Saydam, Yarı Saydam ve Opak Maddeler Nelerdir?
Soru: Saydam, yarı saydam ve opak maddeler nelerdir? Örnek veriniz.
Kısa Cevap: Arkasındaki cisimlerin net görülmesini sağlayacak şekilde ışığı geçiren maddeler saydam, ışığı kısmen geçirip dağıtarak net görüntüyü engelleyen maddeler yarı saydam, ışığı geçirmeyen maddeler ise opak olarak adlandırılır. Şeffaf cam saydam, buzlu cam yarı saydam, tahta levha opaktır.
Pencereden dışarıyı görebilirken duvarın arkasını göremeyiz. Bunun nedeni, cam ve duvarın ışığı geçirme özelliklerinin farklı olmasıdır. Maddeler bu özelliklerine göre üç grupta incelenir.
Saydam, Yarı Saydam ve Opak Maddelerin Karşılaştırılması
| Madde grubu | Işığı geçirme özelliği | Arkasındaki cismin görünümü | Örnekler |
|---|---|---|---|
| Saydam | Işığı büyük ölçüde geçirir. | Net görülür. | Şeffaf pencere camı, temiz su, temiz hava |
| Yarı saydam | Işığı kısmen geçirir ve dağıtır. | Net görülmez; bulanık veya belirsiz görünür. | Buzlu cam, yağlı kâğıt, ışığı dağıtan abajur kapağı |
| Opak | Işığı geçirmez. | Görülmez. | Tahta levha, taş, metal levha |
Saydam Maddelere Örnekler
Saydam maddelerin arkasındaki cisimleri ayrıntılarıyla görebiliriz. Örneğin temiz bir pencere camından baktığımızda karşıdaki ağacın dallarını seçebiliriz.
- Şeffaf pencere camı
- Renksiz gözlük camı
- Temiz ve sığ su
- Temiz hava
- Şeffaf asetat yaprağı
- Renksiz cam bardak
- İnce, şeffaf streç film
Yarı Saydam Maddelere Örnekler
Yarı saydam maddeler ışığı tamamen engellemez. Ancak geçen ışığı dağıttıkları için arkalarındaki cisimlerin ayrıntıları net seçilemez.
- Buzlu cam
- Yağlı kâğıt
- Işığı dağıtan mat plastik levha
- İnce beyaz kumaş
- Yarı saydam abajur kapağı
Tül perde de derslerde yarı saydam maddelere örnek verilir. Ancak tülün dokusu ve kalınlığı, arkasının ne kadar görüleceğini etkiler.
Opak Maddelere Örnekler
Opak maddeler, görünen ışığın içlerinden geçmesine izin vermez. Bu nedenle doğrudan arkalarındaki cisimleri göremeyiz.
- Tahta levha
- Metal levha
- Taş
- Beton duvar
- Kalın mukavva
- Kitap
- Seramik tabak
Maddelerin Saydamlığı Değişebilir mi?
Evet. Bir maddenin kalınlığı, yüzeyinin durumu ve üzerine uygulanan kaplama ışık geçirgenliğini etkileyebilir. Örneğin şeffaf bir camın yüzeyi matlaştırıldığında arkasındaki görüntü netliğini kaybedebilir. İnce bir kâğıt ışığı kısmen geçirirken üst üste konulan çok sayıda kâğıt ışığı engelleyebilir.
Renkli olmak, opak olmak anlamına gelmez. Renkli fakat şeffaf bir camın arkasındaki cisimler görülebilir. Sınıflandırma yaparken yalnızca renge değil, ışığın geçip geçmediğine ve görüntünün netliğine bakılmalıdır.
Deftere Yazılabilecek Kısa Cevap
Örnek cevap: Maddeler ışığı geçirme özelliklerine göre saydam, yarı saydam ve opak olarak ayrılır. Şeffaf cam saydam, buzlu cam yarı saydam, tahta ise opaktır. Saydam maddelerin arkası net görülür. Yarı saydam maddelerin arkası net görülmez. Opak maddelerin arkası görülemez.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
İlgili etkinlikleri 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (1 ve 2. Kitap) sayfasında inceleyebilirsiniz.
Açıklamalar ve Örnek Cevaplar
Buzlu cam saydam mı, yarı saydam mı?
Buzlu cam yarı saydamdır. Işığı geçirir ancak dağıttığı için arkasındaki cisimler net görülmez.
Opak ne demektir?Opak, ışığı geçirmeyen demektir. Tahta, taş ve metal levha opak maddelere örnektir.
Renkli maddeler her zaman opak mıdır?Hayır. Renkli ve şeffaf camlar ışığı geçirebilir. Bir maddenin opak olup olmadığına yalnızca rengine bakılarak karar verilmez.