Sürtünme Kuvvetini Artıran ve Azaltan Uygulamalar Nelerdir?
Soru: Günlük yaşamda sürtünme kuvvetini artırmaya ve azaltmaya yönelik uygulamalara örnekler veriniz. Kısa Cevap: Merdivenlere kaydırmaz bant yapıştırılması, buzlu yollarda araç lastiklerine zincir takılması ve halı altına kaydırmaz yerleştirilmesi sürtünmeyi artırmaya yöneliktir. Kapı menteşelerinin yağlanması, yüklerin tekerleklerle taşınması ve araçlara akıcı gövde biçimleri verilmesi ise hareketi zorlaştıran sürtünme ve direnç etkilerini azaltmaya yönelik uygulamalardır.
Sürtünme Kuvvetini Neden Artırmak İsteriz?
Bir yüzeye daha iyi tutunmak ve istenmeyen kaymaları önlemek için sürtünmeden yararlanırız. Bu nedenle yürürken, eşya tutarken ve araçları durdururken yeterli sürtünme bulunması önemlidir.
| Sürtünmeyi Artırmaya Yönelik Uygulama | Yapılma Amacı |
|---|---|
| Merdiven basamaklarına kaydırmaz bant yapıştırılması | Ayakkabının basamak üzerinde kaymasını azaltmak. |
| Karlı ve buzlu yollarda lastiklere uygun zincir takılması | Lastiklerin zemine tutunmasını artırmak. |
| Halı altına kaydırmaz örtü yerleştirilmesi | Halının zemin üzerinde kaymasını önlemek. |
| Futbolcuların krampon giymesi | Çim zemine tutunmayı kolaylaştırmak. |
| Islanmış spor salonu zemininin kurulanması | Kayganlığı azaltarak güvenli hareket etmeyi sağlamak. |
Sürtünme Kuvvetini Neden Azaltmak İsteriz?
Hareketi kolaylaştırmak, parçaların aşınmasını azaltmak ve gereksiz enerji harcanmasını önlemek için bazı durumlarda sürtünmenin azaltılması istenir.
| Sürtünmeyi Azaltmaya Yönelik Uygulama | Nasıl Kolaylık Sağlar? |
|---|---|
| Kapı menteşelerinin yağlanması | Birbirine temas eden parçaların daha rahat hareket etmesini sağlar. |
| Bisiklet zincirinin uygun biçimde yağlanması | Hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi ve aşınmayı azaltmaya yardımcı olur. |
| Valizlere tekerlek takılması | Sürüklemek yerine yuvarlanmadan yararlanılarak taşımayı kolaylaştırır. |
| Yüklerin makaralar üzerinde ilerletilmesi | Yuvarlanma sayesinde hareketi zorlaştıran direnci azaltır. |
Hava ve Su Direncini Azaltan Uygulamalar Nelerdir?
Hava ve su da içlerinde hareket eden cisimlere direnç gösterir. Araçların biçimleri, bu etkiler dikkate alınarak tasarlanır.
- Hızlı trenlerin akıcı burun tasarımları hava direncini azaltmaya yardımcı olur.
- Otomobillerin gövdelerinin hava akışına uygun olması, havanın hareketi zorlaştıran etkisini azaltabilir.
- Gemilerin gövde ve baş biçimleri, su içinde daha kolay ilerlemeleri amacıyla düzenlenir.
Paraşüt Sürtünmeyi Artırır mı, Azaltır mı?
Soru: Paraşütün açılması hava direncini artırmaya mı, azaltmaya mı yöneliktir? Kısa Cevap: Paraşütün açılması hava direncini artırır. Genişleyen yüzey, düşüşü yavaşlatmaya yardımcı olur.
Sürtünmeyi Artırmak Her Zaman Yararlı mıdır?
Hayır. İstenen etki, kullanım amacına göre değişir. Merdivende kaymayı önlemek için sürtünmenin artırılması gerekirken kapı menteşesinde hareketi kolaylaştırmak için azaltılması istenir. Bu nedenle bir uygulamayı değerlendirirken önce ne amaçla yapıldığına bakılmalıdır.
5. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABI CEVAPLARI
Diğer soruların ve istasyon çalışmalarının cevaplarına 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasından ulaşabilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Yağlama sürtünmeyi artırır mı, azaltır mı?
Menteşe ve makine parçalarında uygun yağlama, yüzeyler arasındaki doğrudan teması azaltarak sürtünmenin azaltılmasına yardımcı olur.
Tekerlek kullanmak sürtünmeyi tamamen ortadan kaldırır mı?Hayır. Tekerlekler yuvarlanarak hareketi kolaylaştırır; ancak hareketi zorlaştıran etkileri tamamen yok etmez.
Kaydırmaz bant neden kullanılır?Ayakkabı ile yüzey arasındaki tutunmayı artırarak kayma riskini azaltmak için kullanılır.