik, dil ve safsata sorularını kapsamaktadır. Açık uçlu sorular için verilen örnek cevaplar, öğrencilerin kendi düşüncelerini oluşturmalarına yardımcı olacak şekilde hazırlanmıştır.

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 67 Cevapları MEB Yayınları

2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme – Akıl Yürütme

1-6. soruları hayvanların topluluklarını korumak için kendilerini tehlikeye atmalarını anlatan metne göre cevaplayınız.

1. Metinde savunulan temel iddia nedir? Kısa Cevap: Hayvanların, başkalarının yaşamını korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atan davranışlarda bulunabildiği savunulmaktadır.

2. Bu iddia, hangi akıl yürütme türü kullanılarak temellendirilmiştir? Kısa Cevap: İddia, tümevarım yoluyla temellendirilmiştir. Beyaz karıncalar, ateş karıncaları ve işçi bal arılarıyla ilgili örneklerden hareketle hayvanlar hakkında genel bir sonuca ulaşılmıştır.

3. Bu akıl yürütme, tutarlı ve geçerli midir? Gerekçelendirerek açıklayınız. Kısa Cevap: Çelişki içermediği için tutarlıdır. Ancak sınırlı örneklerden yapılan genelleme kesin olmadığından sonuç zorunlu olarak çıkmaz.

Detaylı Cevap: Metindeki örneklerin tümü, hayvanların topluluklarını korurken kendi yaşamlarını tehlikeye atabildiğini desteklemektedir. Bununla birlikte yalnızca birkaç türün incelenmesi, metindeki “her türden hayvan” genellemesini kesin olarak kanıtlamaz. Bu nedenle akıl yürütme, tümdengelimsel geçerlilik anlamında kesin bir çıkarım değildir; tümevarıma dayalı olarak değerlendirilmelidir.

4. Siz de metinde savunulan iddiayı temellendiren akıl yürütmeler yazarak bu akıl yürütmelerin türünü belirtiniz. Akıl yürütmelerinizin metinde kullanılmayan diğer iki akıl yürütme türünü örnek oluşturmasına ve mantığın biçimsel diline göre yazılmasına dikkat ediniz. Örnek Cevap: Metinde tümevarım kullanıldığı için tümdengelim ve analoji türlerinde aşağıdaki akıl yürütmeler yazılabilir.

1. Akıl Yürütme: Tümdengelim

P1: Topluluğunu korumak için kendi yaşamını tehlikeye atan bütün hayvanlar, başkalarının yaşam riskini azaltan davranışlarda bulunur.
P2: İşçi bal arıları, topluluklarını korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atar.
Sonuç: İşçi bal arıları, başkalarının yaşam riskini azaltan davranışlarda bulunur.

Akıl yürütmenin türü: Tümdengelim. Genel bir öncülden hareketle belirli bir hayvan grubuna ilişkin sonuca ulaşılmıştır.

2. Akıl Yürütme: Analoji

P1: Beyaz karıncalar ve ateş karıncaları, topluluk hâlinde yaşayan ve yuvalarını savunan hayvanlardır.
P2: Beyaz karıncalar, topluluklarını korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atar.
Sonuç: Ateş karıncalarının da topluluklarını korumak için kendi yaşamlarını tehlikeye atabileceği düşünülebilir.

Akıl yürütmenin türü: Analoji. İki hayvan grubunun benzer özelliklerinden hareketle başka bir özellik bakımından da benzer olabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.

5. Yazdığınız akıl yürütmelerin tutarlılığını değerlendiriniz. Örnek Cevap: Her iki akıl yürütmede de öncüller ile sonuç arasında çelişki bulunmadığı için tutarlılık vardır. Ancak tutarlı olmak, her akıl yürütmenin sonucunun kesin olduğu anlamına gelmez.

1. akıl yürütme: Öncüller birbiriyle uyumludur ve sonuç bu öncüllerden zorunlu olarak çıkmaktadır. Bu nedenle akıl yürütme hem tutarlı hem de biçim bakımından geçerlidir.
2. akıl yürütme: Öncüller ile sonuç birbiriyle çelişmemektedir. Bununla birlikte benzerlikten hareket edildiği için sonuç olasılıklıdır; kesinlik taşımaz.

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 68 Cevapları MEB Yayınları

Doğruluk Örneği

6. Metinde geçen bir doğruluk örneği yazınız. Kısa Cevap: “İşçi bal arıları, kendilerine saldıranlara karşı saldırıya geçerek onları sokar.” ifadesi doğruluk örneği olarak verilebilir.

Açıklama: Doğruluk, bir yargının gerçeklikle uygunluğudur. Bu ifade, işçi bal arılarının gözlemlenebilen savunma davranışıyla örtüştüğü için örnek gösterilebilir.

7-9. Sorular – Dil, Anlam ve İletişim

7. “Ben bir sözcük kullandığım zaman bu ne demeyi arzu ediyorsam işte o anlama gelir.” ifadesinden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız. Örnek Cevap: Humpty Dumpty, sözcüklerin anlamını ortak kullanıma göre değil, kendi isteğine göre belirleyebileceğini savunmaktadır. Bu söz, konuşan kişinin sözcüklere dilediği anlamı verebileceği düşüncesini yansıtmaktadır.

8. Humpty Dumpty’nin dilde gerçek anlam yerine kişisel anlamları vurgulaması, insanların düşüncelerini ve iletişimlerini nasıl etkiler? Açıklayınız. Örnek Cevap: Herkes sözcüklere yalnızca kendi istediği anlamı verirse düşünceleri açık biçimde paylaşmak ve birbirini anlamak zorlaşır. Ortak anlamların kaybolması, yanlış anlaşılmalara ve tartışmalara yol açabilir.

Detaylı Cevap: İnsanlar düşüncelerini kavramlar ve sözcükler aracılığıyla ifade eder. Aynı sözcüğün kişiler tarafından tamamen farklı anlamlarda kullanılması, ortak bir konu üzerinde düşünmeyi ve anlaşmayı güçleştirir. Örneğin bir kişinin “başarı” sözcüğünü “çaba göstermek”, diğerinin yalnızca “birinci olmak” anlamında kullanması, açıklama yapılmadığında iletişim sorununa neden olabilir.

9. Eğer güneşli bir günü anlatmak isteseydiniz herkesin aynı şekilde anlayabileceği ortak kavramlar olmadan bunu nasıl ifade edebilirdiniz? Örnek Cevap: Güneşi ve aydınlık gökyüzünü çizerek, çevreyi göstererek veya jestlerden yararlanarak anlatmaya çalışabilirdim. Ancak bu işaretler de ortak bir anlam taşımıyorsa herkesin aynı şeyi anlamasını sağlayamazdım.

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 69 Cevapları MEB Yayınları

10-12. Sorular – Görsellerdeki Safsatalar

10. Görsellerdeki safsataların türleri nelerdir? Kısa Cevap: Soldan sağa sıralamayla 1. görsel: Nedensellik hatası, 2. görsel: Cımbızlama, 3. görsel: Otoriteye başvurma safsatasıdır.

Görsel	Safsata Türü	Gerekçesi
1. görsel	Nedensellik hatası	Kara kedi görmekle kötü bir olay yaşamak arasında kanıtlanmış bir neden-sonuç ilişkisi olmadığı hâlde böyle bir bağlantı kurulmaktadır.
2. görsel	Cımbızlama	Çocuğun beş gün ıspanak yemesi göz ardı edilmekte, yalnızca bugün yememesi seçilerek ıspanak sevmediği sonucuna ulaşılmaktadır.
3. görsel	Otoriteye başvurma	Oyuncu, sağlıkla ilgili iddiasını bilimsel kanıtlarla desteklemek yerine ünlü ve saygın olmasını gerekçe göstermektedir.

11. Görsellerdeki safsataların türlerine kendi yaşamınızdan birer örnek veriniz. Örnek Cevap: Günlük yaşamda bu safsatalara örnek olabilecek ifadeler aşağıda verilmiştir.

1. görsel – Nedensellik hatası: “Bu bilekliği taktığım gün sınavdan yüksek not aldım; yüksek not almamı bileklik sağladı.”
2. görsel – Cımbızlama: “Arkadaşım dokuz maçta iyi oynadı ama son maçta bir gol kaçırdı; demek ki kötü bir oyuncu.”
3. görsel – Otoriteye başvurma: “Ünlü bir şarkıcı bu ürünün bütün hastalıklara iyi geldiğini söylüyor; o hâlde ürün kesinlikle faydalıdır.”

12. Görsellerdeki safsataların yol açabileceği toplumsal sorunlar neler olabilir? Örnek Cevap: Bu safsatalar batıl inanışların yayılmasına, insanların haksız değerlendirilmesine ve güvenilir olmayan bilgilerin benimsenmesine yol açabilir. Kanıta dayalı düşünmeyi zayıflatarak toplumsal güveni olumsuz etkileyebilir.

1. görsel – Nedensellik hatası: Olayların gerçek nedenlerinin araştırılmasını engelleyebilir. Temelsiz korkuların ve batıl inanışların yayılmasına neden olabilir.
2. görsel – Cımbızlama: Bilgilerin eksik veya yanlı sunulmasına, kişiler hakkında ön yargı oluşmasına ve kamuoyunun yanıltılmasına yol açabilir.
3. görsel – Otoriteye başvurma: Uzman olmayan kişilerin açıklamalarının sorgulanmadan kabul edilmesine neden olabilir. Özellikle sağlık gibi alanlarda yanlış kararlar verilmesine ve insanların zarar görmesine yol açabilir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hayvanlarla ilgili metinde hangi akıl yürütme türü kullanılmıştır?

Metinde tümevarım kullanılmıştır. Beyaz karıncalar, ateş karıncaları ve işçi bal arılarıyla ilgili örneklerden genel bir sonuca ulaşılmıştır.

Tutarlılık ile geçerlilik arasındaki fark nedir?

Tutarlılık, ifadelerin birbiriyle çelişmemesidir. Tümdengelimsel geçerlilik ise öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının mümkün olmamasıdır.

İkinci görseldeki safsata neden cımbızlamadır?

Baba, çocuğun beş gün ıspanak yemesini göz ardı edip yalnızca bugün yememesine odaklanmaktadır. Bütün bilgileri değerlendirmek yerine kendi sonucunu destekleyen durumu seçmesi cımbızlama safsatasıdır.

Ünlü bir oyuncunun sağlıkla ilgili sözünü kanıt kabul etmek neden safsatadır?

Bir kişinin ünlü olması, sağlık alanında uzman olduğunu veya iddiasının doğru olduğunu göstermez. İddiayı yalnızca kişinin ününe dayandırmak otoriteye başvurma safsatasıdır.

Dilde ortak anlamlar iletişim için neden gereklidir?

Ortak anlamlar, insanların sözcüklerden benzer şeyler anlamasını sağlar. Böylece düşüncelerin paylaşılması ve karşılıklı anlaşma kolaylaşır.

10. Sınıf Felsefe Ders Kitabı Sayfa 67-69 Cevapları MEB – 2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme