Soru : Zarar-ı eşed zarar-ı ehaf ile izale olunur. (İki zararla karşılaşıldığında daha ağırı hafif olanıyla savuşturulur.) Ehven-i şerreyn ihtiyar olunur. (Karşılaşılan iki kötülükten hafif olanını tercih etmek esastır.) Verilen Mecelle maddelerini otopsinin caizliğine dayanak olması açısından yorumlayınız.
Ödev cevabı kısaca : Mecelle’deki bu ilkeler, daha büyük bir zararı önlemek veya adaleti sağlamak için otopsinin bazı durumlarda caiz olabileceğini gösterir.
İslam’da insan bedeni, ölümden sonra da saygı ve dokunulmazlık taşır. Bu nedenle gereksiz yere cesede müdahale edilmesi uygun görülmez. Ancak bazı durumlarda otopsi, daha büyük zararları önlemek için gerekli olabilir. Mecelle’deki “Zarar-ı eşed zarar-ı ehaf ile izale olunur” ilkesi, iki zarardan daha büyük olanın daha hafif bir zararla giderilebileceğini ifade eder. Buna göre cinayet sebebinin ortaya çıkarılması, salgın hastalığın tespiti veya haksız yere suçlanan birinin aklanması gibi durumlarda otopsi, daha büyük zararları önleyebilir.
“Ehven-i şerreyn ihtiyar olunur” ilkesi de iki kötü durumdan daha hafif olanın tercih edilmesini anlatır. Otopsi, cesede müdahale içerdiği için normal şartlarda istenen bir durum değildir; fakat adaletin sağlanması, kamu sağlığının korunması veya ölüm sebebinin belirlenmesi gibi önemli amaçlar varsa daha hafif zarar olarak görülebilir. Bu nedenle otopsi, keyfî yapılmamak, zaruret ve ihtiyaçla sınırlı kalmak, insan bedenine saygı göstermek şartıyla caiz kabul edilebilir.