Ünlü daralması nedir? Türkçede sonu -a veya -e ünlüsüyle biten bazı fiillere şimdiki zaman eki olan "-yor" getirildiğinde bu ünlüler daralarak ı, i, u, ü seslerine dönüşür. Ünlü daralmasını örnek kelimeler ve cümlelerle kolayca öğrenebilirsiniz.
Ünlü Daralması Nedir? 6. Sınıf Türkçe
Başla- + -yor → başlıyor: a → ı
Bekle- + -yor → bekliyor: e → i
Kutla- + -yor → kutluyor: a → u
Özle- + -yor → özlüyor: e → ü
Geniş ünlünün dar ünlüye dönüşmesine ünlü daralması denir.
Ünlü Daralmasına 20 Örnek Kelime
| Fiilin İlk Hâli | Ünlü Daralması |
|---|---|
| Başlamak | Başlıyor |
| Beklemek | Bekliyor |
| Kutlamak | Kutluyor |
| Özlemek | Özlüyor |
| İstemek | İstiyor |
| Dinlemek | Dinliyor |
| İzlemek | İzliyor |
| Oynamak | Oynuyor |
| Ağlamak | Ağlıyor |
| Anlamak | Anlıyor |
| Aramak | Arıyor |
| Saklamak | Saklıyor |
| Yollamak | Yolluyor |
| Gözlemek | Gözlüyor |
| Söylemek | Söylüyor |
| Ödemek | Ödüyor |
| Temizlemek | Temizliyor |
| Beslemek | Besliyor |
| Parlamak | Parlıyor |
| Yemek (ye-) | Yiyor |
Ünlü Daralması Olan 10 Örnek Cümle
1. Öğretmenimizi bahçede bekliyoruz.
2. Kardeşim odasını temizliyor.
3. Çocuklar parkta oynuyor.
4. Annem beni okula yolluyor.
5. Sınavın başlamasını istiyorum.
6. Arkadaşım doğum gününü kutluyor.
7. Küçük çocuk annesini özlüyor.
8. Öğrenciler öğretmenlerini dikkatle dinliyor.
9. Güneş gökyüzünde parlıyor.
10. Kardeşim akşam yemeğini yiyor.
Ünlü Daralması Nasıl Bulunur?
Önce fiilin mastar eki çıkarılarak gövdesi bulunur. Ardından "-yor" eki almış hâliyle karşılaştırılır.
Örnek: Dinlemek → dinle- → dinliyor. Fiilin sonundaki e ünlüsü i ünlüsüne dönüşmüştür.
Dikkat: İçinde "-yor" bulunan her kelimede ünlü daralması yoktur. Örneğin geliyor kelimesinde gel- fiili ünsüzle bittiğinden geniş ünlü daralması gerçekleşmez. Ayrıca de- → diyor ve ye- → yiyor fiillerinde de daralma görülür.
139. sayfadaki ünlü daralması etkinliğini ve diğer çalışmaların cevaplarını 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.